
دنبالهٔ فیبوناچی، عدد طلایی و مثلث پاسکال؛ الگوهایی که طبیعت دوستشان دارد
هدفهای این ایستگاه#
- دنبالهٔ فیبوناچی را بشناسی و تا عدد ۱۴۴ ادامه دهی.
- نسبت عددهای پشتسرهم و عدد طلایی (حدود ۱٫۶۱۸) را کشف کنی.
- فیبوناچی را در مثلث پاسکال و نمونههای واقعی طبیعت پیدا کنی و ادعاهای نادرست را تشخیص دهی.
- یک جدول یا کاردستی بسازی، گزارش کتبی تایپشده بنویسی و در ارائهٔ ۴ تا ۶ دقیقهای ارائه دهی.
مأموریت تو: کارآگاه دنباله شو
- هدف
- یک جدول یا کاردستی بسازی، گزارش کتبی تایپشده بنویسی و در ارائهٔ ۴ تا ۶ دقیقهای ارائه دهی.
- نمای کلی
- دربارهٔ فیبوناچی پژوهش کن، نمونههای واقعی را بشمار، با خانواده گفتوگو کن، جدول یا نقشهٔ ذهنی بساز، یک مارپیچ یا کاردستی فیبوناچی درست کن، گزارش کتبی تایپشده را به تسهیلگر سرپرست بده و در ارائهٔ ۴ تا ۶ دقیقهای رازهای دنباله را فاش کن.
بخش ۱: ماجرای خرگوشها#
حدود ۸۰۰ سال پیش، لئوناردوی پیزایی (فیبوناچی) معمایی طرح کرد: یک جفت خرگوش تازهبهدنیاآمده داریم. هر جفت از ماه دوم زندگی، هر ماه یک جفت تازه به دنیا میآورد و هیچ خرگوشی نمیمیرد. تعداد جفتها در هر ماه: ۱، ۱، ۲، ۳، ۵، ۸، ... (این معما سادهسازی است؛ خرگوش واقعی اینطور زادوولد نمیکند!).
بخش ۲: ادامهٔ دنباله#
بعد از ۲۱ و ۳۴ چه میآید؟ ۲۱ + ۳۴ =
بخش ۳: ادامهٔ دنباله — گامها#
- بعدی: ۳۴ + ۵۵ =
- بعدی: ۵۵ + ۸۹ = ۱۴۴. ترفند بررسی: در این دنباله هر سه عدد یک بار، یک عدد زوج میآید (۲، ۸، ۳۴، ۱۴۴).



بخش ۴: عدد طلایی#
هر عدد را بر عدد قبلی تقسیم کن: ۲ ÷ ۱ = ۲، ۳ ÷ ۲ = ۱٫۵، ۵ ÷ ۳ ≈ ۱٫۶۷، ۸ ÷ ۵ = ۱٫۶، ۱۳ ÷ ۸ ≈ ۱٫۶۲۵، ۲۱ ÷ ۱۳ ≈ ۱٫۶۱۵. نسبتها دور و نزدیک یک عدد میچرخند: عدد طلایی، حدود ۱٫۶۱۸.

بخش ۵: فیبوناچی در مثلث پاسکال#
در مثلث پاسکال هر عدد جمع دو عدد بالای سرش است. اگر عددهای روی قطرهای «کمشیب» را جمع کنی: ۱، ۱، ۱+۱ = ۲، ۲+۱ = ۳، ۱+۳+۱ = ۵، ۳+۴+۱ = ۸، ... دوباره فیبوناچی!



بخش ۶: واقعیت یا شایعه؟#
ادعا حکم شمار مارپیچهای دانهٔ آفتابگردان و فلسهای کاج و آناناس اغلب عددهای فیبوناچی است (مثل ۸، ۱۳، ۲۱، ۳۴). ✓ درست (در بیشتر نمونهها، نه همه) شمار گلبرگ بسیاری از گلها ۳، ۵ یا ۸ است. ✓ اغلب درست، استثنا هم زیاد دارد صدف ناتیلوس دقیقاً یک مارپیچ طلایی است. ✗ نادرست؛ مارپیچ است، اما نسبتش طلایی نیست نسبت بند انگشتها و اندازههای بدن همه طلایی است. ✗ شایعه؛ اندازهگیریها این را نشان نمیدهد با فیبوناچی میشود قیمت بازار را پیشبینی کرد. ✗ پشتوانهٔ علمی محکم ندارد
بخش ۷: مراحل انجام پروژه#
- پژوهش: دربارهٔ فیبوناچی، عدد طلایی و مثلث پاسکال از کتاب یا سایت معتبر بخوان.
- نمونههای واقعی: دستکم ۳ نمونه در طبیعت (گل، کاج، آناناس، آفتابگردان) پیدا کن و خودت بشمار.
- گفتوگو: از خانواده یا دوستانت بپرس دربارهٔ فیبوناچی چه شنیدهاند و درستی آن را بررسی کن.
- جدول یا نقشهٔ ذهنی: دنباله تا ۱۴۴، نسبتها و نمونهها را در یک جدول یا نقشهٔ ذهنی بچین.
- واقعیت یا شایعه: دستکم یک ادعای اینترنتی را بررسی و حکمش را با دلیل بنویس.
- کاردستی: با مربعهای کاغذی ۱، ۱، ۲، ۳، ۵، ۸ یک مستطیل و مارپیچ بساز یا مثلث پاسکال را رنگآمیزی کن.
- گزارش و ارائه: گزارش کتبی تایپشده را بنویس و در ۴ تا ۶ دقیقه با کاردستی یا نماجا ارائه بده.

خودآزمایی#
گزینهٔ درست را انتخاب کن و «بررسی پاسخها» را بزن.
نمایش پاسخنامه
۱. ۳۴؛ ۲. حدود ۱٫۶۱۸؛ ۳. مارپیچهای آفتابگردان اغلب عددهای فیبوناچیاند
پرسشهای مرور و کاربرد#
- دنبالهٔ فیبوناچی را با زبان خودت توضیح بده.
- کدام نمونهٔ طبیعی را شمردی و چه عددی به دست آمد؟
- فیبوناچی چطور در مثلث پاسکال پنهان شدهاست؟
- چه ادعایی را «شایعه» تشخیص دادی و چرا؟
مهر گذرنامه: پیش از رفتن به ایستگاه بعد#
پیش از رفتن به ایستگاه بعدی، این موارد را علامت بزن:
آفرین! یک مهر دیگر در گذرنامهٔ ریاضیات خورد.