
بخش ۱: شروع کنید#
مقدمه#
بیشتر رهبران بزرگ سبکی منحصربهفرد دارند که از ویژگیهایی تشکیل شده که در گذر زمان و از راه تجربههای گوناگون رهبری پرورش یافتهاند. رهبران بزرگ معمولاً انگیزهبخش و الهامبخشاند و افرادی را که رهبری میکنند تشویق میکنند تا خود و اطرافیانشان را بهتر کنند.
در این پروژه با هدف رهبری، ویژگیهایی که یک رهبر خوب را تعریف میکنند و سبکهای گوناگون رهبری آشنا میشوید. یاد میگیرید سبک رهبری و رفتارهای طبیعی خود را شناسایی کنید و دریابید که این موارد چگونه بر کسانی که رهبری میکنید اثر میگذارند. همچنین میآموزید سبک و رفتار رهبری خود را بر پایهٔ موقعیت و افراد تحت رهبریتان تطبیق دهید.
تکلیف شما
- هدف
- هدف از این پروژه، شناسایی سبک یا سبکهای اصلی رهبری شماست.
- نمای کلی
- پرسشنامهٔ «سبک رهبری خود را کشف کنید» را تکمیل کنید. بررسی کنید که سبک رهبری شما چگونه بر اطرافیانتان اثر میگذارد و چگونه میتوانید آن را برای رهبری مؤثرتر افرادی که سبکهای متفاوتی دارند، تنظیم کنید. یک سخنرانی ۵ تا ۷ دقیقهای در نشست باشگاه ارائه دهید و جنبهای از سبک رهبری خود یا سبکهای رهبری بهطور کلی را به اشتراک بگذارید. میتوانید دربارهٔ ترجیحات سبکی خود هنگام کار با دیگران، سبک خود و شیوهٔ انطباق آن با موقعیتها، یا بهطور کلی دربارهٔ سبکهای رهبری و تأثیرشان بر یک گروه صحبت کنید.
مهارتهای خود را ارزیابی کنید#
سطح مهارت فعلی خود را با امتیاز دادن به هر یک از گزارههای زیر (از ۱ تا ۵) ارزیابی کنید. ستون «پیش از ارائه» را اکنون و ستون «پس از ارائه» را پس از پایان پروژه کامل کنید.
- ۵ شایان تقلید
- ۴ بسیار خوب
- ۳ چیرهدست
- ۲ رو به رشد
- ۱ نیازمند بهبود
| گزاره | پیش از ارائه | پس از ارائه |
|---|---|---|
| میتوانم سبکهای گوناگون رهبری را شناسایی کنم. | ||
| سبک رهبری ترجیحی خود را میشناسم. | ||
| درک میکنم که رفتار و سبک(های) رهبری من چگونه بر افراد تحت رهبریام اثر میگذارد. | ||
| میتوانم سبک رهبری خود را برای تناسب با یک موقعیت یا رابطه تحلیل و تنظیم کنم. | ||
| هدف از رهبری مؤثر و ویژگیهایی را که یک رهبر خوب میسازند، درک میکنم. | ||
| درک میکنم که این پروژه چگونه در زندگی من بیرون از باشگاه کاربرد دارد. |
شایستگیها
در این پروژه، شایستگیهای زیر را فرا میگیرید و تمرین میکنید:
- درک ویژگیها و سبکهای گوناگون رهبری.
- شناسایی رفتارها و سبک رهبری خودتان.
- تشخیص اینکه رفتارها و سبکهای رهبری چگونه ممکن است بر افراد تحت رهبری و نتایج مطلوب شما اثر بگذارند.
- تشخیص نیاز به تطبیق سبک رهبری بر پایهٔ موقعیت و افراد تحت رهبری.
- شناسایی ویژگیهایی که یک رهبر خوب را تعریف میکنند.
بخش ۲: رهبری و سبکهای آن#
هدف رهبری#
رهبری یعنی کمک به گروهی از افراد تا به هدفی مشترک برسند و در این مسیر، هر یک از آنان رشد کند. هدف رهبر تنها «انجام شدن کار» نیست؛ بلکه ساختن اعتماد، روشن کردن مسیر و توانمند کردن دیگران است تا بتوانند بهترین توان خود را به کار بگیرند. یک رهبر آیندهنگر، امروز را با چشماندازی از فردا هدایت میکند و دیگران را نیز در ساختن آن آینده سهیم میسازد.
