
بخش ۱: مقدمه#
برای ارزیابی آماده شوید
درست مانند ارائهٔ یک سخنرانی، آمادهسازی برای انجام ارزیابی نیز به شما اعتمادبهنفس میدهد. برای آمادهسازی از منابعی که در اختیار دارید بهره ببرید. تارنمای www.toastmasters.ir ابزارهای متعددی برای کمک به شما پیش و پس از ارائهٔ ارزیابی دارد.
اگر تاکنون این کار را نکردهاید، وارد تارنمای پارس مسترز شوید و در صفحهٔ «مطالب»، راهنمای آموزشی «چگونه ارزیابی کنیم» را مرور کنید.
ارزش هر ارزیابی مؤثر، در نحوهٔ بهکارگیری آن نهفته است. پذیرش بازخورد، چه منفی و چه مثبت، میتواند چالشبرانگیز باشد. بهعنوان عضو باشگاه، ارزیابی دیگران، گشادهرویی در پذیرش ارزیابیهای خودتان و بهکارگیری بازخوردها برای ارتقای توانمندیهایتان بهعنوان سخنران و رهبر، از مهارتهای بنیادینی هستند که باید پرورش دهید.
برای تسهیل روند، عادت کنید برگههای ارزیابی تکمیلشده را در یک پوشهٔ واحد نگه دارید. در سامانهٔ پارس مسترز، امکان ثبت ارزیابی هر پروژه برای ارزیاب شما فراهم شدهاست؛ فضایی بسیار خوب برای نگهداری ارزیابیها تا بعدها به آنها رجوع کنید و پیشرفت خود را در گذر زمان بسنجید. برای یافتن آن، وارد پنل کاربری شوید، گزینهٔ «نقشهای من» را انتخاب کنید، پروژهٔ مورد نظر را بیابید و ارزیابی خود را بخوانید.
اعضا برای پرورش مهارتهای سخنرانی به ارزیابیهای یکدیگر متکی هستند. ارائهٔ بازخورد سازنده به همباشگاهیها، دقیقاً به اندازهٔ دریافت و بهکارگیری بازخورد توسط خودتان اهمیت دارد.
در این پروژه، راهبردهایی برای دریافت مؤثر بازخورد و بهکارگیری آن در بهبود مهارتهای سخنرانی و رهبری خود میآموزید. همچنین شیوهٔ ارائهٔ بازخورد سنجیده، با درایت و سازنده را فرا میگیرید و درک عمیقی از تشخیص نوع بازخورد مورد نیاز افراد، اهمیت زبان مثبت در ارزیابی، و تفاوت «بازخورد» با «توصیه» به دست میآورید.
تکلیف شما
- هدف
- هدف این پروژه، تمرین بهکارگیری بازخورد و ایفای نقش «ارزیاب سخنرانی» در یکی از نشستهای باشگاه است.
- نمای کلی
- این پروژه شامل دو سخنرانی ۵ تا ۷ دقیقهای است. برای سخنرانی اول، هر موضوع دلخواهی را میتوانید انتخاب کنید. پس از سخنرانی، بازخوردی را که دریافت میکنید بهدقت بررسی کنید. در یکی از نشستهای بعدی، سخنرانی دوم را ارائه دهید: میتوانید سخنرانی کاملاً تازهای بنویسید، سخنرانی اول را بازنویسی و اصلاح کنید، یا اگر تمرکزتان بر بازخوردهای «نحوهٔ ارائه» است، همان سخنرانی اول را دوباره اجرا کنید. سخنرانی دوم باید بخشی یا همهٔ بازخوردهای سخنرانی اول را بازتاب دهد. در پایان، پس از هر دو سخنرانی، در یکی از نشستها بهعنوان ارزیاب حاضر شوید و دربارهٔ ارائهٔ یکی از اعضا بازخورد سازنده بدهید.
مهارتهای خود را ارزیابی کنید#
سطح مهارت فعلی خود را با امتیاز دادن به هر یک از گزارههای زیر (از ۱ تا ۵) ارزیابی کنید. ستون «پیش از ارائه» را اکنون و ستون «پس از ارائه» را پس از پایان پروژه کامل کنید.
