
سطح ۳: سیستمسازی
مقدمه#
یک نهاد فقط با حضور افراد توانمند ساخته نمیشود؛ بلکه به فرایندهایی نیاز دارد که در آنها تصمیمها توضیح داده شوند، مسئولیتها روشن باشند، اطلاعات قابل پیگیری باشد و بازخورد به اصلاح واقعی منجر شود.
در یک سیستم ضعیف، وقتی مشکلی رخم یدهد، معمولاً یک فرد مقصر معرفی میشود. اما در یک سیستم پاسخگو، پرسش اصلی این نیست که: «چه کسی مقصر است؟»
بلکه پرسش این است: «چه تعهدی وجود داشت، چه اتفاقی افتاد، چه کسی اختیار تصمیم داشت، چه توضیحی ارائه میشود وبرای اصلاح چه اقدامی انجام خواهد شد؟»
پاسخگویی نهادی یعنی نهاد یا تیم موظف باشد درباره تصمیمها، عملکرد، نحوهٔ استفاده از منابع و پیامدهای اقدامات خود توضیح دهد؛ بازخوردها را دریافت و بررسی کند؛ در صورت وجود خطا یا کاستی، مسئولیت اصلاح آن را بپذیرد؛ و نتیجه پیگیری را به ذینفعان اطلاع دهد.
ارائه بازخورد نیز فقط بیان نارضایتی نیست. بازخورد، اطلاعاتی مشخص و قابلاستفاده درباره فاصله میان وضعیت موجود و وضعیت مطلوب است که با هدف یاد گیری، اصلاح و بهبود ارائه میشود.
چرخه مطلوب در این پروژه چنین است: تعهد ← اجرا ← مشاهده و جمعآوری شواهد ← ارائه بازخورد ← دریافت پاسخ ← اقدام اصلاحی ← پیگیری و گزارش اگر یکی از حلقههای این چرخه حذف شود، پاسخگویی ناقص میماند. برای مثال: - بدون شواهد، بازخورد به قضاوت تبدیل میشود؛ - بدون فرصت پاسخ، بازخورد به اتهام شبیه میشود؛ - بدون اقدام اصلاحی، پاسخگویی به توضیح دادن محدود میشود؛ - و بدون پیگی ری، حتی اقدام خوب نیز ممکن است فراموش شود.
تکلیف شما
- هدف
- یک فرایند، تصمیم یا مسئله واقعی را در یک باشگاه، تیم، سازمان یا نهاد انتخاب کنید و یک ارائه ۵ تا ۷ دقیقهای آماده نمایید که در آن: ۱. مسئله نهادی را بدون حمله به افراد تعریف کنید؛ ۲. تعهد، معیار یا انتظار موجود را مشخص نمایید؛ ۳. وضعیت فعلی را با شواهد توضیح دهید؛ ۴. افراد و گروههای اثرپذیر را شناسایی کنید؛ ۵. میان مسئولیت فردی و پاسخگویی نهادی تفاوت بگذارید؛ ۶. بازخوردی روشن، محترمانه و قابل اقدام ارائه کنید؛ ۷. فرصت پاسخگویی و توضیح را برای نهاد یا مسئول مربوط در نظر بگیرید؛ ۸. اقدام اصلاحی، مسئول، مهلت و معیار موفقیت را تعیین کنید؛ ۹. سازوکار پیگیری و گزارش نتیجه را مشخص نمایید؛ ۱۰. و مخاطب را به مشارکت در بهبود سیستم دعوت کنید.
- نمای کلی
- —
خروجیهای همراه ارائه#
عضو باید علاوه بر سخنرانی، این موارد را نیز آماده کند: - نقشه پاسخگویی نهادی؛ - جدول شواهد؛ - خلاصه بازخورد ذینفعان؛ - متن بازخورد نهایی؛ - و برنامه اقدام اصلاحی و پیگیری.
نمایکلی پروژه
پاسخگویی نهادی چیست؟
پاسخگویی نهادی یعنی نهاد: - درباره تعهدهای خود اطلاعرسانی کند؛ - مسئولیتها و اختیارها را روشن نماید؛ - تصمیمها و عملکرد خود را با شواهد توضیح دهد؛ - به پرسشها و بازخوردهای مرتبط پاسخ دهد؛ - در صورت وجود فاصله یا خطا، اصلاح انجام دهد؛ - و نتیجه اصلاح را به افراد اثرپذیر گزارش کند.
پاسخگویی با «پاسخ دادن ساده» یکسان نیست. ممکن است فردی به یک پرسش پاسخ دهد، اما هنوز پاسخگویی کامل وجود نداشته باشد. پاسخگویی زمانی شکل میگیرد که پاسخ با شواهد، مسئولیت، تصمیم، اقدام اصلاحی و پیگیری همراه باشد.