ویژگیهای یک رهبر موفق#
رهبران مؤثر دیگران را برای رسیدن به اهداف شخصی و کمک به تحقق موفق اهداف گروهی توانمند میکنند. رهبران در جایگاهی هستند که رفتارهایشان الگوی دیگران میشود. آنان در طول پروژههای واگذارشده راهنمایی و بازخورد میدهند و اغلب به دیگران کمک میکنند مهارتهای خود را بهبود بخشند.
هرچند یک فرد ممکن است هم رهبر باشد و هم مدیر، مجموعهٔ مهارتهای لازم برای این دو نقش متفاوت است. در باشگاه، مدیریت بیشتر با برنامهریزی، سازماندهی و تسهیل وظایف مشخص سروکار دارد (مانند مدیریت بودجهٔ باشگاه به دست خزانهدار)؛ اما رهبری با «افراد» سروکار دارد، چه بهصورت فردی و چه گروهی. رهبران بزرگ دیگران را به پیروی از خود ترغیب میکنند.
ویژگیهای بنیادین یک رهبر مؤثر را میتوان در چند حوزهٔ اصلی خلاصه کرد. رهبران مؤثر ارتباطگرانی عالیاند، سطح بالایی از صداقت شخصی نشان میدهند، ذهنی پذیرا و خوشبین دارند و با عمل خود الگو میشوند.
۱. ارتباطگر مؤثر
انتظارات، اهداف و برنامهها را مستقیم، موجز و سنجیده با دیگران در میان میگذارد.
۲. رهبری با الگو بودن
رهبری را هم با گفتار و هم با کردار نشان میدهد؛ تنها گفتن اینکه دیگران چه کنند، کافی نیست.
۳. خوشبین
خوشبینی یعنی توانایی تمرکز بر جنبههای سودمند موقعیتها و انتظار نتایج مثبت. نگرش خوشبینانه فرصتی برای چیره شدن بر موانع و دشواریها میسازد.
۴. پذیرا بودن فکری
یعنی در نظر گرفتن ایدههای تازه و دیدن موقعیتها بدون تعصب. گوش دادن به دیگران و به کار بستن ایدههایشان، به هر یک از اعضای تیم ارزش میبخشد.
۵. صداقت و پایبندی به اصول
با قدردانی و اعتبار دادن به دیگران، صداقت خود را نشان میدهد. صداقت اعتمادی میسازد که یک تیم قوی به آن نیاز دارد و احتمال رسیدن به اهداف تیم را بالا میبرد.
سبکهای رهبری#
ویژگیهای رهبری، اقدامهای مشخصی هستند که یک رهبر ممکن است انجام دهد؛ اما سبکهای رهبری مفاهیمی گستردهترند که رویکرد کلی یک رهبر را تعریف میکنند. با درک رفتارها و سبکهای رهبری میتوانید روشهایی را بیابید که در هر محیطی به موفقیت شما کمک میکنند.
سبک رهبری خود را کشف کنید#
اکنون پرسشنامهٔ زیر را تکمیل کنید. میزان موافقت خود را با هر عبارت مشخص کنید و دور عدد مناسب خط بکشید. اگر برای پاسخ به عبارتی تجربهٔ کافی ندارید، پاسخی را برگزینید که احساس میکنید بیشترین تطابق را با شما دارد.
