دانشنامه پارس مسترزپارس مسترز ایران toastmasters.ir ↗

به بچه‌ها گفتن، از بچه‌ها شنیدن

فصل پنجم: ستایش

فهرست این صفحه

بخش نخست#

ستایش

یکی بود، یکی نبود. دو پسر هفت ساله بودند به نامه‌ای بروس و دیوید. هر کدام آن‌ها مادری داشتند که خیلی دوستشان داشت.

روز هر یک از پسرها به طور متفاوت آغاز شد. اولین چیزی که بروس موقع بیدار شدن از خواب شنید این بود: «یاالله پاشو بروس! مدرسه‌ات داره دیر می‌شه.»

بروس بیدار شد، خودش لباس پوشید- به استثنای کفش‌هایش - و برای صبحانه داخل اتاق شد. مادر گفت «کفش‌هایت کجا هستند؟ مگه آبی با پیراهن سبز. مسخره‌اس!... بروس عزیزم» سر شلوارت چی آوردی؟ حسابی جر خورده، می‌خوام بعد از صبحانه عوضش کنی. هیچ کدام از بچه‌های من با شلوار پاره مدرسه نرفته‌اند... ببین چه جوری آب میوه رو می‌ریزی. مواظب باش، این جوری که نمی‌ریزن،

بروس آب میوه‌ها را ریخت.

اوقات مادر تلخ شد. حین تمیز کردن کنافت‌ها گفت «من نمی‌دونم با تو چکار کنم؟»

بروس زیر لبی من و من کرد.

مادر پرسید «چی گفتی, بازم داری من و من می‌کنی.»

بروس در سکوت صبحانه‌اش را تمام کرد. شلوارش را عوض کرد و کفش‌هایش را پوشید. کتابهایش را برداشت و عازم شد. مادرش از پشت او فریاد زد «بروس نهارت یادت رفت! اگه سرت به تنت نچسبیده بود» مطمئنم اونم فراموش می‌کردی!،

بروس نهارش را برداشت، تا خواست به طرف در برود. مادر به یادش آورد «امروز تو مدرسه با ادب باشی‌ها!»

دیوید آن سر خیابان زندگی می‌کرد. اولین چیزی که صبح شنید این بود. «ساعت هفت است دیوید، دلت می‌خواد الان پاشی یا پنج دقیقه دیگه »دیوید دهن دره‌ای کرد و زیر لب گفت («پنج ذقیقه دیگه.»

بعد آمد سر میز صبحانه. لباسهایش را جز کفش‌هایش پوشیده بود. مادر گفت «هی تو قبلاً لباس پوشیدی, تنها چیزی که یادت رفته کفشات هستند!... آه... درز شلوارتم در رفثه مثل اینه که یه طرفش به کلی شکافته شده. دلت می‌خواد اونو برات بدوزم یا عوضشش کنی؟ و دیوید یک ثانیه‌ای فکر کرد و گفت («بعد از صبونه عوضش می‌کنم.» سپس روی صندلی نشست و برای خودش آب میوه ریخت و مقداری از آن روی میز پاشیده شد.

مادر در حالی که مشغول آماده کردن نهار دیوید بود از روی شانه‌اش به او گفت «دستمال میز پاک کنی تو ظرفشویی است». دیوید دستمال را برداشت و میز را پاک کرد. پس از کمی صحبت با مادرش و خوردن صبحانه، شلوارش را عوض کرد، کفش‌هایش را پوشید و راه افتاد که به مدرسه برود- بدون نهارش.

مادر از پشت سر صدایش زد «دیوید. نهارت!»

دیوید دوان دوان برگشت و از او تشکر کرد. مادر پس از دادن نهارش گفت «به امید دیدار!»