مسئله مناسب برای این پروژه
موضوع انتخابی باید: - واقعی و قابلمشاهده باشد؛ - به عملکرد یک فرایند، تیم یا نهاد مربوط شود؛ - میان تعهد یا معیار و عملکرد واقعی فاصلهای وجود داشته باشد؛ - دستک مدو گروه ذینفع داشته باشد؛ - امکان جمعآوری شواهد درباره آن وجود داشته باشد؛ - از طریق اقدام یا اصلاح فرایند تا حدی قابل بهبود باشد؛ - و امکان ارائه بازخورد محترمانه و پیگیری نتیجه آن فراهم باشد.
نمونههای مناسب
- اعضا نمیدانند چه کسی مسئول پاسخگویی به درخواستهایشان است؛ - تغییرات برنامه بهموقع به افراد ذینفع اطلاع داده نمیشود؛ - بازخوردهای ارزیابان ثبت میشود، اما به تصمیم یا اقدام اصلاحی منجر نمیشود؛ - شکایتهای اعضا دریافت میشود، امانت یجه رسیدگی اعلام نمیگردد؛ - معیار انتخاب افراد برای نقشها شفاف نی ست؛ - وظایف میان اعضای تیم توزیعشده، اما اختیارت صم یمگیری مشخص نشده است؛ - تصمیمهای مهم گرفته میشوند، اما دلایل و مستندات آنها در دسترس نی ست؛ - یا نهادی پس از دریافت بازخورد، هیچ سازوکار مشخصی برای پاسخ و پیگیری ندارد.
مسئله نامناسب
موضوعهای زیر برای این پروژه مناسب نیستند: - حمله شخصی به یک عضو؛ - شایعه یا اطلاعاتی که امکان بررسی ندارد؛ - اختلاف خصوصی که پیامد نهادی ندارد؛ - شکایتی که فقط به تخلیه هیجانی منجر میشود؛ - موضوعی کهه یچ تعهد، معیار یا انتظار مشخصی ندارد؛ - بازخوردی که فرد را تحقیر یا تهدید میکند؛ - مسئلهای که سخنران برای آنه یچ اقدام اصلاحی پیشنهاد نمیدهد؛ - یا موضوعی که از ابتدا نتیجه آن قطعی فرض شده و فرصتی برای پاسخ وجود ندارد.
مهارتهای خود را ارزیابی کنید#
سطح مهارت فعلی خود را با امتیاز دادن به هر یک از گزارههای زیر (از ۱ تا ۵) ارزیابی کنید. ستون «پیش از ارائه» را اکنون و ستون «پس از ارائه» را پس از پایان پروژه کامل کنید.
- ۵ شایان الگوبرداری
- ۴ بسیار خوب
- ۳ چیرهدست
- ۲ رو به رشد
- ۱ نیازمند بهبود
| گزاره | پیش از ارائه | پس از ارائه |
|---|---|---|
| قبل از ارائه من میتوانم یک مسئله فردی را از یک مسئله نهادی وسی ستمی تفکیک کنم. | ||
| ۵ من میتوانم تعهد، معیار یا انتظار موجود را بهر وشنی شناسایی کنم. | ||
| ۵ من میتوانم مسئولیت، اختیار و پاسخگویی را از یکدیگر تفکیک کنم. | ||
| ۵ من میتوانم واقعیت، برداشت، فرضیه و پیشنهاد را از هم جدا کنم. | ||
| من میتوانم دیدگاههای چند ذینفع را بدون تحریف یا حذف بررسی کنم. | ||
| من میتوانم بازخوردی مشخص، محترمانه و متمرکز بر رفتار یا فرایند ارائه دهم من میتوانم فرصت پاسخ و توضیح را برای نهاد یا مسئول مربوط فراهم کنم. | ||
| من میتوانم به اعضا فرصت پرسش، مخالفت و ارائه اطلاعات تازه بدهم. | ||
| من میتوانم بازخورد را به اقدام اصلاحی، مسئول، مهلت و معیار موفقیت تبدیل کنم ۱ ۵ من میتوانم چرخه بازخورد را با پیگیری و گزارش نتیجه کامل کنم. | ||
| راهنما: ۱: نیازمند بهبود | ۲: روبه رشد | ۳: چ یرهدست | ۴: بسیار خوب | ۵: شایان الگوبرداری |
شایستگیها
