
صدایت را رنگی کن و بدنت را به حرف بیاور!
هدفهای این ایستگاه#
- از اهمیت تنوع صوتی و زبان بدن در سخنرانی آگاهم.
- میتوانم زبان بدنم را با محتوای سخنرانیام هماهنگ کنم.
- میتوانم از لحن، سرعت و بالا و پایین بردن صدایم برای بهتر کردن سخنرانی استفاده کنم.
مأموریت تو: مأموریت تو
- هدف
- میتوانم از لحن، سرعت و بالا و پایین بردن صدایم برای بهتر کردن سخنرانی استفاده کنم.
- نمای کلی
- تمرین استفاده از زبان بدن و تنوع صوتی برای تقویت سخنرانی. اهمیت زبان بدن و تنوع صوتی را یاد بگیر یا مرور کن. یک سخنرانی ۴ تا ۶ دقیقهای دربارهٔ هر موضوعی (بهجز مسائل سیاسی، جنسی، قومیتی و مذهبی) ارائه بده. تمرکز اصلی روی زبان بدن و لحن صداست؛ پیش از سخنرانی، مهارتهایی را که رویشان کار کردهای برای ارزیابت توضیح بده. سخنرانیات میتواند متقاعدکننده، طنز، آموزنده یا هر سبکی باشد که دوست داری.
بخش ۱: زمان و چراغها (قاعدهٔ ۲۰)#
زمان و چراغها (قاعدهٔ ۲۰)
زمان سخنرانی ۴ تا ۶ دقیقه است؛ چراغها: سبز ۴، زرد ۵، قرمز ۶ دقیقه (قاعدهٔ ۲۰).
بخش ۲: ضبط تمرین: رضایت و بدون انتشار#
ضبط تمرین: رضایت و بدون انتشار
اگر تمرینت ضبط میشود، فقط با رضایت والدین و همهٔ حاضران باشد؛ فیلم فقط برای دیدن خودت است و اگر لازم شد فقط در پنل پارس مسترز بارگذاری میشود؛ هیچ جا منتشرش نکن.
بخش ۳: وقتی بدن هم حرف میزند#
وقتی صحبت میکنیم، فقط از کلمهها استفاده نمیکنیم! پژوهشها نشان میدهد بخش بزرگی از ارتباط ما (گاهی ۵۰ تا ۸۰ درصد) از راه زبان بدن و لحن صدا اتفاق میافتد. حرکت دست، حالت چهره، ژستها و حتی شیوهٔ ایستادنمان همه برای مخاطب پیام میفرستند.
در این پروژه یاد میگیری چطور از زبان بدن و تنوع صوتی برای جذابتر کردن سخنرانیهایت استفاده کنی. این مهارتها کمک میکنند پیامت را قویتر و مؤثرتر برسانی.
بخش ۵: تماس چشمی؛ پلی میان تو و مخاطب#
تماس چشمی یکی از مهمترین بخشهای ارتباط غیرکلامی است. وقتی با مخاطبان تماس چشمی برقرار میکنی، احساس میکنند با آنها در ارتباطی. پنج راز برای تماس چشمی بهتر:
- مطالبت را خوب یاد بگیر. اگر محتوا را بلد باشی، راحتتر میتوانی به مخاطبان نگاه کنی.
- هر بار روی یک نفر تمرکز کن. به جای نگاه کردن به همهجا، هر چند ثانیه به یک نفر نگاه کن تا همه احساس کنند با آنها حرف میزنی.
- یادداشتهای کوتاه بنویس. یادداشت کوتاه و واضح یعنی کمتر به برگه نگاه میکنی و بیشتر با مخاطب ارتباط داری.
- بدنت را باز نگه دار. دست و پایت را جمع نکن تا صمیمیتر و مطمئنتر به نظر برسی.
- اگر مضطربی، به پیشانی نگاه کن. اگر نگاه مستقیم به چشمها برایت سخت است، به پیشانی مخاطبان نگاه کن.

بخش ۷: زبان بدن؛ کلمههایی بیصدا#
بدن ما با حرکتها و حالتهای آگاهانه و ناآگاهانه، حرکت دست، حالت چهره و حرکت چشم «حرف میزند». هر کدام از این حرکتها را میتوان کلمهای جداگانه دانست که پیام خاصی به دیگران میرساند.
