
بخش ۱: نگارش سخنرانی هدفمند#
دربارهٔ سامانه بیاموزید و به پرسشها پاسخ دهید
برای بیشتر اعضا، این پروژه یکی از نخستین پروژههای مسیر آموزشی است. هنگام مرور این آموزش، زمانی را به کاوش در سامانه اختصاص دهید. مطمئن شوید میدانید بخش «بازخورد» کجاست تا بتوانید پیام بفرستید و دریافت کنید و نشانهای خود را ببینید. همچنین صفحهٔ آموزشها و منابع را برای یافتن ابزارهای کمکی مرور کنید.
اگر تاکنون این کار را نکردهاید، به صفحهٔ «ارزیابی سخنرانیها» سر بزنید و بخش «چگونه ارزیابی کنیم» را مطالعه کنید.
مقدمه#
هر سخنرانی که در نشستهای باشگاه یا بیرون از آن ارائه میدهید، بازتابی از هویت شما و آن چیزی است که میخواهید به دیگران عرضه کنید. ممکن است هدف شما اشتراکگذاری اطلاعات، سرگرم کردن مخاطب، متقاعدسازی یا الهامبخشیدن به آنان باشد. هدف شما هرچه باشد، گام نخست، نگارش سخنرانیای است که نهتنها برای خودتان، بلکه برای تکتک مخاطبانتان معنادار باشد.
در این پروژه، راهبردهایی را برای انتخاب موضوع، تبیین هدف و تدوین سخنرانیای خوشساخت و سازمانیافته خواهید آموخت. با الگوهای ساختاری گوناگون سخنرانی آشنا میشوید و یاد میگیرید چگونه میان بخشهای مختلف کلام خود، پلهای ارتباطی (گذارهای) روشن ایجاد کنید.
تکلیف شما
- هدف
- هدف این پروژه، یادگیری یا مرور روشهای بنیادین نگارش سخنرانی، و ارائهٔ یک سخنرانی سازمانیافته دربارهٔ هر موضوع دلخواه است.
- نمای کلی
- موضوعی را انتخاب کنید که برایتان جذاب باشد. مطمئن شوید دامنهٔ موضوع آنقدر محدود و مشخص است که در یک سخنرانی مؤثر ۵ تا ۷ دقیقهای بگنجد. پیش از سازماندهی مطالب، هدف خود را در قالب یک جمله شناسایی و بیان کنید. سخنرانی خود را تمرین کنید، ساختار آن را صیقل دهید و سپس آن را در یکی از نشستهای باشگاه ارائه کنید.
مهارتهای خود را ارزیابی کنید#
سطح مهارت فعلی خود را با امتیاز دادن به هر یک از گزارههای زیر (از ۱ تا ۵) ارزیابی کنید. ستون «پیش از ارائه» را اکنون و ستون «پس از ارائه» را پس از پایان پروژه کامل کنید.
- ۵ شایان تقلید
- ۴ بسیار خوب
- ۳ چیرهدست
- ۲ رو به رشد
- ۱ نیازمند بهبود
| گزاره | پیش از ارائه | پس از ارائه |
|---|---|---|
| در انتخاب موضوع سخنرانی احساس راحتی میکنم. | ||
| در سازماندهی اطلاعات برای یک ارائه توانمندم. | ||
| به توانایی خود در تبیین روشن هدف یک سخنرانی اطمینان دارم. | ||
| به توانایی خود در ایجاد پلهای ارتباطی (گذارهای) کلامی روشن اطمینان دارم. | ||
| از الگوهای ساختاری متنوعی که برای ارائهٔ اطلاعات به مخاطب به کار میرود، آگاهی دارم. | ||
| درک میکنم که این پروژه چگونه در زندگی من بیرون از باشگاه کاربرد دارد. |
شایستگیها
در این پروژه، مهارتهای زیر را میآموزید و تمرین میکنید:
- نگارش یک سخنرانی جذاب دربارهٔ هر موضوع دلخواه.
- سازماندهی روشن سخنرانی برای به حداکثر رساندن درک مخاطب.
- طراحی و نگارش سخنرانی با محتوایی معنادار و غنی.
- خلق پلهای ارتباطی (گذارهای) روشن و گیرا میان بخشهای اصلی سخنرانی.
- تعیین و تحقق یک هدف مشخص برای سخنرانی.
