
بخش ۱: شروع کنید#
مقدمه#
شناخت مخاطبان پیش از آغاز سخنرانی به شما کمک میکند پیام خود را با نیازهای آنان همسو کنید و ارائهای موفق داشته باشید. برای انتقال مفاهیم بهگونهای که دریافت و درک آن برای شنوندگان هموار باشد، آگاهی از ویژگیهای جمعی حاضران ضروری است. پیوندی که با مخاطب برقرار میکنید، مسیر شما را برای تبدیل شدن به سخنوری کامیاب هموار میسازد. در این پروژه با شیوههای شناسایی طیفهای گوناگون مخاطبان و نحوهٔ تعامل اثربخش با آنان آشنا میشوید.
تکلیف شما
- هدف
- هدف از این پروژه، تمرین و پرورش مهارتهای بنیادین برای برقراری ارتباط با مخاطبان ناآشناست.
- نمای کلی
- یک سخنرانی ۵ تا ۷ دقیقهای دربارهٔ موضوعی آماده کنید که برای بیشتر مخاطبانتان تازه و ناآشنا باشد. از آنجا که این سخنرانی را در باشگاه پارس مسترز خود ارائه میکنید، از پیش با سلیقهها و روحیات حاضران آشنایی دارید؛ از اینرو، انتخاب موضوعی بدیع و ناآشنا برای اعضای باشگاه فرصتی است تا مهارت انطباق پیام با شرایط را تمرین کنید. در طول سخنرانی، واکنش مخاطبان را بهدقت زیر نظر بگیرید و در صورت لزوم، برای حفظ پویایی و تعامل، رویکرد خود را با شرایط تطبیق دهید.
مهارتهای خود را ارزیابی کنید#
سطح مهارت فعلی خود را با امتیاز دادن به هر یک از گزارههای زیر (از ۱ تا ۵) ارزیابی کنید. ستون «پیش از ارائه» را اکنون و ستون «پس از ارائه» را پس از پایان پروژه کامل کنید.
- ۵ شایان تقلید
- ۴ بسیار خوب
- ۳ چیرهدست
- ۲ رو به رشد
- ۱ نیازمند بهبود
| گزاره | پیش از ارائه | پس از ارائه |
|---|---|---|
| میدانم چگونه پیام خود را با ویژگیهای یک گروه از مخاطبان همسو و متناسب کنم. | ||
| دلایل تمایز و تفاوت گروههای مختلف مخاطبان را بهخوبی درک میکنم. | ||
| بر شیوههای برقراری ارتباط با طیفهای گوناگون مخاطبان اشراف دارم. | ||
| میدانم چگونه در حین سخنرانی، دانش و تخصص خود را بهشایستگی بازتاب دهم. | ||
| میدانم این پروژه چگونه در زندگی بیرون از باشگاه به کارم میآید. |
شایستگیها
در این پروژه، شایستگیهای زیر را فرا میگیرید و تمرین میکنید:
- بهرهگیری از شناخت ویژگیهای مخاطب برای همسوسازی و شخصیسازی پیام.
- شناسایی و درک ابعادی که موجب تفاوت و تمایز میان مخاطبان میشود.
- برقراری ارتباط مؤثر با طیفهای گوناگون شنوندگان.
- بازتاب شایستهٔ دانش و تخصص در حین سخنرانی.
بخش ۲: شناخت مخاطب#
هر بار که سخن آغاز میکنید، با طیف متفاوتی از شنوندگان روبهرو میشوید. برای بازشناسی ویژگیهای یک گروه، راهکارهای گوناگونی وجود دارد؛ شناخت این ویژگیها به شما امکان میدهد پیوندی ژرفتر و اثربخشتر با مخاطبان برقرار کنید.
- متغیرهای جمعیتی
- در صورت امکان، پیش از انتخاب موضوع، از بافت جمعیتشناختی مخاطبان آگاه شوید: سن، جنسیت، پیشینهٔ فرهنگی، گرایشهای سیاسی یا مذهبی، قومیت، توانمندیهای جسمی و نیز پایگاه اقتصادی و شغلی. شناخت این متغیرها کمک میکند محتوای سخنرانی را دقیق، متناسب و جذاب سازمان دهید.