کلمب، را هفتةٌ آینده روی صحنه بیاوریم و به یک داوطلب خوش خحط نقاشی کند. هم‌چنین به داوطلب دیگری احتیاج داریم که پس از اجرای نمایش با لیموناد از میهمانان پذیرایی کند و در آخر کسی را می‌خواهیم که به کلاسهای سوم برود و با نطق کوتاهی آن‌ها را به دیدن نمایشنامه دعوت کند و روز، محل و ساعت نمایش را بگوید.

تردید و عده‌ای اصلاً دستشان را بالا نبردند.

داستان ما در اینجا متوقف می‌شود. این تمام ماجرایی است که می‌دانیم. درباره اینکه بعدا چه اتفاقی افتاد، فقط می‌توانیم حدذدس بزئیم اما این داستان غذای فکری ما را تهیه کرده‌است. لحظه‌ای درنگ کنید و‌این سوْالها را مورد تأمل قرار دهید و آن‌ها را برای خود پاسخ دهید..

۱ آیا دیوید دستش را برای داوطلب شدن بلند می‌کند؟

۲- بروس چطور؟

۳- بین طرز تفکر بچه درباره خود و اشبتیاق به پذیرش مبارزه و

۶- بین طرز تفکر بچه دربارةٌ خود و انواع هدفهایی که برای خود تعیین می‌کند، چه رابطه‌ای وجود دارد؟

حال که آندیشه‌های خود را مورد بررسی قرار دادید، می‌خواهم که برای زدودن تحقیری که در خانه نصیبشان می‌شود, بر می‌خیزند و با دنیای بیرون مبارزه می‌کنند و باز هم تصدیق می‌کنید بچه‌هایی هستند که در خانه با آنان با احترام رفتار می‌شود اما هنوز در توانایی خود تردید دارند و از مبارزه شانه خالی می‌کنند. هر چند به نظر منطقی می‌رسد کودکانی که در خانوادهایی بزرگ می‌شوند که خوبی‌هایشان مورد قدردانی قرار می‌گیرد, متحمل است احساس خوبی درباره خود داشته باشند و بیشتر متحمل است از عهده مبارزه با زندگی برآیند و بیشتر انتظار می‌رود نسبت به سایرین هدفهای بالاتری برای خود تعیین

همان طور که «ناتاناییل براندن» در کتابش به نام «روان‌شناسی احترام به خود» می نویسد «برای رشد و تحرک روان‌شناسانه یک انسان؛ قضاوتی مهم تر و عاملی قطعی‌تر از ارزیابی‌ای که او از خودش به عمل می‌آورد» وجود ندارد. ماهیت خودارزیابی، اثرات عمیقی بر روند عمده سلوک و رفتار اوست،

اگر احترام به خود کودک تا این حد اهمیّت دارد. ما به عنوان پدر و مادر برای تقویت و رشد آن چه می‌توانیم بکنیم؟

یقیناً همةٌ روش‌ها و مهارت‌هایی را که قبلاً درباره آن صحبت کرده‌ایم می‌تواند کمک کند تا کودک خود را شخصی با ارزش به شمار آورد. هرگاه به احساس او احترام بگذاریم، فرصتی برای انتخاب به او بدهیم و بگذاریم مشکلاتش را خودش حل کنده با احساس اطمینان و اعتماد رشد می‌کند.

با چه روش‌های دیگری می‌توانیم به کودکانمان کمک کنیم تا از خود تصوری مثبت و واقع‌گرایانه داشته باشند؟ مطمئناً ستایش از آن‌ها می‌تواند بخشی از پاسخ باشد ولی همین ستایش می‌تواند دشواری‌هایی نیز به بار آورد. گاهی جمله‌ای مبنی بر حسن نیّت، واکنش‌های غیر قابل انتظاری فراهم می‌آورد.

ببینید آیا در مورد شما هم همین طور است؟ در تمرین زیر شما چهار موقعیّت متفاوت را می‌بینیدکه شخصی شما را تمجید می‌کند. لطفاً هر یک از آن‌ها را بخوانید و واکنش خود را در مقابل جمله‌ای که شنیده‌اید. پادداشت کنید.