- پس از تکمیل این پروژه، عضو باید بتواند: - یک مسئله نهادی و قابل بررسی را تعریف نماید؛ - میان فرد، نقش، فرایند وسی ستم تفاوت بگذارد؛ - تعهدها، معیارها و انتظارات یک نهاد را شناسایی کند؛ - فاصله میان عملکرد مطلوب و عملکرد موجود را توضیح دهد؛ - مسئولیت را از اختیار و پاسخگویی تفکیک کند؛ - فرد یا بخشی را که اختیار اصلاح دارد مشخص نماید؛ - ذینفعان مستقیم و غیرمستقیم را شناسایی کند؛ - شواهد مرتبط و قابل بررسی جمعآوری نماید؛ - میان مشاهده، تفسیر، فرضیه و نتیجه گیری تفاوت بگذارد؛ - اطلاعات محرمانه و حساس را مسئولانه مدیریت کند؛ - دیدگاههای متفاوت ذینفعان را بشنود و مقایسه کند؛ - الگوهای تکرارشونده را از رخدادهای منفرد جدا نماید؛ - بازخورد را بر اساس رفتار، نتیجه یا فرایند ارائه کند؛ افراط
- از حمله شخصی، تعمیم افراطی و نسبت دادن انگیزههای اثباتنشده پرهیز کند؛ - اثر مسئله را بر افراد، کیفیت و اعتماد نهادی توضیح دهد؛ - میان بازخورد، شکایت، سرزنش و تهدید تفاوت بگذارد؛ - فرصت پاسخ و توضیح را برای طرف مقابل فراهم کند؛ - هنگام شنیدن پاسخ، بدون دفاع فوری و قضاوت زودهنگام گوش دهد؛ - بازخورد را به یک درخواست اصلاحی مشخص تبدیل کند؛ - مسئول، اختیار، منابع و مهلت اقدام را تعیین نماید؛ - معیار موفقیت اقدام اصلاحی را تعریف کند؛ - سازوکار ثبت، بررسی و پاسخگویی به بازخورد طراحی کند؛ - نتیجه تصمیم را به شکل شفاف و متناسب گزارش دهد؛ - چرخه بازخورد را با پیگیری و بازبینی کامل کند؛ - در صورت رد یک پیشنهاد، دلیل تصمیم را توضیح دهد؛ - از بازخورد برای یادگیری سیستمی و پیشگیری از تکرار خطا استفاده کند؛ - در گف توگوهای دشوار، احترام و قاطعیت را همزمان حفظ کند؛ - و یک سخنرانی ۵ تا ۷ دقیقهای را با ساختاری روشن، مستند و قابل اقدام ارائه نماید.
خروجیهای مورد انتظار#
- ۱. تعریف مسئله نهادی
- به پرسشهای زیر پاسخ دهید: - - مسئله در کدام فرایند یا بخش نهاد رخ میدهد؟
- - تعهد، قانون، معیار یا انتظار موجود چی ست؟
- - وضعیت فعلی چگونه با آن تعهد فاصله دارد؟
- - این فاصله برای چه کسانی پیامد دارد؟
- - چه شواهدی وجود دارد؟
- - چه کسی یا چه بخشی اختیار اصلاح مسئله را دارد؟
- - نقطه مناسب برای پیگیری نتیجه چه زمانی است؟
- فرمول تعریف مسئله
- در [فرایند یا بخش]، میان [تعهد یا معیار] و [وضعیت مشاهدهشده] فاصله وجود دارد؛ این فاصله باعث [پیامد
- قابلمشاهده] برای [ذینفعان] شدهاست.
- نمونه
- در فرایند دریافت بازخورد اعضا، میان تعهد باشگاه به پاسخگویی و وضعیت فعلی فاصله وجود دارد؛ زیرا درخواستها
- ثبت میشوند، اما مسئول رسیدگی و زمان پاسخ مشخص نیست. این وضعیت باعث میشود اعضا احساس کنند
- نظرشان در تصمیمها اثر ندارد.
۲. نقشه پاسخگویی نهادی#
| پرسش راهنما پاسخ | عنصر | ||
|---|---|---|---|
| عملکرد مناسب با چه شاخصی سنجیده میشود؟ | نهاد چه چیزی را وعده داده یا باید رعایت کند؟ | معیار | تعهد |
| چه کسی اجرای اقدام را بر عهده دارد؟ | چه کسی یا چه بخشی اختیار تصمیم دارد؟ | مسئولیت | اختیار |
| چه کسانی از این وضعیت اثر میپذیرند؟ | چه چیزی نشان میدهد چه اتفاقی افتاده است؟ | ذینفعان | شواهد |
| پاسخ نهاد چه توضیحی درباره وضعیت دارد؟ | |
|---|---|
| چه تغییری باید انجام شود؟ | اصلاح |
| چه زمانی و با چه روشی نتیجه بررسی میشود؟ | پیگیری |
| نتیجه چگونه به ذینفعان اطلاع داده میشود؟ | گزارش |
۳. جمعآوری و تحلیل بازخورد#
برای مسئله خود دستک مسه دیدگاه متفاوت جمعآوری کنید؛ برای مثال: - دیدگاه فردی که فرایند را اجرا میکند؛ - دیدگاه فردی که از نتیجه فرایند اثر میپذیرد؛ - دیدگاه مسئولت صم یمگیری یا نظارت؛ - یادی دگاه یک عضو باتجربه و یک عضو تازهوارد.