- کلیشهها
- مرز میان شناخت ویژگیهای جمعیتی و افتادن در دام کلیشهها را بشناسید. مؤلفههای جمعیتشناختی واقعیتهاییاند که یک گروه را متمایز میکنند، اما لزوماً معرّف تکتک افراد آن گروه نیستند. انسانها اغلب به چند گروه جمعیتی تعلق دارند و هر فرد هویتی منحصربهفرد دارد.
- از کلیشهسازی بپرهیزید
- کلیشهسازی تفاوتهای فردی را نادیده میگیرد و تعریفی بیشازحد ساده از یک گروه ارائه میدهد. فرض یکسانی همهٔ افراد یک گروه، همان تعریف دقیق کلیشه است. هنگام نوشتن سخنرانی، جداً از به کار بردن کلیشهها دوری کنید.
- ارزشها
- ارزش، سنجهای است برای میزان اهمیتی که فرد به پدیدههای گوناگون زندگی خود میدهد؛ مانند افراد دیگر (دوستان و خانواده)، مکانها، مفاهیم، آرمانها و داراییهای مادی.
- باورها
- باور، احساس و اعتقاد درونی فرد به درستی، نیکی و ارزشمندی یک موضوع است؛ مانند ادیان و گرایشهای سیاسی. آگاهی از ارزشها و باورهای بنیادین مخاطبان کمک میکند سخنرانیای روشنگر و بهدور از هرگونه توهین طراحی کنید.
- ویژگیهای خاص
- مخاطبان گوناگون ارزشها و باورهای متفاوتی دارند. برای نمونه، مخاطبان یک نشست پارس مسترز به خودشکوفایی، یاریرسانی به دیگران و آموزش مستمر ارج مینهند؛ اعضای یک باشگاه کتابخوانی شاید داستانسرایی، معاشرت و توسعهٔ دانش ادبی را ارزشمند بدانند؛ و یک باشگاه نجوم به علم، کاوش در فضا و آموزش علمی بها میدهد.
- پژوهش
- پیش از سخنرانی برای یک سازمان یا گروه خاص، دربارهٔ آن پژوهش کنید. در صورت امکان، پیش از نوشتن متن، چند پرسش روشنگر و کلیدی را با رابط خود در آن سازمان در میان بگذارید.
- دانش پیشین
- میزان پیشدانستهٔ مخاطبان دربارهٔ موضوع را بسنجید تا بدانید چه اندازه به توضیحات پایهای و پیشنیاز نیاز دارند و سخنرانی را با سطح آنان تنظیم کنید.
پیام خود را متناسب کنید#
متناسبسازی سخنرانی هرگز به معنای تحریف پیام برای خوشایند مخاطب و بیان صرف خواستههای او نیست؛ بلکه یعنی برخی ابعاد کلامی و شیوهٔ ارائهٔ خود را تغییر میدهید تا درک و تعامل شنوندگان افزایش یابد. یافتههای خود دربارهٔ جمعیتشناسی، پیشدانستهها، ارزشها و باورهای مخاطبان را به کار ببندید تا بهترین و درخورترین سخنرانی را برای هر گروه بسازید.
با نگین آشنا شوید#
نگین در سفرهای خود برای گروههای گوناگونی دربارهٔ فواید ورزش سخنرانی کردهاست. این هفته قرار است برای دانشجویان یک دانشکدهٔ ویژهٔ بانوان سخنرانی کند. او همواره با در نظر گرفتن جمعیتشناسی، پیشدانستهها، ارزشها و باورها، ارائهٔ خود را با ویژگیها و نیازهای مخاطبانش منطبق میکند:
- جمعیتشناسی مخاطب
- نگین میداند شنوندگانش بیشتر بانوانی ۱۸ تا ۲۲ سالهاند؛ پس بهجای فواید ورزش برای افراد بالای ۵۵ سال، محور سخنان خود را مزایای ورزش برای زنان ۱۸ تا ۲۵ ساله قرار میدهد و پیوندی مؤثرتر با مخاطبان جوان برقرار میکند.
