
خوشآمدید و شیوهٔ استفاده از راهنما#
این راهنما برای کسی نوشته شده که کنار نوجوانان ۱۰ تا ۱۷ سالهٔ باشگاه میایستد و کمکشان میکند پنج پروژهٔ سطح ۱ «اصول پایه« برنامهٔ »بنیانگذاران آینده» (FFP) را کامل کنند؛ سطحی که در هر چهار مسیر LEAD+، COMIN، SENSE و V-MATH یکسان و مشترک است (قاعدهٔ ۲۷).
هر چه دربارهٔ پروژهها، معیارها، زمانها و نقشها میخوانید از کتابچهٔ سطح ۱ و قواعد مصوب باشگاه گرفته شده و منبع آن در کنار هر بخش درج شدهاست.
| نشانه | معنا |
|---|---|
| منبع: کتابچهٔ سطح ۳، صفحهٔ ۲۰ | این مطلب در همان صفحه از کتابچه آمدهاست. (برای سطح ۱ که نسخهٔ متنی اولیه بدون شماره صفحه بوده، نام بخش قید شدهاست). |
| پیشنهاد | این مطلب پیشنهاد تجربی نویسندهٔ راهنماست؛ آن را متناسب با شرایط و قواعد باشگاه خود بسنجید. |
| «قاعدهٔ مصوب باشگاه« | این مورد از »قواعد مصوب باشگاههای نوجوان» است (مصوب مدیریت پارس مسترز ایران، آبان ۱۴۰۵)؛ شمارهٔ قاعده در کنار آن درج شدهاست. |
چگونه بخوانید#
- یک بار بخشهای یکم و دوم را کامل بخوانید تا تصویر کل مسیر، ذهنیت کار با نوجوان و نقش تسهیلگر را به روشنی در ذهن داشته باشید.
- پیش از هر نشست، صفحهٔ پروژهٔ مربوطه را باز کنید؛ هر پروژه یک ساختار ثابت و کاربردی دارد: نگاه کلی، اقدامات پیش، حین و بعد از نشست، معیارها و بازخورد، خطاهای رایج، و ایدههای انگیزشی.
- از پیوستها برای تسهیلگری روزمره استفاده کنید: فهرست بازبینی هر سطح، بانک جملههای بازخورد سازنده، الگوی برنامهٔ نشست و جدول مرجع پروژهها.
نقش تسهیلگر در کنار نقشهای کتابچه#
کتابچهها واژهٔ «تسهیلگر» را مستقیماً به کار نمیبرند، بلکه از نقشهای متعددی نام میبرند که هر کدام بخشی از همراهی عضو را بر عهده دارند. جدول زیر آنچه کتابچهها دربارهٔ هر نقش گفتهاند را خلاصه میکند:
| نقش | آنچه کتابچهها میگویند | منبع در کتابچهها |
|---|---|---|
| رهیار | «رهیارت کنار توست»؛ عضو پیشنویس خود را به او نشان میدهد و میپرسد »قدم بعدی من چیست؟«. در فهرست بازبینی پروژههای سطح ۳ تا ۵ آمدهاست: «با رهیارم گفتوگو کردهام». | کتابچههای سطح ۲ تا ۵ |
| تسهیلگر آموزشی | زمان ارائهٔ پروژه با او هماهنگ میشود تا نام عضو در برنامهٔ نشست بیاید؛ نقشها را بر اساس جدول تعداد ایفا میان اعضا تقسیم میکند؛ برگهٔ تکمیل پروژه و ارزیابی و بازخورد سطح را امضا میکند. | کتابچهٔ سطح ۲، بخش ۱؛ کتابچهٔ سطح ۲، صفحهٔ ۸۴؛ کتابچهٔ سطح ۲، صفحهٔ ۱۱ |
| تسهیلگر سرپرست | باشگاه نوجوان رئیس ندارد؛ «رئیس« و »مدیر باشگاه» در کتابچهها یعنی همین تسهیلگر سرپرست. گزارشها به او تحویل میشود (قاعدهٔ ۳) و یکی از دو تسهیلگر آن را پیش از ارائه تأیید میکند (قاعدهٔ ۴). | کتابچهٔ سطح ۲، صفحهٔ ۸؛ کتابچهٔ سطح ۲، صفحهٔ ۲۱ |
| ارزیاب پروژه | افزون بر ارزیابی شفاهی، برگهٔ ارزیابی را تکمیل میکند و به سخنران میدهد؛ عضو پیش از آغاز نشست برگه را به او میدهد و اعلام میکند روی چه مهارتی تمرکز کردهاست. | کتابچهٔ سطح ۲، صفحهٔ ۱۱؛ کتابچهٔ سطح ۲، صفحهٔ ۱۶؛ کتابچهٔ سطح ۲، صفحهٔ ۲۸۲ |
| میزبان نشست | دستکم ۳۰ دقیقه پیش از آغاز نشست حاضر میشود، به اعضا و مهمانان خوشامد میگوید و فضای نشست را آماده میکند. | کتابچهٔ سطح ۲، صفحهٔ ۸۶ |
| ناظر داخلی | کیفیت نشست را با برگهٔ ناظر میسنجد و گزارش ارزیابی را به هر دو تسهیلگر ارائه میدهد (قاعدهٔ ۲۶). | کتابچهٔ سطح ۲، صفحههای ۸۷–۸۸ |
تسهیلگر کیست؟#
طبق قاعدهٔ مصوب، هر باشگاه نوجوان دو تسهیلگر دارد: مربیان آموزشدیده و تأییدشدهٔ پارس مسترز ایران که باشگاه را اداره میکنند؛ یکی همارز سرپرست و دیگری همارز معاون آموزشی باشگاه بزرگسالان. دو تسهیلگر وظایف را میان خود تقسیم میکنند (قاعدهٔ ۲۵). تسهیلگر میتواند رهیار اعضا نیز باشد (قاعدههای ۱ و ۲).