در جمعآوری بازخورد، به جای پرسشهای اتهامی از پرسشهای توصیفی استفاده کنید.
پرسشهای مناسب
- در این فرایند چه چیزی بهخ وبی انجام میشود؟
- در کدام مرحله ابهام یا دشواری وجود دارد؟
- چه چیزی با انتظار یا تعهد موجود فاصله دارد؟
- این وضعیت چه اثری بر شما یا کارتان دارد؟
- از نظر شما علت اصلی این فاصل هچ یست؟
- چه اصلاح کوچکی میتواند بهبود ایجاد کند؟
- نتیجه اصلاح را چگونه میتوان بررسی کرد؟
جدول خلاصه بازخوردها
ذینفع یا نقش مشاهده اصلی اثر تجربهشده پیشنهاد اصلاحی نکته قابل بررسی
۴. طراحی پیام بازخورد#
پیام بازخورد خود را با این ساختار تنظیم کنید: ۱. مشاهده: چه چیزی، در چه زمانی و در کدام فرایند رخدادهاست؟
- معیار یا تعهد: این وضعیت با چه انتظار یا استانداردی فاصله دارد؟
- اثر: این وضعیت چه پیامدی برای چه کسانی ایجاد کردهاست؟
- فرصت پاسخ: نهاد یا مسئول مربوط چه توضیحی دارد؟
- درخواست اصلاح: چه اقدام مشخصی پیشنهاد میشود؟
- پیگیری: نتیجه در چه زمانی و با چه شاخصی بررسی خواهد شد؟
فرمول بازخورد پاسخگو
در [بازه یا فرایند]، [مشاهده قابل بررسی] رخدادهاست. این وضعیت با [تعهد یا معیار] فاصله دارد و باعث [اثر مشخص] شدهاست. مایل هستیم توضیح یا اطلاعات تکمیلی [نهاد یا مسئول] را بشنویم. پیشنهاد میکنیم تا [زمان]، [اقدام مشخص] انجام شود و نتیجه در [زمان بازبینی] با استفاده از [معیار موفقیت] بررسی و گزارش گردد.
نمونه
در دوماه گذشته، سه درخواست اعضا بدون اعلام نتیجه باقیماندهاست. این وضعیت با تعهد باشگاه به پاسخگویی فاصله دارد و باعث شده اعضا ندانند پیشنهادهایشان بررسیشده یا نه. پیشنهاد میکنیم مسئول مشخصی برای ثبت و پیگیری درخواستها تعیین شود، حداکثر زمان پاسخگویی اعلام گردد و نتیجه اجرای این فرایند پس از یک ماه بررسی شود.
| ۵. برنامه پاسخ و اقدام اصلاحی | ||
|---|---|---|
| جدول برنامهریزی اقدامات اصلاحی | ||
| مهلت معیار موفقیت زمان گزارش | فاصله یا مسئله اقدام اصلاحی مسئول اجرا اختیار موردنیاز | |
| اقدام اصلاحی باید تا حد امکان: | ||
| • مسئول یا مالک مشخص داشته باشد؛ | • کوچک و قابلاجرا باشد؛ |
- مهلت زمانی روشن داشته باشد؛ - با منابع موجود سازگار باشد؛ - دارای شاخص موفقیت مشخص باشد.
مثال: «برگزاری یک سخنرانی ۵ تا ۷ دقیقهای توسط مدیر پروژه برای توضیح تغییرات انجامشده به تیم.»
۶. سخنرانی ۵ تا ۷ دقیقهای#
سخنرانی باید شامل بخشهای زیر باشد: ۱. آغاز با یک موقعیت واقعی، پرسش یا نمونه کوتاه؛ ۲. معرفی فرایند یا مسئله نهادی؛ ۳. بیان تعهد یا معیار مورد انتظار؛ ۴. توضیح فاصله میان انتظار و عملکرد؛ ۵. ارائه شواهد و دیدگاههای ذینفعان؛ ۶. توضیح پیامدهای وضعیت موجود؛ ۷. ارائه بازخورد محترمانه و مشخص؛ ۸. دعوت به پاسخگویی و شنید نتوضیحات؛ ۹. پیشنهاد اقدام اصلاحی؛ ۱۰. تعیین مسئول، مهلت، معیار موفقیت و زمان پیگیری؛ ۱۱. جمعبندی و دعوت به مشارکت در بهبود سیستم.
مبانی نظری#
۱. نهاد بهعنوان یک سیستم#
در نگاه فرد محور، کیفیت کار به ویژگیهای افراد نسبت داده میشود: «اعضا بینظم اند.»
