دانشنامه پارس مسترزپارس مسترز ایران toastmasters.ir ↗

ایستگاه ۳ از ۵ • شبکهٔ پنهان • V-MATH سطح ۲: آگاهی و شناخت

شبکهٔ پنهان

نقشهٔ دوستی‌ها با گراف: نقطه‌ها، خط‌ها و رازهای یک جمع

  • پروژه
  • ⏱ ۴ تا ۶ دقیقه
فهرست این صفحه
تصویر ایستگاه ۳: شبکهٔ پنهان

نقشهٔ دوستی‌ها با گراف: نقطه‌ها، خط‌ها و رازهای یک جمع

هدف‌های این ایستگاه#

  • بفهمی گراف چیست: نقطه (رأس) و خط (یال).
  • نقشهٔ دوستی یک گروه واقعی دست‌کم ۶ نفره را بکشی و درجهٔ هر نفر را بشماری.
  • مرکز، پل و گروه‌های کوچک را در شبکه پیدا کنی و با قضیهٔ دوستی آشنا شوی.
  • گزارش کتبی تایپ‌شده بنویسی و در ارائهٔ ۴ تا ۶ دقیقه‌ای شبکه‌ات را رونمایی کنی.

مأموریت تو: نقشه‌کش شبکه شو

هدف
گزارش کتبی تایپ‌شده بنویسی و در ارائهٔ ۴ تا ۶ دقیقه‌ای شبکه‌ات را رونمایی کنی.
نمای کلی
یک گروه دست‌کم ۶ نفره برگزین، با اجازهٔ آن‌ها نقشهٔ دوستی‌ها را بکش، درجه‌ها را بشمار، مرکز و پل را پیدا کن، کاربردی واقعی برای شبکه‌ات پیشنهاد بده، گزارش کتبی تایپ‌شده را به تسهیلگر سرپرست بده و در ارائهٔ ۴ تا ۶ دقیقه‌ای شبکهٔ پنهان را آشکار کن.

بخش ۱: حریم خصوصی داده‌های آدم‌ها (قاعدهٔ ۳۱)#

حریم خصوصی داده‌های آدم‌ها (قاعدهٔ ۳۱)

پیش از جمع‌آوری هر دادهٔ دوستی، از هر نفر اجازه بگیر و رضایت شفاهی والدینش را هم بگیر؛ در گراف و گزارش فقط نام مستعار بنویس (مثلاً «الف»، «ب» یا نام یک میوه) و نقشه را عمومی منتشر نکن.

بخش ۲: گراف چیست؟#

فرض کن آوا با سارا و میلاد دوست است، سارا با پویا هم دوست است. اگر هر نفر را یک نقطه و هر دوستی را یک خط بکشیم، یک «گراف» داریم. تعداد خط‌هایی که به یک نقطه می‌رسد «درجه» نام دارد؛ یعنی تعداد دوستان آن نفر.

بخش ۳: دست دادن#

۴ نفر وارد اتاق می‌شوند و هر کس با همهٔ بقیه دست می‌دهد. هر نفر با ۳ نفر دست می‌دهد: ۴ × ۳ = ۱۲؛ اما هر دست‌دادن را دو بار شمرده‌ایم (یک بار برای هر نفر)، پس ۱۲ ÷ ۲ = ۶ دست‌دادن. قانون: جمع درجه‌ها همیشه دو برابر تعداد خط‌هاست.

نمودار و تصویر آموزشی ایستگاه شبکهٔ پنهان

بخش ۴: قضیهٔ دوستی (قضیهٔ مهمانی)#

ریاضی‌دانان (اردیش، رنیی و شوش، ۱۹۶۶) ثابت کردند: اگر در یک جمعِ محدود، هر دو نفر «دقیقاً یک» دوست مشترک داشته باشند، آن‌وقت یک نفر هست که با همه دوست است! و شکل شبکه حتماً مثل «آسیاب بادی» است: چند مثلث دوستی که همه در آن یک نفر به هم می‌رسند.

بخش ۵: آسیاب بادی پویا#

هفت نفر: پویا وسط است و با همه دوست. بقیه دوتا‌دوتا با هم دوست‌اند: آوا با سارا، شایان با ریحانه، میلاد با حسام. حالا آوا و سارا دوست مشترکشان فقط پویاست؛ آوا و پویا دوست مشترکشان فقط سارا است؛ آوا و شایان هم فقط پویا. شرط برقرار است و پویا مرکز است. درجهٔ پویا ۶ و درجهٔ بقیه ۲ است؛ جمع درجه‌ها ۶ + ۱۲ = ۱۸ و تعداد خط‌ها ۹.