پرسشنامهٔ «سبک رهبری خود را کشف کنید»#
مقیاس امتیازدهی: ۰ اصلاً ۱ کمی ۲ تا حدودی ۳ کاملاً
| # | عبارت | ۰اصلاً | ۱کمی | ۲تا حدودی | ۳کاملاً |
|---|---|---|---|---|---|
| ۱ | من بر توسعهٔ حرفهای دیگران تمرکز میکنم. | ||||
| ۲ | من نسبت به افرادی که رهبری میکنم، تجربه و اطلاعات بیشتری دارم. | ||||
| ۳ | به همهٔ ذینفعان اجازه میدهم در تصمیمگیریها اظهار نظر کنند. | ||||
| ۴ | برای اینکه کارها انجام شوند، باید کنترل امور را به دست بگیرم. | ||||
| ۵ | من حل مسئلهٔ نوآورانه را ترویج میکنم. | ||||
| ۶ | انجام سریع و کارآمد کارها، از انجام بینقص آنها مهمتر است. | ||||
| ۷ | من پیوسته به دیگران بازخورد مثبت میدهم. | ||||
| ۸ | هنگام رهبری، وظایف را بهدقت سازماندهی و نظارت میکنم. | ||||
| ۹ | تیم خود را با افراد بسیار ماهر و مستقل تشکیل میدهم. | ||||
| ۱۰ | پیش از گرفتن یک تصمیم مهم، نظر دیگران را میپرسم. | ||||
| ۱۱ | ترجیح میدهم بیشتر به خاطر مشارکتها و کمکهایم در یادها بمانم تا به خاطر دستاوردهایم. | ||||
| ۱۲ | از دست دادن یک مهلت پذیرفتنی است، به شرطی که زمان بیشتر کیفیت را بهتر کند. | ||||
| ۱۳ | حفظ هماهنگی تیم به اندازهٔ دستیابی به نتایج اهمیت دارد. | ||||
| ۱۴ | با اولویت دادن به نیازهای تیم و کسانی که به آنها خدمت میکنم، به نتایج دست مییابم. | ||||
| ۱۵ | سرمایهگذاری زمانی برای پرورش کامل مهارتهای افراد مهم است. | ||||
| ۱۶ | نسبت به اهداف سازمانی خوشبینی و اشتیاق نشان میدهم. | ||||
| ۱۷ | انتظاراتم را بهروشنی به تیمم منتقل میکنم. | ||||
| ۱۸ | محیطی میسازم که به دیگران اجازه میدهد بیرون از چارچوبهای معمول فکر کنند. | ||||
| ۱۹ | با عرف و سنتها (روشهای مرسوم) راحتترم. | ||||
| ۲۰ | مسیر موفقیت را بهروشنی ترسیم میکنم. | ||||
| ۲۱ | خودم الگوی کارهایی میشوم که از تیمم انتظار دارم. | ||||
| ۲۲ | در ایجاد توافق جمعی (اجماع) درون گروهها مؤثرم. | ||||
| ۲۳ | این مسئولیت من است که به حلوفصل تعارضهای میان اعضای تیم کمک کنم. | ||||
| ۲۴ | محیطی مشارکتی میسازم که در آن نیازهای عاطفی افراد برآورده میشود. | ||||
| ۲۵ | وقتی ارزشها و باورهایم به چالش کشیده میشوند، پای اعتقاداتم میایستم و از آنها دفاع میکنم. | ||||
| ۲۶ | با ریسکپذیری مشکلی ندارم (از ریسک کردن نمیترسم). | ||||
| ۲۷ | تیمها زمانی بهترین عملکرد را دارند که افراد وظایف را تکرار کنند و به حد کمال برسانند. | ||||
| ۲۸ | بهترین راه برای ایجاد انگیزه در دیگران، صرف زمان برای آنهاست. | ||||
| ۲۹ | نیازهای عاطفی منحصربهفرد کسانی را که رهبری میکنم، تشخیص میدهم. | ||||
| ۳۰ | به ایجاد حس همدلی و جامعهسازی در تیم متعهدم. | ||||
| ۳۱ | چشمانداز را بهروشنی بیان میکنم. | ||||
| ۳۲ | ترکیب دانش و تخصص تیم به بهترین نتایج میانجامد. | ||||
| ۳۳ | از افراد انتظاری جز بهترین نتایج ندارم. | ||||
| ۳۴ | افراد را به خاطر منحصربهفرد بودنشان میپذیرم و به رسمیت میشناسم. | ||||
| ۳۵ | از فکر کردن به آینده لذت میبرم. | ||||
| ۳۶ | همه باید سیاستها و رویهها (دستورالعملها) را بهدقت دنبال کنند. | ||||
| ۳۷ | بازخورد انگیزشی میدهم. | ||||
| ۳۸ | مسئولیت کامل اقدامات تیمم را میپذیرم. | ||||
| ۳۹ | با تعیین استانداردهای عملکردی بالا، در دیگران انگیزه ایجاد میکنم. | ||||
| ۴۰ | برای دنبال کردن برتری (تعالی) اشتیاقی شدید دارم. | ||||
| ۴۱ | برای درک اینکه دیگران از من چه نیازی دارند، وقت میگذارم. | ||||
| ۴۲ | با اینکه گاهبهگاه به دیگران اجازه دهم رهبری را بر عهده بگیرند، راحتم. | ||||
| ۴۳ | با فراهم کردن فرصت مشارکت در فرایند تصمیمگیری، دیگران را توانمند میسازم. | ||||
| ۴۴ | به توانایی خود در راضی و خوشحال نگه داشتن اعضای تیم افتخار میکنم. | ||||
| ۴۵ | موفقیت دیگران را ترویج و پشتیبانی میکنم. | ||||
| ۴۶ | باید به حرف تکتک اعضای تیم گوش داد و به آنان احترام گذاشت. | ||||
| ۴۷ | از دیگران انتظار ندارم کاری را انجام دهند که خودم آمادهٔ انجامش نیستم. | ||||
| ۴۸ | انتظار دارم افراد در هر شرایطی عملکردی صددرصدی داشته باشند. |
نتایج#
شناسایی سبک رهبری شما#
اکنون برای شناسایی سبک رهبری خود به «راهنمای امتیازدهی سبک رهبری» در بخش منابع مراجعه کنید. امتیازهای خود را محاسبه کنید و آنها را در دسترس نگه دارید تا هنگام خواندن ادامهٔ این پروژه مرورشان کنید.