موقعیّت یک: میهمانی ناخوانده برای شام از راه می‌رسد. شما یک قوطی کرم سوپ جوجه را گرم می‌کنید و به آن کمی جوجه باقی مانده را اضافه می‌کنید و آن را با کمی برنج نزد میهمان می‌آورید.

میهمان شما می‌گوید: «شما افیل یر رگی هستید!»

واکنش باطنی شا ۱

موقعیت دو: شما هم اکنون گرم کن و شلوار جین‌تان را با لباس مناسبی عوض کرده‌اید تا به یک ملاقات مهم بروید. دوستی به شما برمی خورد و نگاهی به شما می‌اندازد و می‌گوید «(تو همیشه قشنگ لباس می‌پوشی.» موقعیت سه: شما در کلاس آموزش بزرگسالان شرکت می‌کنید، پس از یک بحث جالب در کلاس که شما هم در آن شرکت داشته‌اید. دانشجوی دیگری به شما نزدیک می‌شود و می‌گوید «(تو ادم با استعدادی هستی.»

موقعیت چهار: شما به تازگی شروع به اموختن تنیس کرده‌اید و هر می‌گیره یا به خارج از زمین پرتاب می‌شود. امروز شما با یک یار جدید بازی می‌کنید و اولین سرو شما در جایی به زمین منی‌خورد که دلتان می‌خواست.

یار شما می‌گوید «هی» چه سرو تمیزی زدی،

احتمالاً بعضی مسایل اساسی تمجید را دریافته‌اید. همراه با مقداری احساسات خوب. واکنش‌های دیگری نیز پدیدار می‌شود.

تمجید می‌تواند شما را به تردید اندازد. («آیا او فکر می‌کند من آشپز خوبی هستم و یا دروغ می‌گوید و یا چیزی درباره غذای خوب نمی‌داند.») [

تمجید می‌تواند شما را به تکذیب وادارد («همه قشنگ لباس می‌پوشند. باید یه ساعت قبل را می‌دیدی.»)

تمجید می‌تواند موجب ترس شود («درجلسه بعد چه جور به نظر می‌آیم؟))

تمجید می‌تواند ضعف‌هایتان را در نظرتان عمده کند («مغز با استعداد؟ سر کی داری کلاه می‌گذاری؟ من هنوز نمی‌توانم یک ردیف عدد را با هم جمع بزنم.»)

تمجید می‌تواند تشویق بیافریند و از جدیت شما جلوگیری کند. («من هیچ وقت نمی‌تونم مثل این دفعه سرو بزنم» حالا واقعاً هیجان‌زده هم‌چنین ممکرن است تمجید ۴ منزله زرنگی تلقی شود. («این یارو از من چه می‌خواهد؟»)

من ناکامی خود را که به هنگامی که سعی کردم بچه‌هایم را بستایم به خاطر دارم. آن‌ها با نقاشی‌هایشان به نزدم می‌آمدند و می‌پرسیدند «ببین این خوبه یا نه؟» و من می‌گفتم «چه نقاشی قشنگی.»

انها می‌پرسیدند «حتما خوبه؟»

می گفتم «(خوب قشنگه... خارق‌العاده است!»

می‌گفتند (تو خوشت نمی اد،

هر چه با لاف و گزاف تعریفشان می‌کردم، کمتر به نتیجه مطلسوب می‌رسیدم. هرگز از واکنش آن‌ها سر در نمی‌آوردم.

چه من تعریف و تمجید بارشان می‌کنم، به همان سرعت آن را پس می‌زنند. او به من آموخت که کلمات ارزیابی‌کننده (خوب. زیبا، خارق‌العاده) احتمالاً کودکانم را به قدر همان تمرینی که شما انجام دادید، ناراحت می‌کند. ولی مهم‌تر از ان از وی اموختم که تمجید

۱- بزرگتر آنچه را که می‌بیند یا احساس می‌کنده با قدردانی توصیف

۲- کودک پس از شنیدن توصیف بتواند خود را تحسین کند.