- ۵ شایان تقلید
- ۴ بسیار خوب
- ۳ چیرهدست
- ۲ رو به رشد
- ۱ نیازمند بهبود
| گزاره | پیش از ارائه | پس از ارائه |
|---|---|---|
| بازخوردهایی سنجیده، با درایت و سازنده ارائه میدهم. | ||
| هنگام ارائهٔ بازخورد، بر استفاده از زبان مثبت تمرکز میکنم. | ||
| لزوم گشادهرویی در پذیرش بازخورد دربارهٔ عملکردم را درک میکنم. | ||
| میتوانم بازخوردهای دریافتی از دیگران را به کار ببندم. | ||
| هنگام تماشا و گوش سپردن به یک ارائه، مشارکتی فعال و محترمانه دارم. | ||
| روش من به اشتراک گذاشتن «مشاهدات» است، نه «نصیحت». | ||
| درک میکنم که این پروژه چگونه در زندگی من بیرون از باشگاه کاربرد دارد. |
شایستگیها
در این پروژه، مهارتهای زیر را میآموزید و تمرین میکنید:
- ارائهٔ بازخورد با درایت و سازنده.
- استفاده از زبان مثبت هنگام ارزیابی.
- درک لزوم گشادهرویی در پذیرش بازخورد.
- بهکارگیری بازخوردها در پروژههای آینده.
- نشان دادن احترام از راه توجه کامل به ارائهٔ سخنران.
- پذیرش بازخورد از سوی ارزیابان.
- اذعان به اهمیت داشتن ذهنی باز و پذیرا.
بخش ۲: موفقیت با پذیرش بازخورد آغاز میشود#
پذیرش ارزیابی سازنده، بخش جداییناپذیر پیشرفت شما بهعنوان سخنران و رهبر است. در طول سفرتان در باشگاه، فرصتهای بیشماری دارید تا از واکنش مخاطبان و بازخورد ارزیابان، همتیمیها و سایر رهبران رشد کنید.
- مرور برگههای ارزیابی
- حتی پیش از آغاز نگارش سخنرانی، مرور برگهٔ ارزیابی همراه با اندیشیدن به دستاوردهای مدنظر و زمینههایی که میخواهید بهبود دهید، شما را در مسیر هموارتری قرار میدهد. این برگهها در هر پروژه و در صفحات «ارزیابیهای سخنرانی» و «مطالب» تارنمای پارس مسترز در دسترساند.
- ارتباط با ارزیاب
- در صورت امکان، پیش از سخنرانی با ارزیاب خود تماس بگیرید و مهارتهایی را که قصد پرورش آنها را دارید، در میان بگذارید. هرچه خواستههایتان دقیقتر باشد، احتمال اینکه ارزیاب اطلاعات سودمندتری به شما بدهد بیشتر است.
نخستین وظیفهٔ ارزیاب، ارائهٔ بازخوردی منصفانه و سازنده با رویکردی مثبت است. مسئولیت شما بهعنوان سخنران، شنیدن این بازخوردها و تلاش برای بهکارگیری مواردی است که سودمند میدانید. همواره با ارزیابان خود با احترام رفتار کنید و از زمان و زحمتی که صرف کردهاند سپاسگزاری کنید.
چگونه بازخورد دریافت کنیم#
دریافت بازخورد ممکن است با احساس ناخوشایندی همراه باشد؛ اما دستاوردهای این فرایند را به خاطر بسپارید. ارزیابی شما فرصتی گرانبهاست تا نسبت به مهارتهایتان آگاهی پیدا کنید و در مسیر بهبود آنها گام بردارید.
در نشستهای باشگاه، ارزیابیها با این هدف ارائه میشوند که هر عضو را در رسیدن به اهداف شخصیاش یاری کنند. ارزیاب، دیدگاه خود را بر پایهٔ سخنرانی شما، معیارهای ارزیابی و اهدافی که تعیین کرده بودید، با شما در میان میگذارد. در نهایت، چگونگی بهکارگیری این بازخوردها در سخنرانیهای آینده، کاملاً بر عهدهٔ خود شماست.