۱ بوروکراتیک / مقرراتی
- این رهبر قوانین را با سختگیری وضع و اجرا میکند.
- تصمیمهای این رهبر قطعی و تغییرناپذیر است.
- از راه انضباط انگیزه میسازد و خواستار پیروی فوری است.
- تعاملهایش از بالا به پایین است.
- کماثرتر: در رهبری افراد بسیار ماهر، زیرا آنان اغلب از مدیریت خُرد آزرده میشوند.
- پراثرتر: زمانی که باید در مدتی کوتاه تصمیمی گرفته شود.
۲ مقتدر / قاطع
- جهتگیری بلندمدت ارائه میدهد و بر اهداف نهایی تمرکز میکند.
- اغلب تجربه و دانشی بیش از افراد تحت رهبری خود دارد.
- با ایجاد شور و اشتیاق نسبت به مأموریت، انگیزه میبخشد.
- مسیر روشنی نشان میدهد و استانداردها را تعیین میکند.
- کماثرتر: زمانی که راهنمایی دقیق و گامبهگام لازم است.
- پراثرتر: زمانی که به تغییر مسیر یا چشمانداز نیاز باشد.
۳ نوآورانه
- چشماندازی از آینده را به اشتراک میگذارد و در جستوجوی تعالی است.
- ایدههای نوآورانه را تشویق میکند.
- با ترویج احترام به خلاقیت اعضای تیم انگیزه میسازد.
- دیگران را به گفتوگوی مشارکتی دعوت میکند.
- کماثرتر: زمانی که ریسکها مایهٔ نگرانی و دلهرهٔ اعضای تیم شود.
- پراثرتر: هنگام حل مسائل پیچیده.
۴ سرعتبخش / پیشتاز
- از افراد تحت رهبری خود انتظار دارد پروژههای تازه را بپذیرند و با سرعت پیش بروند.
- بر بهرهوری تمرکز دارد.
- با تعیین استانداردهای بالای عملکرد انگیزه میدهد و با الگو بودن رهبری میکند.
- نیازی به انتقال دستورالعملهای دقیق و پرجزئیات احساس نمیکند.
- کماثرتر: اگر برای مدتی طولانی به کار رود.
- پراثرتر: زمانی که اعضای تیم انگیزهٔ درونی و مهارت بالا دارند.
۵ دموکراتیک / مشارکتی
- بر تصمیمگیری بر پایهٔ اجماع (توافق جمعی) تکیه دارد.
- با اینکه گاهبهگاه دیگران رهبری را بر عهده بگیرند، راحت است.
- با فراهم کردن فرصت مشارکت، انگیزه میبخشد.
- از همکاری و ارتباط برای گرفتن نظر اعضای تیم بهره میبرد.
- کماثرتر: زمانی که وقت محدود است یا اعضا دانش و تخصص لازم برای مشارکت باکیفیت را ندارند.
- پراثرتر: زمانی که برای حل یک مسئله یا یافتن مسیر، به دانش کل تیم نیاز باشد.
۶ پیوندجو / رابطهگرا
- هدفش ساختن واحدی منسجم با تأکید بر کار تیمی و هماهنگی است.
- روحیهٔ مشارکتی دارد و بر نیازهای عاطفی تمرکز میکند؛ این سبک اغلب در کنار رهبری آیندهنگر بهخوبی به کار میرود.
- با ساختن روابط شخصی مثبت انگیزه میدهد و از درگیری پرهیز میکند.
- کماثرتر: زمانی که رهبر در دادن بازخورد منفی مشکل دارد و بر عملکرد تأکید نمیشود.
- پراثرتر: در بالا بردن روحیه، ترمیم اعتماد ازدسترفته و کار در شرایط پرتنش.