ایستادن و حالت بدن
جلوی بالاتنهات را باز نگه دار؛ دستهایت را به هم نچسبان، کیفت را بغل نکن و وسایل را روی پایت نگذار.؛ در فضای خودت راحت باش؛ بیقراری نکن و خودت را جمع نکن.؛ صاف بایست، شانهها را کمی به عقب ببر و پاها را به اندازهٔ عرض شانه باز کن.؛ دستهایت را در جیب یا روی هم نگذار و قوز نکن.؛ تا جای ممکن رو به مخاطبان باش و بدنت را باز نگه دار.
حرکت دستها
حرکتهای حواسپرتکن را به حداقل برسان: ضرب گرفتن با انگشت، جویدن ناخن یا ور رفتن با پوست دست.؛ از حرکت دست برای تأکید بر کلمههایت استفاده کن.؛ با تغییر ژستها و ترکیب حرکت سر، بازوها و دستها توجه مخاطب را حفظ کن.؛ حرکت دست را ابزار قصهگویی بدان؛ به فعلها با اجرای آنها جان ببخش.؛ برای نشان دادن شکل، اندازه و طول از ژستهای توصیفی استفاده کن.
حرکت روی صحنه
در فضای ارائه حرکت کن تا سخنرانیات پویاتر شود.؛ هر ۳۰ ثانیه جابهجا نشو؛ این کار حواس را پرت میکند. پیش از رفتن به نقطهٔ دیگر صحنه کمی صبر کن.؛ هنگام پرسیدن سؤال یا گفتن نکتهٔ مهم، به سمت مخاطب قدم بردار.؛ قدم برداشتن به سمت مخاطب حس مثبت میسازد؛ وقتی میخواهی تشویق یا قانع کنی از آن استفاده کن.؛ هنگام جابهجایی، به بخشی از مخاطبان پشت نکن.؛ از تاب خوردن به این طرف و آن طرف پرهیز کن؛ یا جابهجا شو یا ثابت بایست.
نزدیکی به مخاطب
فاصلهٔ میان خودت و مخاطبان را کم کن.؛ لبخند بزن و تماس چشمیات را حفظ کن.؛ گاهی به مخاطبان اشاره کن تا احساس کنند بخشی از سخنرانیاند.
بخش ۹: حالتهای چهره: آینهٔ احساس#
شگفتی یا گیجی
ابروهایت را بالا ببر.
خشم یا نگرانی
اخم کن.
شادی
بهسادگی لبخند بزن.
غم
کمی اخم کن و گوشههای لبت را کمی پایین بیاور.
بخش ۱۰: عادتهای عصبی: دزدهای پیام#
عادتهای عصبی میتوانند پیام سخنرانیات را از بین ببرند و مخاطب را ناراحت کنند؛ مثل ور رفتن با مو یا لباس، گذاشتن دست در جیب و استفادهٔ زیاد از کلمههای پرکننده مثل «اِم»، «پس» و «مثلاً».
- از صحبت کردن خودت فیلم بگیر تا از عادتهایت آگاه شوی.
- از یک دوست مورد اعتماد بخواه اگر عادت خاصی داری به تو بگوید.
- وقتی عادتت را پذیرفتی، در گفتوگوهای روزمره تمرین کن کنارش بگذاری. اگر جلوی جمع کوچک موفق شوی، جلوی جمع بزرگ هم ناپدید میشود.

بخش ۱۲: تنوع صوتی؛ رنگینکمان صدا#
تنوع صوتی یعنی تغییر در بلندی صدا، سرعت صحبت و لحن. این کار سخنرانیات را جذابتر میکند.
بلندی صدا
برای تأکید بر نکتههای مهم، صدایت را بلندتر کن.
سرعت
نکتههای مهم را آهستهتر و بخشهای هیجانانگیز را تندتر بگو.
مکث
مکثهای کوتاه به مخاطبان فرصت میدهند اطلاعات را هضم کنند.