- برای دریافت بازخورد آماده شوید
- پیش از نخستین سخنرانی این پروژه، با معاون آموزشی، رهیار یا یکی از اعضای مورد اعتماد باشگاه گفتوگو کنید تا از رویهٔ رایج ارزیابی در باشگاه آگاه شوید. این آگاهی کمک میکند انتظارات خود را درست تنظیم کنید و اگر خواستهٔ ویژهای خارج از روال معمول دارید، آن را از پیش درخواست کنید.
- برگهٔ ارزیابی را آماده داشته باشید
- ارزیابیهای مکتوب ابزاری بسیار خوب برای پیگیری پیشرفت شما هستند. برگهٔ ارزیابی را همیشه آماده داشته باشید؛ چه برای ارسال با ایمیل یا بارگذاری در گفتوگوی نشستهای برخط، و چه بهصورت چاپی در نشستهای حضوری.
- بیشترین بهره را ببرید
- ارزیاب دیدگاه خود را دربارهٔ سخنرانی شما بیان میکند. آرامش خود را حفظ کنید و با تمرکز کامل گوش دهید.
- بر سخنرانی تمرکز کنید
- به خاطر بسپارید که بازخوردها متوجه سخنرانی شماست، نه شخصیت شما. اگر احساس تردید کردید، پرسشهایتان را یادداشت کنید تا بعداً برای روشن شدن نظرات مطرح کنید.
چگونه از بازخورد استفاده کنیم#
پس از دریافت ارزیابی، ممکن است بخواهید بیدرنگ دستبهکار شوید و سخنرانی را برای نوبت بعد بازبینی کنید، یا شاید به کمی زمان برای اندیشیدن نیاز داشته باشید. این پروژه از شما میخواهد سخنرانی دومی ارائه دهید و در صورت امکان، توسط همان ارزیاب قبلی ارزیابی شوید. این کار حس پیوستگی ایجاد میکند و به ارزیاب کمک میکند بر همان مهارتهایی تمرکز کند که برای بهبود شناسایی کرده بود.
هدف این تکلیف آن است که هر سخنران بیاموزد بازخورد مؤثر را شناسایی کند و به کار گیرد. توجه به بازخورد اهمیت فراوانی دارد و توانایی پذیرش آن، مهارتی ارزشمند است. با اندیشیدن روشن به اینکه بازخوردها را چگونه در سخنرانی بعدی به کار میگیرید، هم به هدف این تکلیف و هم به اهداف شخصی خود دست مییابید.
- یک مهارت را برگزینید
- شاید بتوانید همهٔ جزئیات ارزیابی را در ارائهٔ بعدی به کار ببندید، اما این کار برای بیشتر سخنرانان طاقتفرساست. بازخوردها را با دقت بررسی کنید و هر آنچه را بیش از حد دشوار یا دلسردکننده به نظر میرسد، موقتاً کنار بگذارید؛ میتوانید در سخنرانی یا پروژهٔ دیگری به آن بازگردید.
- نگرش درست را حفظ کنید
- هرگونه قضاوت یا واکنش شتابزده را به تعویق بیندازید. اگر احساس شگفتی، ناامیدی یا حتی شادی مفرط داشته باشید، حفظ تمرکز در طول سخنرانی ارزیاب دشوار میشود.
- ابزاری برای موفقیت بسازید
- یادداشت بردارید تا هنگام برنامهریزی سخنرانی بعدی، نکات ارزیاب را بهخوبی به خاطر آورید.
- گامهای بعدی را برنامهریزی کنید
- از ارزیاب، رهیار یا یکی از دوستانتان در باشگاه بخواهید کمک کند انبوه بازخوردها را پالایش کنید و به چند اقدام عملی محدود سازید. هنگام آمادهسازی سخنرانی بعدی، یک یا حداکثر دو مهارت یا رفتار را برای کار برگزینید.