- روحیات و شخصیت
- مخاطبان جوان و پرانرژیاند، اما شاید برای شنیدن سخنرانی دیگری دربارهٔ فواید ورزش رغبت چندانی نداشته باشند. نگین میداند باید در همان لحظههای آغازین توجه آنان را جلب کند؛ پس در مقدمه از چاشنی طنز بهره میگیرد.
- دانش پیشین
- فواید ورزش موضوعی کاملاً شناختهشدهاست و مخاطبان بارها پیامهایی از این دست شنیدهاند. برای نگین حیاتی است که به سراغ آمارها و حقایق جذاب و بهروز برود تا پیامش تکراری و ملالآور به نظر نرسد.
- ارزشها
- نگین میداند «دوستی» رکن مهمی از زندگی هر دانشجوست؛ پس از این منظر سخن میگوید که مشارکت در ورزشهای گروهی بستری برای ساختن دوستیهای تازه فراهم میکند.
- باورها
- بیشتر حاضران باور دارند که عادتهایی چون ورزش منظم، ضامن عمری طولانیتر و زندگی سالمتر است. نگین با دادههای آماری این باور را در آنان تقویت میکند.
بر نتایج تمرکز کنید#
همزمان با آمادهسازی سخنرانی، به این بیندیشید که میخواهید مخاطبان در پایان چه رهاوردی با خود ببرند.
- انتظارات خود را دربارهٔ چگونگی اثرپذیری مخاطبان از پیامتان فهرست کنید.
- دستاوردهای مدنظرتان را در همان مقدمهٔ سخنرانی با شنوندگان در میان بگذارید.
- نیت خود را بیان کنید و روشن سازید چرا سخنرانی شما ارزش وقت و توجه مخاطبان را دارد.
- بهروشنی توضیح دهید که آنان چگونه از اطلاعات سخنرانی شما بهرهمند خواهند شد.
اعتبار#
منابع اطلاعاتی را که در سخنان خود به کار میبرید، بهوضوح ذکر کنید. برخورداری از منابع معتبر و ارجاع به آنها نهتنها اعتمادبهنفس شما را هنگام ارائه افزایش میدهد، بلکه اعتبار شما را نزد مخاطبان بالا میبرد. همواره آماده باشید پس از پایان نشست یا رویداد باشگاه، منابع خود را در اختیار شنوندگان علاقهمند بگذارید.
مرور و بهکارگیری
پیش از آنکه مأموریت خود را کامل کنید، لحظهای به پرسشهای زیر فکر کنید. اگر نمیتوانید بهآسانی به آنها پاسخ دهید، پروژه را دوباره مرور کنید.
- مخاطبان از چه جنبههایی میتوانند با یکدیگر متفاوت باشند؟
- چه راهبردهایی برای ساختن پیوند با مخاطبان وجود دارد؟
- چه راهکارهایی برای بازتاب دانش و تخصص در حین ارائه در اختیار دارید؟
- چگونه میتوانید پیام خود را به بهترین شکل با ویژگیهای هر گروه از مخاطبان همسو و متناسب کنید؟
تکلیف خود را کامل کنید#
اکنون که پروژه را بهطور کامل مطالعه کردهاید، برای سخنرانی خود برنامهریزی و آمادهسازی کنید.
- بازبینی
- برای مرور تکلیف خود به کادر «تکلیف شما» بازگردید.
- سازماندهی
- از «فهرست بازبینی پروژه» برای مرور مراحل و افزودن مراحل شخصی خود استفاده کنید؛ این کار به سازماندهی و آمادهسازی تکلیفتان کمک میکند.
- زمانبندی
- برای تعیین زمان سخنرانی خود با معاون آموزشی هماهنگ کنید.
- آمادهسازی
- برای ارزیابی آماده شوید. منابع ارزیابی را مرور کنید و پیش از سخنرانی با ارزیاب خود به اشتراک بگذارید؛ میتوانید آنها را بهصورت برخط نیز ارسال کنید.