- نقشهخوان: میداند هر عضو کجای مسیر قرار دارد و پروژهٔ بعدی او چیست.
- هماهنگکننده: یادآوری میکند عضو با تسهیلگر آموزشی هماهنگ کند، برگه را به ارزیاب تحویل دهد و با رهیار گفتوگو نماید.
- نگهبان فضای امن: مطمئن میشود بازخوردها مهربان، سازنده و دقیق است و هیچ نوجوانی در جمع احساس خجالت یا تضعیف روحیه نمیکند.
- پل خانواده: هر پروژه دارای بخش «سخنی با پدرها و مادرها» است؛ تسهیلگر میتواند خانواده را به نقشی که کتابچه پیشنهاد داده (مانند «مخاطب هوشمند و شنونده« یا »همبازی فکری») دعوت کند.
ذهنیت کار با نوجوان#
در «سخنی با رهپویان» به نوجوان یادآوری میشود که ارزیابی برای قضاوت او نیست، بلکه برای رشد و شکوفایی استعدادهای اوست (منبع: کتابچهٔ سطح ۳، صفحهٔ ۴؛ کتابچههای سطح ۳ تا ۵). این جمله پایه و اساس ذهنیت یک تسهیلگر موفق است.
اصول پیشنهادی#
- تلاش را ببینید، نه فقط نتیجه را: «تفکر رشد» یعنی باور به اینکه تواناییها با تمرین و ممارست بیشتر میشوند و شکست تنها یک تجربه است، نه پایان راه. این باور را از نخستین پروژه در هر پنج ایستگاه تقویت کنید.
- حق انتخاب بدهید: نوجوان وقتی موضوع سخنرانی را خودش انتخاب کند، احساس مالکیت و اشتیاق بسیار بیشتری خواهد داشت.
- کوچک و مشخص بگویید: یک نکتهٔ بهبود دقیق و ملموس، اثربخشتر از چندین تذکر کلی و مبهم است.
- حریم خصوصی را نگه دارید: در پروژههایی مانند «مدیریت تعارض« و »فرماندهی منابع»، عضو نباید ناچار شود جزئیات خصوصی خانواده یا دوستانش را بیان کند.
- ترس صحنه طبیعی است: آن را کاملاً عادیسازی کنید و از تجربیات واقعی خودتان برای نوجوانان بگویید.
- پیشرفت را به خودش نشان دهید: برگههای ارزیابی قبلی را نگهداری کنید و گاهی با عضو مرور نمایید تا متوجه گامهای رو به رشد خود بشود.
نمونهٔ گفتار مشوق ❝#
«تو امروز با شجاعت جلوی بیست نفر ایستادی و حرفت را زدی. این خودش یک پیروزی و قدم بسیار بزرگ است. حالا بیا با هم یک نکتهٔ کوچک پیدا کنیم که برای دفعهٔ بعد حتی بهترش کنی.»
فهرست راهنمای پروژهها#
راهنمای ۱
سطح ۱ • پروژهٔ ۱: یخشکن
⏱ راهنمای جلسه
راهنمای گامبهگام تسهیلگر برای سطح ۱ • پروژهٔ ۱: یخشکن (پیش از جلسه، حین جلسه، بعد از جلسه، معیارها و پرسشهای پرتکرار).
راهنمای ۲
سطح ۱ • پروژهٔ ۲: نوشتن سخنرانی هدفمند
⏱ راهنمای جلسه
راهنمای گامبهگام تسهیلگر برای سطح ۱ • پروژهٔ ۲: نوشتن سخنرانی هدفمند (پیش از جلسه، حین جلسه، بعد از جلسه، معیارها و پرسشهای پرتکرار).
راهنمای ۳
سطح ۱ • پروژهٔ ۳: تنوع صوتی و زبان بدن
⏱ راهنمای جلسه
راهنمای گامبهگام تسهیلگر برای سطح ۱ • پروژهٔ ۳: تنوع صوتی و زبان بدن (پیش از جلسه، حین جلسه، بعد از جلسه، معیارها و پرسشهای پرتکرار).
راهنمای ۴
سطح ۱ • پروژهٔ ۴: ارزیابی و بازخورد
⏱ راهنمای جلسه
راهنمای گامبهگام تسهیلگر برای سطح ۱ • پروژهٔ ۴: ارزیابی و بازخورد (پیش از جلسه، حین جلسه، بعد از جلسه، معیارها و پرسشهای پرتکرار).
راهنمای ۵
سطح ۱ • پروژهٔ ۵: گوش کردن فعال
⏱ راهنمای جلسه
راهنمای گامبهگام تسهیلگر برای سطح ۱ • پروژهٔ ۵: گوش کردن فعال (پیش از جلسه، حین جلسه، بعد از جلسه، معیارها و پرسشهای پرتکرار).