- فضایی برای یادگیری بسازید
- اگر تصمیم گرفتید بر چیزی غیر از دغدغهٔ اصلی ارزیابتان تمرکز کنید، کاملاً در اختیار شماست؛ دستیابی به اهداف شخصی، حتی اگر با اهدافی که ارزیاب ترسیم کرده متفاوت باشد، حق شماست. مهارتی انجامپذیر برگزینید و آن را به ارزیاب سخنرانی بعدی اطلاع دهید. در برگهٔ ارزیابی فضایی برای نوشتن این موارد در نظر گرفته شدهاست.
- اهداف خود را تعریف کنید
- برای خود و ارزیاب بعدی روشن کنید که در پی پرورش کدام مهارتها هستید. برای مثال، اگر ارزیاب پیشین گفتهاست حرکاتتان آشفته بود یا بیش از حد ساکن بودید، بر «حرکات هدفمند» تمرکز کنید. تمرکز بر یک مهارت میتواند به تقویت مهارتهای دیگر نیز کمک کند؛ برای نمونه، حرکت کنترلشدهتر میتواند به تنظیم سرعت کلام هم کمک کند.
- محتوا را از ارائه جدا کنید
- ارزیابان دو مجموعه مهارت اصلی را در نظر میگیرند: «ارائهٔ سخنرانی» و «محتوای سخنرانی». اگر ارزیاب گفتهاست محتوای شما کاستی داشت (مثلاً بیش از حد کوتاه بود یا با مخاطب ارتباط برقرار نکرد)، از خود بپرسید آیا سخنرانی فعلی قابل اصلاح است یا باید از نو بنویسید.
- بر زمان حال متمرکز بمانید
- سفر شما در باشگاه مختص خود شماست. برخی مهارتها سریع کسب میشوند و برخی زمان بیشتری میخواهند. هرچه نوع خاصی از بازخورد را بیشتر بشنوید، احتمالاً بیشتر باید روی آن کار کنید. هر سخنرانی فرصتی تازه برای یادگیری است.
شنیدن یا بهکارگیری بازخورد همیشه آسان نیست؛ اما همین فرایند است که شما را به سخنرانی که آرزویش را دارید، تبدیل میکند.
بخش ۳: چگونه ارزیابی مؤثر باشیم#
تفاوت بازخورد و توصیه#
درک تفاوت ارائهٔ بازخورد با ارائهٔ توصیه مهم است. بازخورد مبتنی بر اطلاعات است، در حالی که توصیه یک نظر است. بیشتر ارزیابیها در پارس مسترز اساساً بر پایهٔ بازخورد است: ارزیاب اطلاعاتی دربارهٔ آنچه مشاهده کرده به سخنران میدهد تا او بفهمد در نظر دیگران چگونه جلوه میکند. در جدول زیر، هر توصیه کنار بازخورد متناظرش آمدهاست؛ به تفاوتهای ظریف میان آنها توجه کنید.
| بازخورد (مشاهده) | توصیه (نظر) |
|---|---|
| متوجه شدم که در حال لرزیدن بودید. | نترسید. |
| مشاهده کردم که بالاتنهٔ شما به سمت جلو متمایل بود. | باید صاف بایستید. |
| در شنیدن صدای شما مشکل داشتم. | باید بلندتر صحبت کنید. |
| دیدم که نگاهتان را از مخاطبان برمیداشتید. | باید ارتباط چشمی خود را بهبود ببخشید. |
| متوجه شدم که هنگام صحبت با دستانتان اشاره میکردید. | به اندازهٔ کافی حرکت نکردید. |
درک اهداف#
برای ارزیابی سخنرانی یک عضو، با درک همزمان «شایستگیهای پروژه» و «اهداف شخصی» او آماده شوید.
- ابزارهای ارزیابی
- شرح پروژه و برگهٔ ارزیابی را بیابید و تکلیف پروژه و معیارهای ارزیابی را مرور کنید تا بر شایستگیهای پروژه تمرکز کنید و ارزیابی دقیقی ارائه دهید. به اطلاعاتی که سخنران میدهد، مانند مهارت خاصی که در تلاش برای تسلط بر آن است، توجه ویژه داشته باشید.