اولین باری را که خواستم این نظریه را بیازمایم به خاطر می‌آورم. پسر چهار ساله‌ام از کودکستان به خانه آمد و یک صفحه کاغذ را که با مداد حط حطی شده بود زیر دماغم گرفت و پرسید «چطوره؟ خوبه یا

اولین واکنشم به طور خود به خود این بود «خیلی خوب». سپس یادم آمد که باید توصیف کنم. گیج شده بودم که چگونه یک صفحه کاغذ خحط خحطی را توصیف کنم؟

گفتم «خوب می‌بینم که هی دایره کشیدی و دایره کشیدی... بعد خطهایی از این طرف به اون طرف کشیدی... بعد هی نقطه... نقطه... و اونارو قطع کردی!»

مشتاقانه با سر تأٌیید کرد و گفت «آره»

گفتم «چطور به سرت زد اینارو بکشی؟»

کمی فکر کرد و گفت «چون که من هنرمندم.»

فکر کردم «پیشرفت قابل توجهیه. بزرگتر توصیف می‌کند و کودک به طور واقعی خودش را ستایش می‌کند.»

در صفحةٌ بعد. مثال‌های بیشتری خواهید دید که تمجید توصیفی چگونه اثر می‌کند

تصویر صفحهٔ ۲۵۴ کتاب با نقاشی‌ها و گفت‌وگوهای مصور
صفحهٔ ۲۵۴ کتاب (نقاشی‌ها و گفت‌وگوهای مصور)

باید اقرار کنم که اوایل در مورد این شیوه جدید تمجید مشکوک بودم. تصور اینکه باید روش معمولی‌ام را کنار بگذارم و سبک توصیفی تمجید و ستایش را به جای آن بکار برم، خشمگینم می‌کرد. گرچه یک بار با موفقیّت از آن استفاده کرده بودم، چرا باید از گفتن «بزرگ... عالی... فوق‌العاده...» که این قدر طبیعی بر زبانم جاری می‌شود، دست بشویم و راه دیگری برای بیان احساسات صادقانة خود بیابم؟

ولی به هر حال سعی خودم را کردم در ابتدا از روی انجام وظیفه؛ پس از چندی متوجه شدم که واقعاً کودکان شروع به ستایش از

برای مثال:

من: (به جای «جیل, تو واقعاً فوق‌العاده هستی...»)تو حساب کردی که قوطی‌های ذرت در حراجی- همان‌هایی که سه تایشان یک دلار است. عملاً از آنهایی که حراجی نیست گرانتره. راستی این کارت خیلی

جیل: (در حالی که نیشش باز شده‌است) دارم باهوش می‌شم.

من: (به جای «اندی» تو... بزرگتر هستی))آن پیام تلفنی که تو از خانم وکی‌یو دریافت کردی، پیام کاملا پیچیده‌ای بود و تو آن را کاملا واضح نوشته بودی تا من بدانم چرا ملاقات به تعویق انداخته شده‌است و اینکه باید به چه کسانی تلفن کنم و چه با آن‌ها بگویم.

اندی: آر، من پسر قابل اعتمادی هستم.

در این بازه تردید جایز نبود. کودکان از توانایی خود باخبر می‌شدند و در مقابل، قدرشناس‌تر می‌گشتند و همین امر به تنهایی انگیزه‌ای بود.. تا به کوشش‌هایم ادامه دهم. خیلی آسان‌تر است که درباره چیزی بگویم (عالیه) تا واقعاً نگاهی به آن بیاندازم و آن را بیازماییم و سپس با جزئیات آن را شرح دهیم. آری، این کار احتیاج به کوشش دارد. در تمرین بعدی، این فرصت را خواهید یافت تا تمجید توصیفی را تمرین کنید. هر موقعیتی را که می‌خوانید. درباره‌اش بیندیشید و در ذهنتان دقیقاً مجسم کنید که کودک چکار کرده‌است. سپس آنچه را که می‌بینید و یا احساس می‌کنید با جزئیات توصیف کنید.