بخش ۲: یک سخنرانی جذاب بنویسید#
برای برخی اعضا، نوشتن سخنرانی آسانترین بخش کار است؛ اما برای برخی دیگر، گام نخست چالشبرانگیز است. به تعداد نویسندگان، روش برای تدوین یک سخنرانی قدرتمند وجود دارد؛ اما چند ابزار عمومی میتواند راهگشا باشد که نخستین آنها داشتن یک موضوع قوی است. انتخاب موضوعی که با زمان تعیینشده همخوانی داشته باشد و مخاطب را درگیر کند، نخستین گام بهسوی موفقیت است.
الگوهای ساختاری#
نقطهٔ شروع، درک شکل و شمایل یک سخنرانی سازمانیافتهاست. طراحی و ساختار سخنرانی میتواند درک مخاطب از موضوع و هدف شما را ارتقا دهد. برخی از الگوهای ساختاری راهگشا عبارتاند از:
- زمانی (توالی رویدادها)
- سخنرانی از سیر زمانی رویدادها پیروی میکند.
- موضوعی
- اطلاعات بر اساس موضوعها و زیرموضوعها سازماندهی میشود.
- مکانی
- سخنرانی بر اساس جغرافیا یا ساختار فیزیکی موضوع مرتب میشود (مثلاً بررسی یک موضوع از جنوب یک کشور بهسوی شمال آن).
- علّی (علت و معلولی)
- این الگو، یک علت را به معلول آن، یا یک معلول را به علت پیدایش آن پیوند میدهد.
- مقایسهای
- بررسی شباهتها و تفاوتهای دو یا چند پدیده.
- مسئله/راهحل
- ابتدا مسئله و اهمیت آن بیان میشود و سپس یک راهحل عملی و سودمند پیشنهاد میشود.
- جزء/کل/جزء
- سخنرانی با یک مثال خاص آغاز میشود که محتوای کلیتر را قاببندی میکند و در نتیجهگیری، دوباره به همان مثال خاص بازمیگردد تا پیام اصلی تثبیت شود.
تمرین: سازماندهی سخنرانی#
برای هر موقعیت، بهترین الگوی سازماندهی را انتخاب کنید.
نمایش پاسخنامه
۱. مسئله/راهحل؛ ۲. جزء/کل/جزء؛ ۳. موضوعی؛ ۴. زمانی؛ ۵. علّی؛ ۶. مقایسهای؛ ۷. مکانی
نگارش سخنرانی#
یک سخنرانی موفق با یک موضوع معنادار آغاز میشود. موضوعی که برای خودتان اهمیت چندانی نداشته باشد، بعید است به یک ارائهٔ گیرا تبدیل شود. حتی اگر موضوع از پیش تعیین شده باشد، رویکرد شما در پرداختن به آن در دستان خودتان است.
روایتی گیرا خلق کنید#
همانطور که در پروژهٔ «یخشکن» آموختید، یک سخنرانی خوب شبیه به یک داستان خوب است؛ مقدمه، بدنهٔ اصلی (همراه با گذارها) و نتیجهگیری دارد.
- مقدمه
- در سادهترین حالت، مقدمه برای جلب توجه مخاطبان طراحی میشود و در عین حال موضوع سخنرانی شما را معرفی میکند.
- بدنه و گذارها
- در بخش اصلی سخنرانی، هر قسمت باید به یک ایدهٔ مشخص مربوط باشد و میان بخشها گذارهای روشنی وجود داشته باشد. این گذارها میتوانند بسیار ساده باشند؛ مانند «نخست، میخواهم دربارهٔ ... صحبت کنم» یا «در ادامه، توجه خود را به ... معطوف میکنیم». توصیف یک صحنه نیز میتواند نقش گذار را بازی کند؛ برای نمونه: «حالا اجازه بدهید شما را به مزرعهای در نزدیکی دوبلین در میانهٔ قرن بیستم ببرم». در سخنرانیهایی که بر پایهٔ زمان سازماندهی شدهاند، اشاره به زمان نیز همین نقش را دارد؛ برای نمونه: «ساعت ۱۱: ۳۰ صبح، چهارم ژوئن». هر روشی را که برگزینید، این گذارها به مخاطبان نشان میدهند که در حال حرکت به بخش دیگری از موضوع هستید.
- نتیجهگیری
- یک نتیجهگیری قوی، سخنرانی شما را به پایان میرساند، همهٔ مطالب را به هم پیوند میدهد و تأثیری ماندگار بر مخاطبان میگذارد.
آمادهسازی ارائه#
وقتی سخنرانی خود را مینویسید، به تجربههای گذشتهٔ خود هم بهعنوان سخنران و هم بهعنوان مخاطب فکر کنید. بیشتر سخنرانیهای شما در باشگاه معمولاً ۵ تا ۷ دقیقه طول میکشد. برای برخی سخنرانان این مدت ممکن است بسیار طولانی به نظر برسد؛ اما برخی دیگر احتمالاً احساس میکنند در این زمان کوتاه نمیتوانند همهٔ آنچه را میخواهند، به اشتراک بگذارند.