نمودار و تصویر آموزشی ایستگاه شبکهٔ پنهان
نمودار و تصویر آموزشی ایستگاه شبکهٔ پنهان
نمودار و تصویر آموزشی ایستگاه شبکهٔ پنهان

بخش ۶: مراحل انجام پروژه#

  1. انتخاب گروه: یک گروه دست‌کم ۶ نفره (کلاس، تیم، فامیل یا باشگاه) برگزین و از اعضا اجازه بگیر؛ می‌توانی به جای نام واقعی از نام مستعار استفاده کنی.
  2. جمع‌آوری داده: از هر نفر بپرس در این گروه با چه کسانی دوست یا هم‌بازی است.
  3. رسم گراف: هر نفر را یک نقطه و هر دوستی دوطرفه را یک خط بکش.
  4. شمارش: درجهٔ هر نفر را بنویس و درستی «جمع درجه‌ها = ۲ × تعداد خط‌ها» را بررسی کن.
  5. کشف نقش‌ها: مرکز (بیشترین درجه)، پل (کسی که دو گروه را به هم وصل می‌کند) و مثلث‌های دوستی را پیدا کن.
  6. آزمون قضیهٔ دوستی: بررسی کن آیا در شبکه‌ات هر دو نفر دقیقاً یک دوست مشترک دارند؟ اگر نه، کجا فرق دارد؟
  7. کاربرد: پیشنهاد بده این نقشه به چه کاری می‌آید (پخش سریع خبر، ساختن تیم، کمک به تازه‌واردها).
  8. گزارش و ارائه: گزارش کتبی تایپ‌شده را بنویس و در ۴ تا ۶ دقیقه با نمودار شبکه ارائه بده.

بخش ۷: ماجرای تیم مطالعهٔ سارا#

سارا عضو دو گروه است: گروه نیما و الهام و گروه کیان و مهسا. وقتی معلم پروژه‌ای گروهی داد، سارا «پل» شد و دو گروه را به هم وصل کرد؛ کار سریع‌تر پیش رفت و رضا هم که فقط مهسا را می‌شناخت، از طریق مهسا به تیم پیوست. پل‌ها در شبکه، آدم‌های مهمی هستند!

نمودار و تصویر آموزشی ایستگاه شبکهٔ پنهان

بخش ۸: کوتاه‌ترین راه#

گراف می‌تواند راه‌ها را هم نشان دهد. از خانه تا مدرسه: خانه تا الف ۴ دقیقه، خانه تا ب ۲، الف تا ب ۱، الف تا مدرسه ۳، ب تا مدرسه ۶. راه خانه، ب، مدرسه = ۲ + ۶ = ۸؛ راه خانه، الف، مدرسه = ۴ + ۳ = ۷؛ اما خانه، ب، الف، مدرسه = ۲ + ۱ + ۳ = ۶ دقیقه؛ کوتاه‌ترین! مسیریاب‌های نقشه دقیقاً همین را حساب می‌کنند.

نمودار و تصویر آموزشی ایستگاه شبکهٔ پنهان

بخش ۹: گراف در زندگی#

شبکه‌های اجتماعی پیشنهاد «دوستان احتمالی» را با گراف می‌دهند. مسیریاب‌ها کوتاه‌ترین راه را در گراف خیابان‌ها پیدا می‌کنند. پزشکان با گراف تماس‌ها، پخش بیماری‌ها را بررسی می‌کنند. یادت باشد: شبکهٔ دوستی را با احترام بکش؛ هدف شناخت است، نه رتبه‌بندی آدم‌ها.

نمودار و تصویر آموزشی ایستگاه شبکهٔ پنهان

خودآزمایی#

گزینهٔ درست را انتخاب کن و «بررسی پاسخ‌ها» را بزن.

۱ در گراف، «درجهٔ» یک نقطه یعنی چه؟

۲ اگر ۵ نفر همه با هم دست بدهند، چند دست‌دادن داریم؟

۳ طبق قضیهٔ دوستی، اگر هر دو نفر دقیقاً یک دوست مشترک داشته باشند...

نمایش پاسخ‌نامه

۱. تعداد خط‌هایی که به آن می‌رسد؛ ۲. ۱۰؛ ۳. یک نفر با همه دوست است

پرسش‌های مرور و کاربرد#

  1. گروهت چند نفر و چند خط دوستی داشت؟ جمع درجه‌ها چند شد؟
  2. مرکز و پل شبکه‌ات چه کسانی بودند؟
  3. آیا شبکه‌ات شرط قضیهٔ دوستی را داشت؟ چرا؟
  4. نقشهٔ شبکه به چه کار واقعی می‌آید؟

مهر گذرنامه: پیش از رفتن به ایستگاه بعد#

پیش از رفتن به ایستگاه بعدی، این موارد را علامت بزن:

آفرین! یک مهر دیگر در گذرنامهٔ ریاضی‌ات خورد.

پارس مسترز ایران — با هم، رساتر سخن می‌گوییم.

© ۱۳۹۷ پارس مسترز ایران. تمامی حقوق محفوظ است. پارس مسترز ایران، نشان (لوگوی) پارس مسترز ایران و تمامی علائم تجاری و حقوق نشر مربوط به پارس مسترز ایران، دارایی انحصاری این سازمان است و استفاده از آن‌ها تنها با کسب اجازه مجاز است.

toastmasters.ir • docs.toastmasters.ir • کد منبع با مجوز MIT