پوشیده است و جلوی شما می‌ایستد و امیدوار است که مورد توجه آنچه را که می‌بینید یا احساس می‌کنید با جزئیات تمام توصیف. احتمالاً کودک به خود چه می مج

موقعیت دو: از شما دعوت کرده‌اند تا بازی فرزندتان را در یک نمایش مدرسه‌ای سید فرزند شما تفش پادشاه یا ملکه یا جادوگر را سوی شما می‌آید و می‌پرسد «خوب بازی کردم؟»

آنچه را که می‌بینید و یا احساس می‌کنید با جزئیات تمام: توصیف و

موقعیت سه: متوجه شده‌اید که تکالیف مدرسه کودکتان در جزئیات بهبود حاصل کرده‌اند. انشاهای او حالا دارای حاشیه هستند و کلمه‌ها و ترکیب‌های تازه را انقدر تمرین می‌کند تا خفظ شود. اخرین گزارش خحود را یک روز پیش از وقت حاضر. کرده‌است.

آنچه را که می‌بینید و یا احساس می‌کنید با جزئیات تمام توصیف و احتمالاً کودک به خود چه می کول؟ سس

موقعیت چهار: چند روز است مریص شده‌اید و در رختخواب افتاده‌اید. دختر شما یک آرزوی سلامتی نقاشی کرده و آن را با بادکلشک و قلب تزئین کرده‌است و آن را به دست شما می‌دهد و منتظر پاسخی آنچه را که می‌بینید و یا احساس می‌کنید با جزئیات تمام توصیف و احتمالاً کودک به خود چه می گُویل؟ سس

با انجام این تمرین، احتمالاً در مورد اینکه کودکان ستایش ارزیابی را چگونه تلقی می‌کنند. مطالب بیشتری دستگیرتان می‌شود. (تو پسر خحوبی هستی،

«(تو هنرپیشه بزرگی هستی.»

«تو بالاخره دانش آموز خوبی می‌شوی.»

«تو خیلی متفکری.»

ضمناً احتمالاً روشن‌تر شده‌اید که کودکان وقتی ستایشی می‌شنوند که کار بزرگ آن‌ها را توصیف می‌کند چه احساسی پیدا می‌کنند. «می‌بینم که پیرهنت رو خودت پوشیدی و پیرهنت رو هم تو شلوارت کردی و زیپ شلوارت رو هم بالا کشیدی. جوراباتم که پوشیدی. سگک کفشاتم که بستی. چه کارای زیادی کردی تو!» «تو درست مثل یه ملکه واقعی بودی! شق و رق وایساده بودی و وقتی سخنرانی می‌کردی» صدات تمام تالارو پر کرده بود، «این طور که پیداست تو روی تکالیف مدرسه‌ات بیشتر کار می‌کنی. متوجه شدم که دفترهای انشاتو خط کشی کردی» گزارشاتم قبل از وقت آماده هست و راهی برای خودت پیدا کردی که لغت حفظ کنی، «من عاشق بادکنک‌های زرد و قلب‌های سرخ هستم. اونا حالمو خوش می‌کنن. احساس می‌کنم که حالم بهتر شد، علتش هم نیگا کردن به اوناست.»

راه دیگری برای ستایش وجود دارد که آنهم از توصیف بهره می‌برد. عنصر اضافی در اینجا این است که ما به توصیه‌ها یکی دو کلمه می‌افزاییم تا رفتار شایسته تمجید کودک را به طور موجز بیان کنیم.