«مدیران پاسخگو نیستند.»
«ارزیابان همکاری نمیکنند.»
اما در نگاه سیستمی، رفتار افراد در ارتباط با این عوامل بررسی میشود: ✓ نقشها؛ ✓ اختیارها؛ ✓ اطلاعات؛ ✓ قوانین و معیارها؛ ✓ زمانبندی؛ ✓ منابع؛ ✓ کانالهای ارتباطی؛ ✓ و سازوکار اصلاح.
برای مثال، اگر اعضا بهموقع برای نقشها داوطلب نمیشوند، ممکن است مسئله فقط کمبود مسئولیت پذیری نباشد. شاید: - اطلاعات نقش هاد یر منتشر میشود؛ - شرح وظایف روشن نیست؛ - افراد تازهوارد حمایت کافی دریافت نمیکنند؛ - یا در صورت انصراف، فرایند جایگزینی وجود ندارد.
بنابراین، در این پروژه، بازخورد باید از سطح «قضاوت درباره فرد» به سطح «بررسی طراحی و عملکرد سیستم» منتقل شود.
۲. تعریف پاسخگویی#
در ادبیات علمی، پاسخگویی معمولاً شامل این عناصر است: ۱. وجود یک تعهد یا وظیفه؛ ۲. وجود فرد یا نهادی که باید درباره عملکرد خود توضیح دهد؛ ۳. امکان پرسش، بررسی یا ارزیابی؛ ۴. ارائه توضیح بر اساس شواهد؛ ۵. امکان اصلاح، تصمیم یا پیامد متناسب؛ ۶. و اطلاعرسانی درباره نتیجه.
مارک بونس، پاسخگویی را رابطهای میداند که در آن یک کنشگر موظف است درباره عملکرد و تصمیمهای خود توضیح و توجیه ارائه کند و در معرض پرسش و داوری قرار گیرد.
در محیط باشگاه یا سازمان، این مفهوم لزوماً به معنای تنبیه نیست. پاسخگویی میتواند بهاین معنا باشد که: - تصمیم مستند شود؛ - علت تصمیم توضیح داده شود؛ - خطا پذیرفته شود؛ - فرایند اصلاح گردد؛ - و نتیجه اصلاح به ذینفعان اعلام شود.
۳. تفاوت مفاهیم نزدیک#
جدول مفاهیم و پرسشهای کلیدی
| تمرکز قدرت تصمیم یادگیری و اصلاح | انجام وظیفه | پرسش اصلی اختیار چه کسی حق تصمیمگیری دارد؟ چه اطلاعاتی درباره عملکرد و اثر آن وجود دارد؟ | مسئولیت چه کسی باید کاری را انجام دهد؟ پاسخگویی چه کسی باید درباره تصمیم یا عملکرد توضیح دهد؟ توضیح و بررسی | مفهوم بازخورد | |
|---|---|---|---|---|---|
| نسبتدادن خطا | بیان مسئله بستن چرخه | چه کسی مقصر شناخته میشود؟ | چه نارضایتی یا آسیبی اعلام شدهاست؟ پیگیری بعد از بازخورد چه تغییری رخداد؟ | سرزنش | شکایت |
یک سازمان سالم، مسئولیت و اختیار را از یکدیگر جدا نمیکند. اگر کسی مسئول نتیجه باشد، باید اختیار و منابع لازم برای عمل ران یز داشته باشد. همچنین اگر نهادی اختیار تصمیم دارد، باید درباره آثار آن تصمیم پاسخگو باشد.