لحن
با تغییر لحن، احساست را بهتر برسان؛ برای بخشهای غمگین لحن آرامتر و برای بخشهای شاد لحن پرانرژیتر.
بخش ۱۴: باشگاه ورزشی صدا: تمرین زیر و بمی#
- نفس عمیق بکش و دربارهٔ هر چیزی (چیزی که جلوی چشمت است، منظرهٔ پشت پنجره یا صبحانهات) صحبت کن تا نفست تمام شود؛ در همان محدودهٔ صدا بمان. بعد موضوع و محدودهٔ دیگری (بالاتر یا پایینتر) انتخاب کن و تکرار کن. به تفاوت جسمی و احساسی که حس میکنی دقت کن.
- میان محدودهٔ بالا و پایین صدایت تاب بخور: متنی از کتاب یا مجله را بلند بخوان؛ جملهٔ اول بالا، جملهٔ بعد پایین. یک دقیقه ادامه بده، بعد سریعتر: سه کلمه بالا و سه کلمه پایین!
- این جملهها را در محدودهٔ بالا، متوسط و پایین صدایت بگو و ببین احساس جمله چطور تغییر میکند: «امروز مسابقه را بردیم.» / «یک دوچرخهٔ نو میخواهم.» / «این شام خوشمزه است.» / «باید همسایههایمان را مثل خودمان دوست داشته باشیم.»
بخش ۱۵: تمرین لحن: بازی «ساندویچ خیار»#
- عبارت «ساندویچ خیار» را تا میتوانی با لحنهای گوناگون بگو: عصبی، شاد، غمگین، ناامید، با خنده، زیرکانه و خجالتی. این تمرین با یک دوست خیلی بامزه است!
- دو احساس متضاد انتخاب کن (شاد و غمگین، یا عصبانی و راضی). با یکی شروع کن و لحنت را آرامآرام به دیگری برسان.
- یک کتاب آشپزی را باز کن، یک حالوهوا انتخاب کن و متن را با صدای بلند بخوان. هر حالت را دستکم یک دقیقه نگه دار.
- به کتابهای صوتی و داستانهای کوتاه گوش بده؛ بسیاری را بازیگران ماهر خواندهاند و چیزهای زیادی از آنها یاد میگیری.
بخش ۱۶: تمرین بلندی صدا#
- جلوی آینه بایست و راحت نفس بکش. با بازدم «ها-ها-ها» بگو تا نفست تمام شود. خندهات را بلندتر و آهستهتر کن تا بتوانی بیفشار و راحت بلند بخندی.
- بلند بخوان: نقطهای در انتهای اتاق (مثلاً یک تابلو) انتخاب کن و متنت را خطاب به آن بخوان؛ آرام بمان و تا میتوانی از تنوع صوتی استفاده کن. بهتر است دوستی در انتهای اتاق بایستد و دربارهٔ وضوح و تنوع صدایت بازخورد بدهد.
هماهنگی
زمان سخنرانیات را با تسهیلگر آموزشی هماهنگ کن تا نام تو در برنامهٔ نشست قرار بگیرد.
ارزیاب
برگهٔ ارزیابی این پروژه را پیش از نشست به ارزیابت بده (چاپی یا در پیامرسان) و بگو روی چه مهارتی تمرکز کردهای. پس از ارائه هم ستون «پس از ارائه» را در جدول «مهارتهایت را بسنج» کامل کن.
خودآزمایی#
گزینهٔ درست را انتخاب کن و «بررسی پاسخها» را بزن.
نمایش پاسخنامه
۱. بازی کردن با خودکار یا گفتن «اِم» پیدرپی؛ ۲. تغییر بلندی، سرعت، لحن و مکث؛ ۳. نگاهت را میان همهٔ مخاطبان بچرخانی
پرسشهای مرور و کاربرد#
- کدام ژست پیامت را قویتر کرد؟
- کجا از مکث استفاده کردی؟
- کدام عادت عصبی را کنار گذاشتی؟
مهر گذرنامه: پیش از رفتن به ایستگاه بعد#
پیش از رفتن به ایستگاه بعدی، این موارد را علامت بزن:
آفرین! یک مهر دیگر در گذرنامهٔ سفرت خورد.