سخنرانان اغلب احساس میکنند باید همهٔ آنچه را میدانند در سخنرانی بگنجانند. ممکن است حتی پس از نوشتن سخنرانی احساس کنند باید مطالب بیشتری اضافه کنند، یا ای کاش چند دقیقهٔ دیگر برای کامل کردن منظورشان، یا افزودن تنها یک جزئیات دیگر، زمان داشتند. هر سخنرانی از شما میخواهد دست به انتخاب بزنید:
- چگونه از زمان خود استفاده کنید؛
- چه چیزی برای شما و مخاطبانتان مهمتر است؛
- و چه محتوایی پیام شما را مؤثرتر منتقل میکند.
زمانی را به یاد بیاورید که نتوانستید آنچه را میخواستید در یک سخنرانی یا حتی یک گفتوگو بیان کنید و آن را با زمانی مقایسه کنید که به هدف ارتباطی خود رسیدید. به احتمال زیاد، هنگامی که به هدفتان رسیدید، تصور روشنی از آنچه میخواستید بگویید داشتید. نامطمئن بودن دربارهٔ اینکه دقیقاً چه چیزی باید منتقل شود، میتواند هر موقعیت سخنرانی عمومی را به چالشی بزرگ تبدیل کند.
یک قدم به عقب برداشتن و فکر کردن به اینکه چه چیزی برای شما مهمتر است، کمک میکند پیش از شروع نوشتن، اولویتهای خود را مشخص کنید. وقتی به درک روشنی از مهمترین نکات برسید، میتوانید میان محتوای سخنرانی و زمانی که در اختیار دارید تعادل برقرار کنید و آگاهانه تصمیم بگیرید چه چیزی را نگه دارید، چه چیزی را حذف کنید و چه چیزی را بیفزایید.
سه پرسش کوچک — پیش از شروع نوشتن
۱. مهمترین چیزی که میخواهم بگویم چیست؟ فقط یک موضوع را انتخاب کنید.
۲. چرا این موضوع برای مخاطبان مهم است؟ فقط به نکات مهم و اساسی فکر کنید.
۳. میخواهم مردم مدتها پس از پایان سخنرانی من چه چیزی را در ذهن و قلب خود نگه دارند؟ باز هم یک پیام اصلی را انتخاب کنید.
با آلیسا آشنا شوید#
آلیسا موضوع پرورش ارکیدهها را برای سخنرانی خود انتخاب کردهاست. او گیاهشناسی است که در جستوجوی گونههای تازهٔ ارکیده تخصص دارد. دانش او آنقدر گسترده است که خلاصه کردن آن در یک موضوع محدود و مشخص دشوار است؛ اما پاسخ دادن به این سه پرسش میتواند کمککننده باشد.
- مهمترین چیزی که میخواهم بگویم چیست؟
- برای آلیسا این است که پرورش ارکیده در محیطهای محلی باعث میشود مردم دربارهٔ گیاهان در سطح جهانی بیشتر فکر کنند.
- چرا این موضوع برای مخاطبان مهم است؟
- آلیسا در منطقهای زندگی میکند که زمستانهای طولانی و تاریکی دارد. او میداند بسیاری از اعضای باشگاهش دوست دارند در این ماهها راهی پیدا کنند تا حالوهوای بهار را به خانه بیاورند.
- مردم پس از سخنرانی چه چیزی را در ذهن و قلب نگه دارند؟
- آلیسا میخواهد مخاطبان پس از سخنرانی احساس کنند که شناخت ارکیدهها و فواید آنها ارزش تلاش کردن را دارد.
پس از پاسخ دادن به این سه پرسش، هدف کلی آلیسا برای خودش کاملاً روشن میشود. اکنون او آماده است مهمترین نکات خود را سازماندهی کند و سخنرانیای مختصر و منسجم بسازد. گام بعدی این است که جزئیاتی را انتخاب کند که بهترین پشتیبانی را از هدف اصلی و ایدهٔ مرکزی سخنرانی فراهم میکنند. برای آلیسا، پنج نکتهٔ اساسی وجود دارد:
- ارکیدهها گیاهان جنگلهای بارانی هستند و برای زیستبوم بومی خود اهمیت بسیار زیادی دارند.
- معمولاً بسیار زیبا هستند.