- ارتباط برقرار کنید
- از راه پیام در سامانه یا هر روش مورد تأیید باشگاه، مستقیماً با سخنرانی که ارزیابی میکنید تماس بگیرید و پرسشهایتان را دربارهٔ اهداف او مطرح کنید. آگاهی از پیش از اهداف سخنران، عمق و کیفیت ارزیابی شما را بالا میبرد.
- بازخورد متناسب بدهید
- بازخورد را بر اساس توانایی و سطح اعتمادبهنفس سخنران تنظیم کنید. اگر عضو تازهکار است، بیشتر بر نقاط قوت او تمرکز کنید؛ ابتدا اعتمادبهنفسش را تقویت کنید و سپس به چند مهارت نیازمند رشد اشاره کنید. به سخنران پیشرفته، بازخورد بیشتری دربارهٔ راههای ارتقای مهارتهای ارتباطی و رهبریاش بدهید و همچنان نکات مثبت را نیز بگنجانید.
هنگامی که در حال ارزیابی هستید#
هنگام ارائهٔ بازخورد، مشاهدات خود را به شیوهای مثبت عرضه کنید.
- بازخورد مثبت
- مطالعات نشان میدهد بازخورد مثبت اعتمادبهنفس و احتمال رسیدن به اهداف را افزایش میدهد. توجه را به بخشهایی از سخنرانی جلب کنید که به نظرتان بهخوبی انجام شدهاند و رفتارهای مؤثر سخنران را تقویت کنید. توازنی ایجاد کنید که نظرات مثبت بر منفی بچربد. اگر یافتن نکات مثبت دشوار بود، به اهداف شخصی سخنران نگاه کنید؛ مثلاً اگر میخواست ارتباط چشمیاش را بهبود دهد و موفق شد، با همین نکته آغاز کنید.
- نقد سازنده
- نقد سازنده یعنی اشاره به زمینههای نیازمند بهبود به شیوهای محترمانه. معیارهای ارزیابی پروژهٔ منتخب عضو را پایهٔ کار قرار دهید و بر جنبههایی تمرکز کنید که در معیارها آمده یا سخنران بهطور خاص برای بازخورد تعیین کردهاست.
- ارائهٔ ارزیابی
- در طول سخنرانی در صورت لزوم یادداشت بردارید، اما همهٔ تمرکزتان را صرف یادداشتبرداری نکنید و همان احترام و توجهی را که دوست دارید دریافت کنید، به سخنران نشان دهید. ارزیابی را با بیان رفتارهای مشاهدهشده به شیوهای صادقانه و محترمانه آغاز کنید. بر عمل تمرکز کنید، نه بر شخص. از پیامهای «من» استفاده کنید: جملهٔ «شما الهامبخش بودید» دربارهٔ شخص است؛ اما «من دیدم که چگونه با شور و انرژی و از راه داستان شخصیتان به مخاطبان الهام بخشیدید» دربارهٔ رفتار است.
- پس از نشست
- از سخنران بپرسید آیا به توضیح بیشتری دربارهٔ بخشی از سخنان شما نیاز دارد. اگر احساس راحتی میکنید، میتوانید توصیه نیز ارائه دهید. اگر خودتان همان پروژه را گذراندهاید، میتوانید تجربهٔ خود را در کنار بازخوردهای مشخص به اشتراک بگذارید.
- ارزیابی رودررو
- اگر فرصت ارزیابی رودررو دارید، آن را هرچه زودتر و بهصورت حضوری انجام دهید، تا جزئیات هنوز در ذهن هر دو نفر روشن باشد. ارزیابی شخصی را با این پرسش آغاز کنید که سخنران چه احساسی دربارهٔ ارائهاش دارد؛ این کار فرصت تأمل به او میدهد و پاسخ شما را نیز تعدیل میکند.
