
خلق مشترک با هوش مصنوعی: مهندسی پرسش، مقایسهٔ دو ابزار، دفترچهٔ نسخهها، آزمون سوگیری و شفافیت
هدفهای این ایستگاه#
- با چارچوب «نقش، زمینه، وظیفه، قالب» پرسشهای دقیق بنویسی و آنها را دستکم در سه نسخه بهتر کنی.
- یک اثر خلاقانه را با دو ابزار یا روش بسازی و نتیجهها را مقایسه کنی.
- اثر را از نظر سوگیری، درستی و اصالت بیازمایی و سهم خود و هوش مصنوعی را شفاف اعلام کنی.
- سفرنامهٔ ویدیویی ۴ تا ۶ دقیقهای و گزارش کتبی تایپشده آماده کنی.
مأموریت تو: کارگردان همآفرینی شو
- هدف
- سفرنامهٔ ویدیویی ۴ تا ۶ دقیقهای و گزارش کتبی تایپشده آماده کنی.
- نمای کلی
- ایدهای خلاقانه برگزین، با دو ابزار یا روش هوش مصنوعی و پرسشهای بهترشونده آن را بساز، همهچیز را در دفترچهٔ همکاری ثبت کن، اثر را بیازما و امضای انسانی خودت را بر آن بگذار، سپس سفرنامهٔ ویدیویی ۴ تا ۶ دقیقهای و گزارش کتبی تایپشده را به تسهیلگر سرپرست بده و در باشگاه پخش و توضیح بده.
بخش ۱: هوش مصنوعی: دستیار، نه جانشین#
هوش مصنوعی میتواند ایده بدهد، پیشنویس بنویسد یا تصویر بسازد، اما معنا، سلیقه و مسئولیت اثر با توست. کارگردان خوب میداند چه میخواهد، دقیق میپرسد، نتیجه را نقد میکند و بارها بهترش میکند. در این پروژه سهم انسانی تو باید روشن و پررنگ باشد.
بخش ۲: مراحل انجام پروژه#
- ایده و هدف: اثری خلاقانه برگزین (داستان کوتاه، شعر، پوستر، قطعهٔ موسیقی کوتاه یا طرح یک بازی) و بنویس پیام و مخاطبش چیست.
- انتخاب دو ابزار یا روش: برای مثال دو دستیار متنی (دستیارهای هوش مصنوعی مثل ChatGPT، Gemini یا Copilot) یا یک دستیار متنی و یک تصویرساز (تصویرسازهای هوش مصنوعی مثل DALL·E، Midjourney یا Leonardo). نام ابزارها فقط مثال است؛ هر ابزار در دسترس را میتوانی به کار ببری؛ با رضایت کتبی والدین و رعایت حداقل سن ابزار، یا با حساب یکی از والدین و در حضور او.
- مهندسی پرسش: پرسش اول را با چارچوب «نقش، زمینه، وظیفه، قالب» بنویس؛ مثلاً «تو یک داستاننویس نوجوان هستی؛ داستانی ۳۰۰ کلمهای دربارهٔ دوستی در شهری کوچک بنویس با پایانی غافلگیرکننده».
- دفترچهٔ نسخهها: دستکم سه بار پرسش را بهتر کن و هر بار بنویس چه چیزی را تغییر دادی و نتیجه چه فرقی کرد.
- مقایسهٔ دو ابزار یا روش: خروجیها را در جدولی از نظر خلاقیت، دقت، تناسب با هدف و نیاز به ویرایش مقایسه کن.
- آزمون سوگیری و درستی: بررسی کن آیا اثر کلیشهای جنسیتی، قومی یا فرهنگی دارد، اطلاعات نادرست دارد یا شبیه اثر دیگری است؛ موارد را اصلاح کن.
- امضای انسانی و شفافیت: اثر نهایی را با سلیقه و افزودههای خودت کامل کن و در پایان آن بنویس کجا و چگونه از هوش مصنوعی کمک گرفتهای. سه پرسش موفق را در «کتابخانهٔ پرسش» شخصیات نگه دار.
- سفرنامه، گزارش و نمایش: سفرنامهٔ ویدیویی ۴ تا ۶ دقیقهای (ایده، نمونههایی از نسخهها، مقایسه، اثر نهایی، آموختهها) بساز؛ گزارش کتبی را با ساختار «هدف و ایده، روش (ابزارها و پرسشها)، یافتهها (مقایسه و آزمون سوگیری)، نتیجهگیری، آموختهها» تایپ کن و به تسهیلگر سرپرست بده؛ ویدیو را در باشگاه پخش و توضیح بده.
بخش ۳: چارچوب پرسش خوب#
| جزء | پرسش | نمونه |
|---|---|---|
| نقش | هوش مصنوعی چه کسی باشد؟ | «تو یک طراح پوستر هستی» |
| زمینه | موقعیت و مخاطب چیست؟ | «برای نوجوانان یک باشگاه سخنوری» |
| وظیفه | دقیقاً چه بسازد؟ | «سه ایده برای پوستر روز دوستی بده» |
| قالب | خروجی چه شکلی باشد؟ | «فهرست شمارهدار، هر ایده در دو جمله» |
بخش ۴: اخلاق همآفرینی#
- شفافیت: همیشه بگو کجا از هوش مصنوعی کمک گرفتهای.
- امانتداری: اثر را مستقیم به سبک یک هنرمند یا استودیوی زنده کپی نکن؛ سبک کلی (مثلاً آبرنگی یا کارتونی) را توصیف کن.
- حریم خصوصی: اطلاعات شخصی خود یا دیگران را در پرسشها وارد نکن.
- مسئولیت: درستی و مناسب بودن اثر نهایی بر عهدهٔ توست، نه ماشین.
خودآزمایی#
گزینهٔ درست را انتخاب کن و «بررسی پاسخها» را بزن.
نمایش پاسخنامه
۱. نقش، زمینه، وظیفه، قالب؛ ۲. برای دیدن اثر هر تغییر در پرسش و یادگیری از آن؛ ۳. شفافیت
پرسشهای مرور و کاربرد#
- بهترین پرسشت چه بود و چرا جواب داد؟
- دو ابزار یا روش چه تفاوتی داشتند؟
- چه سوگیری یا خطایی پیدا و اصلاح کردی؟
- سهم انسانی تو در اثر نهایی چه بود؟
مهر گذرنامه: پیش از رفتن به ایستگاه بعد#
پیش از رفتن به ایستگاه بعدی، این موارد را علامت بزن:
آفرین! یک مهر دیگر در گذرنامهٔ دیجیتالت خورد.