- میتوانند گیاهان آپارتمانی فوقالعادهای باشند.
- شاخص بسیار خوبی برای سنجش سلامت زیستبوم جنگل بارانی هستند.
- ویژگیهای مفید شناختهشده و ناشناختهای دارند، از جمله کاربردهای دارویی.
گذارها#
بخشی از ساختن یک سخنرانی قوی، روان کردن گذارها میان بخشهای مختلف است. گذارها معمولاً در این نقاط رخ میدهند:
- میان مقدمه و بدنهٔ سخنرانی
- میان ایدهها و بخشهای مختلف در بدنهٔ سخنرانی
- میان بدنه و نتیجهگیری
آلیسا برای اینکه مخاطبانش بتوانند بهراحتی همراه او از یک موضوع به موضوع دیگر حرکت کنند، به گذارهایی صیقلخورده و دقیق نیاز دارد. این پلهای ارزشمند به مخاطبان کمک میکنند ایدههای مطرحشده را بهتر دنبال کنند.
واژههایی که یک بخش را به بخش بعدی وصل میکنند، واژههای انتقالی نام دارند و بسیار متنوعاند؛ مانند «پس از آن»، «همچنین»، «اما»، «سپس»، «در نهایت»، «در عوض» و «بعدها». عبارتهای رایجی مانند «طبق ...»، «در نتیجه»، «برای مثال» و «این به این معناست که ...» نیز میتوانند مخاطب را بهنرمی از یک بخش سخنرانی به بخش بعدی هدایت کنند.
با توجه به دانش و علاقهٔ آلیسا، برای او آسان است که دربارهٔ هر یک از این جزئیات بهتفصیل صحبت کند، میان بخشها گذارهای روان ایجاد کند و سخنرانی جذابی بسازد. با این حال، آلیسا هدفی فراتر از صرفاً به اشتراک گذاشتن اطلاعات دارد که باید پیش از شروع نوشتن سخنرانی در نظر گرفته شود.
بخش ۳: هدف خود را بشناسید#
نکتهٔ جالب در فرایند آمادهسازی سخنرانی این است که ممکن است کاملاً بدانید چه میخواهید بگویید، اما هرگز به این فکر نکرده باشید که چرا آن را میگویید. آلیسا تا حد زیادی هدف سخنرانی خود را میداند، اما هنوز چند نکتهٔ مهم دیگر وجود دارد که باید به آنها توجه کند.
هدف کلی#
هر سخنرانی، چه سخنران آن را مشخص کرده باشد یا نه، یک هدف کلی دارد. هدف کلی، نیت و منظور گستردهٔ سخنرانی است. رایجترین اهداف کلی عبارتاند از:
- اطلاعرسانی
- شامل سخنرانیهای آموزشی، گزارشها یا نمایشها.
- متقاعد کردن
- مانند ارائههای فروش، سخنرانیهای انتخاباتی یا جذب کمک مالی.
- سرگرم کردن
- معمولاً سخنرانیهای داستانمحور که در عین سرگرمی، پیامی را منتقل میکنند.
- الهامبخشیدن
- سخنرانیهایی که در مراسم دانشآموختگی یا همایشهای انگیزشی ارائه میشوند.
هدف مشخص#
سخنرانیهای مختصر و خوبپرداخته، هدفی مشخص و دقیق نیز دارند. هدف مشخص روی یک جنبهٔ روشن از هدف کلی تمرکز میکند و میتوان آن را در قالب یک جمله بیان کرد که توضیح دهد امیدوارید با سخنرانیتان به چه چیزی برسید. این جمله باید آنقدر دقیق باشد که هر کس آن را بخواند، هیچ تردیدی دربارهٔ هدف شما نداشته باشد. هدف مشخص شما باید:
- واقعبینانه و دستیافتنی باشد؛
- از دیدگاه مخاطب نوشته شود؛
- دقیقاً روشن کند که میخواهید مخاطب پس از پایان ارائهٔ شما چه کاری بتواند انجام دهد.
از آنجا که آلیسا در مسیر «طنز جذاب» کار میکند، هدف کلی او سرگرم کردن مخاطبان است. با در نظر گرفتن این موضوع، او تلاش میکند طنز را وارد سخنرانی خود کند و همزمان به هدف مشخصش برسد.
بیانیهٔ هدف آلیسا: «مخاطبان با ارکیدهها و ارزش آنها در جنگلهای بارانی و بهعنوان گیاهان خانگی آشنا خواهند شد.»
او برای تحقق هر دو هدف کلی و مشخص خود، از حکایتها و یک ارائهٔ چندرسانهای استفاده خواهد کرد.