۴. پاسخگویی نهادی در برابر فردی#
جدول مقایسه مقصر یا بی فردی و پاسخگویی نهادی
| پاسخگویی نهادی | مقصر یا بی فردی | ||
|---|---|---|---|
| بر بررسی تعهد، فرایند و تصمیم تمرکز دارد | معمولاً با دفاع و پنهانکاری همراه میشود امکان توضیح و یادگیری ایجاد میکند | بر یافتن فرد مقصر تمرکز دارد | |
| شواهد را ثبت و قابل بررسی میکند | برای آینده اقدام اصلاحی طراحی میکند | شواهد را گزینشی استفاده میکند | گذشته را سرزنش میکند |
| چرخه بازخورد را کامل میکند | اعتماد و شفافیت ایجاد میکند | معمولاً چرخه را نیمهکاره رها میکند | ممکن است ترس ایجاد کند |
البته نگاه سیستمی به معنای حذف مسئولیت فردی نیست. اگر فردی عمداً یا بهطور تکراری از وظیفه خود تخلف کند، این موضوع نیز باید بررسی شود. تفاوت در این است که پیش از قضاوت، باید روشن شود: ԙ وظیفه چه بودهاست؟
ԙ آیا فرد از آن آگاه بوده؟
ԙ آیا اختیار و منابع کافی داشته؟
ԙ آیا مانع مشخصی وجود داشته؟
ԙ آیا امکان درخواست کمک یا گزارش مشکل فراهم بوده؟
ԙ و آیا واکنش نهاد متناسب و عادلانه است؟
۵. بازخورد مؤثر#
بازخورد زمانی ارزشمند است که اطلاعات آن برای بهبود عملکرد قابلاستفاده باشد. بازخورد مؤثر معمولاً ویژگیهای زیر را دارد: - مشخص: درباره رفتار، تصمیم یا فرایند معین است؛ - قابلمشاهده: بر داده یا نمونه تکیه دارد؛ - به موقع: آنقدر دیر ارائه نمیشود که امکان اصلاح از بین برود؛ - مرتبط با معیار: با تعهد یا انتظار مشخص مقایسه میشود؛ - محترمانه: به هویت و ارزش فرد حمله نمیکند؛ - قابل اقدام: به پیشنهاد یا تصمیم عملی منجر میشود؛ - دوطرفه: فرصت پاسخ و توضیح را فراهم میکند؛ - پیگیری پذیر: مشخص است که نتیجه چگونه بررسی خواهد شد.
هتی و تیمپرل ی بازخورد را اطلاعاتی درباره فاصله میان عملکرد فعلی و هدف مطلوب میدانند و سه پرسش را برای آن پیشنهاد میکنند: ۱. به کجا میرویم؟
- اکنون در چه وضعیتی هستیم؟
- گام بعدی چی ست؟
این سه پرسش برای ارائه بازخورد نهادی نیز کاربرد دارند.
۶. سه سطح بازخورد میتواند در سه سطح ارائه شود: سطح اول: بازخورد درباره نتیجه تعداد درخواستهای پاسخ داده نشده در این ماه از ماه قبل بیشتر شدهاست.#
سطح دوم: بازخورد درباره فرایند درخواستها ثبت میشوند، اما مسئول و مهلت رسیدگی در فرم مشخص نیست.
سطح سوم: بازخورد درباره سیستم دریافت بازخورد، مالک فرایند، معیار پاسخگویی و سازوکار پیگیری ندارد.
در پروژه سطح ۳، عضو باید بتواند از سطح نتیجه و رفتار عبور کند و در صورت نیاز، طراحی فرایند وس یستم را نیز بررسی نماید.
۷. امنیت روانی و بازخورد زمانی به یادگیری منجر میشود که افراد ازبیان مسئله، پرسش یا اعتراف به خطا نترسند. پژوهش ادم و نسون درباره امنیت روانی نشان میدهد که احساس امنیت درتیم، زمینه مهمی برای بیان خطا، درخواست کمک و یادگیری جمعی است.#
برای ایجاد امنیت روانی: ☺ خطا را از بیارزشی فرد جدا کنید؛ ☺ از واژههای تحقیرآمیز استفاده نکنید؛ ☺ به جای «چرا همیشه خراب میکنی؟» بپرسید: «در این مرحله چه مانعی وجود داشت؟»
☺ اطلاعات محرمانه را بیاجازه منتشر نکنید؛ ☺ با بازخورددهنده رفتار تلافیجویانه نداشته باشید؛ ☺ و نشان دهید که بازخورد واقعاً در تصمیمها بررسی میشود.
امنیت روانی به معنای نبود معیار یا پیامد نیست. در یک سیستم سالم، هم استاندارد روشن وجود دارد و هم امکان گفتوگوی محترمانه و اصلاح.
۸. بستن چرخه بازخورد#
یکی از ضعفهای رایج نهادها این است که بازخورد را دریافت میکنند، امانت یجه را اعلام نمیکنند. برای بستن چرخه بازخورد، دستکم چهار مرحله لازم است: ۱. دریا فت: بازخورد ثبت یا تأیید میشود؛ ۲. بررسی: موضوع و شواهد ارزیابی میشوند؛ ۳. تصمیم: اقدام اصلاحی، رد پیشنهاد یا نیاز به اطلاعات بیشتر مشخص میشود؛ ۴. گزارش: نتیجه و دلیل تصمیم به شکل مناسب اطلاع داده میشود.
نکته مهماین است که پاسخگویی لزوماً به معنای پذیرفتن همه پیشنهادها نیست. یک نهاد پاسخگو ممکن است با بخشی از بازخورد موافق نباشد، اما باید: ✓ بازخورد را نادیده نگیرد؛ ✓ دلیل تصمیم خود را توضیح دهد؛ ✓ معیارت صم یمگیری را روشن کند؛ ✓ و در صورت نیاز، مسیر بازبینی را مشخص نماید.