۷ مربیگرا / پرورشدهنده
- با پرورش مهارتها، بر آمادهسازی افراد برای آینده تمرکز میکند.
- در کار با افراد یا گروههایی که هنوز به همهٔ توان خود نرسیدهاند، بسیار خوب عمل میکند.
- با به چالش کشیدن فرد انگیزه میسازد.
- برای تقویت رضایت شخصی بالا، با جملههای مثبت ارتباط برقرار میکند.
- کماثرتر: زمانی که فرد تحت آموزش در برابر تغییر مقاومت کند.
- پراثرتر: در کار یکبهیک و زمانی که فرد پذیرای رابطهٔ کاری نزدیک این سبک است.
۸ نوعدوستانه / فداکارانه
- رویکردهایش را برای برآوردن نیازهای فردی اعضای تیم شخصیسازی میکند.
- رهبری میکند تا بهتر به دیگران خدمت کند.
- با رویکرد توانمندساز و اخلاقی خود انگیزه میبخشد.
- بر گوش دادن فعال، همدلی و تعهد به جامعهسازی تمرکز دارد.
- کماثرتر: اگر برای تحقق یک چشمانداز بلندمدت زمان کافی داده نشود.
- پراثرتر: در ساختن فرهنگ مثبت و بالا بردن روحیه.
استفادهٔ مؤثر از سبک رهبری شما#
پس از بررسی امتیازهای خود، به سبک غالب خود توجه کنید. ممکن است در بیش از یک حوزه امتیاز بالایی داشته باشید. ببینید این ویژگیها چگونه در زندگی روزمرهٔ شما نمود پیدا میکنند.
شناخت نقاط قوت و ترجیحات شخصی به شما کمک میکند سبک رهبری خود را چنان تنظیم کنید که در محیطهای گوناگون و با افراد و تیمهای متفاوت مؤثر باشد. این انعطافپذیری، رهبری دیگران و رسیدن به نتایج مطلوب را در هر شرایطی ممکن میسازد.
ویژگیهایی را که امتیاز کمتری گرفتهاند همچنان میتوان پرورش داد. به دنبال فرصتهایی برای تمرین ویژگیهایی باشید که بخشی از سبک معمول شما نیستند. با آگاه ماندن از انتخابهای خود، میتوانید مهارتهایتان را گسترش دهید و طیف گستردهتری از ویژگیهای رهبری را در خود بسازید.
هنگامی که نقشهای رهبری تازهای بر عهده میگیرید، به چگونگی و زمان به کار بردن سبک معمول خود توجه کنید. تجربههای رهبری گذشته، نتایج و بازخوردها را مرور کنید تا میزان اثربخشی خود را بسنجید. با آگاهی و ارزیابی نتایج میتوانید دریابید که آیا سبک شما مؤثر است یا در موقعیت کنونی، سبکی دیگر سودمندتر است. هرچه سبک شخصی خود را بهتر بشناسید، مؤثرتر رهبری خواهید کرد.
مرور و بهکارگیری
پیش از آنکه مأموریت خود را کامل کنید، لحظهای به پرسشهای زیر فکر کنید. اگر نمیتوانید بهآسانی به آنها پاسخ دهید، پروژه را دوباره مرور کنید.
- رفتارها و سبکهای رهبری چگونه بر افراد تحت رهبری شما و نتایج مطلوبتان اثر میگذارند؟
- چرا تطبیق سبک رهبری بر پایهٔ موقعیت و افراد تحت رهبری اهمیت دارد؟
- هدف از رهبری چیست؟
- ویژگیهای یک رهبر خوب را چگونه تعریف میکنید؟
تکلیف خود را کامل کنید#
اکنون که پروژه را بهطور کامل مطالعه کردهاید، برای سخنرانی خود برنامهریزی و آمادهسازی کنید.
- بازبینی
- برای مرور تکلیف خود به کادر «تکلیف شما» بازگردید.
- سازماندهی
- از «فهرست بازبینی پروژه» برای مرور مراحل و افزودن مراحل شخصی خود استفاده کنید؛ این کار به سازماندهی و آمادهسازی تکلیفتان کمک میکند.
- زمانبندی
- برای تعیین زمان سخنرانی خود با معاون آموزشی هماهنگ کنید.
- آمادهسازی
- برای ارزیابی آماده شوید. منابع ارزیابی را مرور کنید و پیش از سخنرانی با ارزیاب خود به اشتراک بگذارید؛ میتوانید آنها را بهصورت برخط نیز ارسال کنید.