بخش ۴: برنامهریزی ارائه#
ما بهعنوان فراگیران بزرگسال، گاهی برای یافتن زمان کافی جهت فکر کردن عمیق دربارهٔ اطلاعات تازه و ایجاد عادتهای نو با چالش روبهرو هستیم. هر پروژه در برنامهٔ مسیر بخشی به نام «مرور و بهکارگیری» دارد که هدف آن کمک به تمرکز بر نکات مهم پروژه و شناسایی چیزهایی است که آموختهاید یا دوست دارید بیشتر دربارهٔ آنها یاد بگیرید.
بسیاری از پروژههای پارس مسترز، از جمله همین پروژه، منابع کمکی برای پشتیبانی از انجام تکلیف دارند. اگر هنوز این منابع را دریافت نکردهاید، حتماً این کار را انجام دهید و ببینید آیا به شما در رسیدن به اهدافتان کمک میکنند. همهٔ منابع در خود پروژه، در صفحهٔ «ارزیابی و منابع» و بسیاری از آنها در صفحهٔ «محتوا و مطالب» سامانهٔ پارس مسترز به نشانی www.toastmasters.ir در دسترس هستند.
ارزیابیها فرایندی مشارکتی هستند. درست مانند ارزیابی سخنرانی یخشکن، اگر میدانید ارزیاب شما چه کسی است، پیش از نشست باشگاه، برگهٔ ارزیابی را همراه با عنوان سخنرانی و هر مهارت یا رفتار خاصی که دوست دارید ارزیاب به آن توجه کند، در اختیار او قرار دهید. اگر پرسشی دارید، حتماً بپرسید و بدانید که اعضای باشگاه از شما و تلاشتان حمایت میکنند.
مرور و بهکارگیری
پیش از آنکه تکلیف را کامل کنید، لحظهای وقت بگذارید و پرسشهای زیر را بخوانید. اگر نتوانستید با اطمینان به آنها پاسخ دهید، پروژه را دوباره مرور کنید:
- سه پرسشی که میتوانید پیش از شروع نوشتن سخنرانی از خود بپرسید، کداماند؟
- ارزش نوشتن سخنرانیای با ساختار روشن و منظم چیست؟
- ارزش داشتن گذارهای جذاب میان بخشهای اصلی سخنرانی چیست؟
- تعریف هدف کلی و هدف مشخص چگونه میتواند به نوشتن یک سخنرانی مؤثر و جذاب کمک کند؟
تکلیف خود را کامل کنید#
اکنون که این پروژه را مطالعه کردهاید، زمان آن رسیدهاست که سخنرانی یا گزارش خود را برنامهریزی و آماده کنید.
- بازبینی
- برای مرور تکلیف خود به کادر «تکلیف شما» بازگردید.
- سازماندهی
- برای مرور مراحل و افزودن مراحل شخصی خود، از «فهرست بازبینی پروژه» استفاده کنید. این کار به شما کمک میکند تکلیف خود را بهخوبی سازماندهی و آماده کنید.
- زمانبندی
- با معاون آموزشی باشگاه همکاری کنید تا زمان ارائهٔ سخنرانی شما مشخص شود.
- آمادهسازی
- برای ارزیابی سخنرانی خود آماده شوید. منابع ارزیابی را مرور کنید و همهٔ آنها را پیش از سخنرانی با ارزیاب خود به اشتراک بگذارید. میتوانید منابع ارزیابی را بهصورت برخط نیز با ارزیاب خود به اشتراک بگذارید.
بخش ۵: پروژهٔ خود را کامل کنید#
پیش از آنکه زمان سخنرانی خود را با معاون آموزشی باشگاه تعیین کنید، ابتدا سخنرانی را برنامهریزی کنید. از آنجا که محتوای سخنرانی شما بسیار مهم است، مطمئن شوید زمان کافی برای آمادهسازی بهترین سخنرانی ممکن در اختیار داشتهاید.
پیش از رفتن به پروژهٔ بعدی#
اطمینان حاصل کنید که همهٔ بخشهای این پروژه را کامل کردهاید. پس از آن، وضعیت پروژه در کارنامهٔ شما در سامانه «تکمیلشده» نمایش داده میشود و معاون آموزشی باشگاه مطلع خواهد شد که آمادهٔ رفتن به پروژهٔ بعدی هستید. اگر شما:
تبریک! شما پروژهٔ «نگارش سخنرانی هدفمند» را با موفقیت به پایان رساندهاید و اکنون آمادهاید به پروژهٔ بعدی بروید.