ده تمرین کاربردی#
۱. تبدیل قضاوت شخصی به مسئله نهادی#
جملههای زیر را به مسئله قابل بررسی تبدیل کنید: اعضا مسئولیت پذیر نیستند.
مدیر به حرف کسی گوش نمیدهد.
ارزیابها بازخورد خوبی نمیدهند.
جدول تبدیل قضاوتها به بازنویسی نهادی
قضاوت اولیه بازنویسی نهادی و قابل بررسی
۲. زنجیره تعهد تا پیگیری#
جدول زنجیره فرایند (از تعهد تا پیگیری)
پیگیری اصلاح شواهد فاصله پاسخ اجرا تعهد
۳. تشخیص مسئولیت و اختیار#
در مسئله خود مشخص کنید: - چه کسی مسئول اجراست؟
- چه کسی اختیار تصمیم دارد؟
- چه کسی منابع را کنترل میکند؟
- چه کسی از نتیجه اثرمی پذیرد؟
- چه کسی باید درباره نتیجه توضیح دهد؟
جدول نقشها، مسئولیتها و شواهد
نقش یا نهاد مسئولیت اختیار شواهد موردنیاز
۴. تفکیک واقعیت، برداشت و پیشنهاد#
یک بازخورد واقعی را در سه ستون بازنویسی کنید:
۵. جدول خام (برای یادداشتهای خودت)#
واقعیت قابلمشاهده برداشت یا تفسیر پیشنهاد اصلاحی
نمونه
| پیشنهاد هماهنگی دقیقتر تقویم و تنظیم یادآور. | بررسی گلوگاههای فرایند و میزان بار کاری. | برداشت (قضاوت) او برای وقت دیگران ارزش قائل نیست. | او فردی تنبل و بیمسئولیت است. | واقعیت گزارش با ۲ روز تأخیر ارسال شد. جلسه ۱۰ دقیقه دیرتر شروع شد. | |
|---|---|---|---|---|---|
| بررسی ابزارهای ارتباطی و اولویت بن دی. | او عمداً دارد همکاری نمیکند. | ایمیل پاسخ داده نشد. |
۶. بازنویسی بازخورد اتهامی#
جملههای زیر را با ساختار «مشاهده، اثر، درخواست» بازنویسی کنید: شما هیچوقت بازخورد اعضا را جدی نمیگیرید.
این تصمیم کاملاً اشتباه بود.
اگر پاسخ ندهید، یعنی برای اعضا ارزشی قائل نیستید.
بازخورد اتهامی بازخورد اصلاحی و محترمانه
۷. مصاحبه کوتاه با ذینفعان#
با سه نفر از نقشهای متفاوت گفتوگوی کوتاه انجام دهید. از هر نفر این سه پرسش را بپرسید: ۱. در این فرایند چه چیزی خوب کار میکند؟
- اصلیترین ابهام یا مش کلچ یست؟
- کوچکترین اصلاح مؤثر چه میتواند باشد؟
پس از گفتوگو بنویسید: - کدام نکته میان چند نفر مشترک بود؟
- کدام دیدگاهها با یکدیگر تفاوت داشتند؟
- چه اطلاعاتی هنوز ناقص است؟
۸. طراحی فرم یا کانال بازخورد#
یک ابزار ساده برای دریافت بازخورد طراحی کنید. این ابزار میتواند فرم، جدول، کانال گفتوگو یا الگوی گزارش باشد.
ابزار شما باید این موارد را مشخص کند: - موضوع بازخورد؛ - تاریخ دریافت؛ - فرد یا گروه اثرپذیر؛ - شواهد؛ - اولویت؛ - مسئول بررسی؛ - مهلت پاسخ؛ - نتیجه بررسی؛ - و زمان پی گیری.
۹. پاسخ به بازخورد دشوار#
یک نفر نقش بازخورددهنده و نفر دیگر نقش مسئول نهاد را ایفا کند.
بازخورددهنده باید مسئله را مطرح کند. مسئول باید: ۱. بدون دفاع فوری گوش دهد؛ ۲. مسئله را با زبان خود بازگویی کند؛ ۳. واقعیتها و ابهامها را جدا کند؛ ۴. اطلاعات تکمیلی بخواهد؛ ۵. تعهد بعدی را مشخص کند؛ ۶. و زمان پاسخ نهایی را اعلام نماید.
پس از اجرا بررسی کنید: - آیا مسئول زود وارد توجیه شد؟
- آیا بازخورددهنده مثال مشخص داشت؟
- آیا در پایان، گام بعدی روشن بود؟
۱۰. بستن چرخه بازخورد#
برای یک بازخورد قدیمی که بیپاسخ ماندهاست، این جدول را کامل کنید: بازخورد وضعیت بررسی تصمیم دلیل تصمیم اقدام بعدی زمان اعلام نتیجه
۱۱. ارائه آزمایشی سه دقیقهای#
نسخه کوتاه ارائه خود را در سه دقیقه اجرا کنید و فقط این بخشها را نگهدارید: ۱. مسئله و تعهد؛ ۲. شواهد و اثر؛ ۳. بازخورد اصلی؛ ۴. اقدام اصلاحی؛ ۵. زمان پیگیری.