- برداشتها
- اگر برداشت شما با برداشت سخنران تفاوت چشمگیری داشت (چه مثبت و چه منفی)، شاید لازم باشد بهآرامی از او بخواهید احتمال سوگیری در برداشتش را در نظر بگیرد.
- اعتمادبهنفس بسازید
- نقد سازنده را به دو یا سه نکته محدود کنید تا اهدافی کوچک و دستیافتنی برای عضو فراهم شود. اطلاعات بیش از حد، استرس را افزایش میدهد و ممکن است سخنران را از تلاش دوباره منصرف کند.
خودآزمایی#
برای هر پرسش، بهترین پاسخ را انتخاب کنید.
نمایش پاسخنامه
۱. چه احساسی دربارهٔ ارائه داشتهاست؛ ۲. پیامهای «من»؛ ۳. رفتارهای مشاهدهشده
بخش ۴: آمادهسازی برای تکلیف#
هر گام را در نظر بگیرید#
بسیاری از تکالیف پروژههای باشگاه شامل فعالیتهایی فراتر از یک سخنرانی واحد هستند. پروژهٔ «ارزیابی و بازخورد» این گامهای اساسی را دارد:
- نگارش و ارائهٔ یک سخنرانی اصیل با هر موضوعی (سخنرانی اول).
- دریافت ارزیابی.
- شناسایی بازخوردهایی از ارزیابی برای بهکارگیری در سخنرانی دوم.
- برنامهریزی و آمادهسازی سخنرانی دوم از راه مرور یا بازبینی سخنرانی اول، یا نگارش سخنرانی تازه؛ و تعیین روشن اینکه کدام بازخوردها را چگونه به کار میگیرید.
- ارزیابی سخنرانی یکی دیگر از اعضای باشگاه.
- ارتباط برقرار کنید
- ارتباط، موفقیت شما را در هر بخش از این تکلیف آسان میکند. پیش از سخنرانی اول، در صورت امکان با ارزیاب تماس بگیرید و پس از سخنرانی، پرسشهایی مطرح کنید تا از درک کامل بازخوردها مطمئن شوید. هنگامی که خودتان ارزیاب هستید، با سخنران تماس بگیرید تا پروژه، سخنرانی و اهداف او را درک کنید.
- زمان کافی بگذارید
- میان گامها به خود فرصت دهید. در برخی باشگاهها برنامهریزی سخنرانیها زمانبر است و در برخی دیگر میتوانید تاریخ سخنرانی دوم را بیدرنگ تعیین کنید. مطمئن شوید زمان کافی برای هضم بازخوردها و برنامهریزی ارائهٔ بعدی دارید. مانند هر مهارت تازه، بهکارگیری مؤثر بازخورد به زمان و تلاش نیاز دارد.
مرور و بهکارگیری
پیش از تکمیل تکلیف، لحظهای وقت بگذارید و پرسشهای زیر را بخوانید. اگر نمیتوانید بهراحتی به آنها پاسخ دهید، پروژه را دوباره مرور کنید:
- پذیرش بازخورد چگونه به پرورش مهارتهای سخنرانی شما کمک میکند؟
- چرا هنگام ارائهٔ بازخورد، با درایت و سازنده بودن اهمیت دارد؟
- بازخوردی که به یک عضو تازهکار میدهید با بازخوردی که به یک سخنران باتجربه میدهید، چه تفاوتی دارد؟
- زبان بدن چگونه بر لحن بازخورد اثر میگذارد؟
- ارزش دریافت بازخورد چیست؟
- چرا مهم است هنگام سخنرانی یک عضو دیگر، با تمرکز و توجه کامل حضور داشته باشیم؟
- تفاوت بازخورد و نصیحت چیست؟
- داشتن ذهن باز چگونه به پرورش مهارتهای سخنرانی عمومی شما کمک میکند؟
پیش از رفتن به پروژهٔ بعدی#
اطمینان حاصل کنید که همهٔ اجزای این پروژه را انجام دادهاید. اگر شما:
تبریک! شما پروژهٔ «ارزیابی و بازخورد» و با آن، سطح ۱ — تسلط بر امور پایه را با موفقیت به پایان رساندهاید.