سپس نسخه کامل ۵ تا ۷ دقیقهای را با افزودن دیدگاه ذینفعان، توضیح و جمعبندی آماده کنید.
مرور و بهکارگیری
پیش از تکمیل پروژه، به پرسشهای زیر پاسخ دهید: - آیا مسئله من به عملکرد یک فرایند یا نهاد مربوط است؟ - آیا آن را از حمله به یک فرد جدا کردهام؟ - تعهد یا معیار مورد انتظار چیست؟ - آیا مسئولیت و اختیار را از یکدیگر تفکیک کردهام؟ - چه شواهدی برای ادعای من وجود دارد؟ - آیا میان واقعیت و تفسیر تفاوت گذاشتهام؟ - آیا دستک مچند دیدگاه متفاوت را شنیدهام؟ - آیا بازخورد من مشخص، محترمانه و قابل اقدام است؟ - آیا فرصت پاسخ و توضیح را فراهم کردهام؟ - آیا اقدام اصلاحی، مسئول، مهلت و معیار موفقیت مشخص است؟ - آیا میدانم نتیجه چگونه و چه زمانی پیگیری میشود؟ - آیا نتیجه نهایی به ذینفعان گزارش خواهد شد؟ - آیا اگر نهاد با پیشنهاد من موافق نباشد، همچنان میتواند پاسخگو باشد؟ - آیا سخنرانی من به بهبود سیستم کمک میکند یا فقط نارضایتی را منتقل مینماید؟
فهرست بازبینی پروژه#
۱. انتخاب کنید#
یک مسئله واقعی در یک باشگاه، تیم یا نهاد انتخاب کنید.
نام فرایند یا بخش مورد بررسی: مسئله انتخابشده:..
تعهد یا معیار مورد انتظار:.
وضعیت فعلی:.
افراد و گروههای اثرپذیر:.
۲. تحلیل فاصله#
| امد فاصله | موجود فاصله اصلی پی | یت | مطلوب وضع | وضعیت | |
|---|---|---|---|---|---|
| از کدام عامل است؟ | این مسئله بیشتر ناشی | ||||
| □ ابهام در نقشها | |||||
| □ نبود اطلاعات | |||||
| □ نبود اختیار | |||||
| □ ضعف فرایند | |||||
| □ کمبود منابع | |||||
| □ ضعف پیگیری | |||||
| □ ضعف ارتباط | |||||
| □ عملکرد فردی | |||||
| □ ترکیبی از موارد بالا | |||||
| توضیح: |
۳. نقشه پاسخگویی#
| پرسش پاسخ | ||
|---|---|---|
| چه کسی یا چه بخشی مسئول اجراست؟ | چه تعهدی وجود دارد؟ | |
| چه کسی باید توضیح دهد؟ | چه کسی اختیار تصمیم دارد؟ | |
| شواهد موجود چیست؟ | ذینفعان چه کسانی هستند؟ | |
| اقدام اصلاحی پیشنهادی چی ست؟ | چه اطلاعاتی هنوز ناقص است؟ | |
| نتیجه چگونه گزارش میشود؟ | زمان پاسخ و پیگیری چه زمانی است؟ |
۴. جدول شواهد#
تاریخ منبع شواهد مشاهده دقیق اثر مشاهدهشده میزان اطمینان در ستون «میزان اطمینان» میتوانید از این مقیاس استفاده کنید: - بالا؛ - متوسط؛ - پایین؛ | | | | | ۵. خلاصه دیدگاه ذینفعان | - نیازمند بررسی بیشتر. | | --- | --- | --- | --- | --- | --- | | توضیح | یش نهاد او | ی نیاز یا انتظار اث رپ | مهمترین نگران | | ذینفع | | | | | | | ۶. طراحی پیام بازخورد | |.. تعهد یا معیار مرتبط:.. اثر این وضعیت:.. | | | | | مشاهده قابل بررسی: | | نهاد:. درخواست اصلاحی:. زمان پی گیری:. | | | | | پرسش یا فرصت پاسخ برای | |. | | | | | پیام کامل بازخورد |
۷. برنامه پاسخ و اصلاح#
اقدام مسئول منابع یا اختیار لازم مهلت معیار موفقیت
۸. نوشتن سخنرانی#
پیشنویس سخنرانی ۵ تا ۷ دقیقهای خود را بنویسید:
۹. تمرین و اصلاح#
نوبت تمرین زمان نکته قابل اصلاح انجامشده