تصویر صفحهٔ ۲۶۰ کتاب با نقاشی‌ها و گفت‌وگوهای مصور
صفحهٔ ۲۶۰ کتاب (نقاشی‌ها و گفت‌وگوهای مصور)
تصویر صفحهٔ ۲۶۱ کتاب با نقاشی‌ها و گفت‌وگوهای مصور
صفحهٔ ۲۶۱ کتاب (نقاشی‌ها و گفت‌وگوهای مصور)

بعضی از راههای ممکن برای کامل کردن جمله.

نقاشی ۱ «تصمیم) یا «عزم راسخ» یا «خوددار».

نقاشی ۲ «انعطاف‌پذیر» یا «مبتکر» یا «سازگار».

نقاشی ۳ «رفاقت» یا وفاداری «یا شهامت.»

کلماتی که در بالا فهرست شده‌اند کلمات مقدسی نیستند، جواب درست و غلط وجود ندارد، نکته اصلی این است واژه‌ای بیابیم تا به کودک در مورد خودش چیزی بگوید که احتمالاً از قبل نمی‌دانسته است. تصویری فوری از خودش برایش ترسیم کنیم.

آنچه که من شخصاً در این روش تمجید می‌پسندم این است که باید به طور واقعی نگاه کنید، و به طور واقعی توجه کنید. سپس با صدای بلند اعلام کنید که چه دیده‌اید وچه احساسی دارید.

به راستی باعث تعجب من است که جریانی به این سادگی انری کوچک روزمره‌مان می‌آموزند که نیرویشان چقدر است. کودک پی می‌برد که: می‌تواند یک اتاق کثیف درهم و برهم را به اتاقی پاکیزه و منظم تبدیل کند می‌تواند هدیه‌ای بذاهد که قابل استفاده و شادی‌بخنش باشد. می‌تواند شعری بنویسد که تکان‌دهنده باشد می‌تواند توجه این توانایی را به او خواهد داد تا بتواند از خود کاردانی و ابتکار نشان

همةٌ این‌ها به خزانةٌ عاطفی او سرازیر می‌شود و ممکن نیست از بین برود. شما می‌توانید با گفتن «پسر بد» اثر «تو پسر خوبی هستی» روز پیش را از بین ببرید ولی هرگز نمی‌توانید احساساتی را که کودک با دادن کارت آرزوی سلامتی، هم در خود و هم در مادرش ایجاد کرده

در این لحظات اگر بر خصلت‌های خوب کودک تأکید شود تا آخر عمر برایش محکی خواهد بود تا در مواقع تردید و دلتنگی به آن رجوع کند. او در گذشته کاری کرده‌است که به آن مباهات می‌کند و در صدد آن است که دزباره انجامش دهد.

۲- کاری را که اخیراً انجام داده ومن آن را تحسین کردم ولی هرگز ذکری از آن به میان نیاوردم.

۳- برای نشان دادن قدردانیم و با استفاده از مهارت‌های تمجید

۶- قسمت «دو) فصل ستایش را مطالعه کنید.

تصویر صفحهٔ ۲۶۴ کتاب با نقاشی‌ها و گفت‌وگوهای مصور
صفحهٔ ۲۶۴ کتاب (نقاشی‌ها و گفت‌وگوهای مصور)

بخش دوم#

اغلب متوجه شده‌ایم که والدین گروه با اشتیاق درباره چیزی که یکی از فرزندانشان اخیرا انجام داده‌است. صحبت می‌کنند:

«الان سه روزه که دانی زنگ ساعتشو کوک می‌کند و صبحها خودش از خواب بلند می‌شود من از اینکه دیگه خودمو قاطی نمی‌کنم خیلی

«تا زگیها لیزا وقتی می‌دونه که ممکن است دیر به خانه بیاید تلفشن می‌کند» من نمی‌توانم بگویم که با این کارش چه لطفی به من می‌کند!،

وقتی از این والدین پرسیدم که آیا فرزندانشان از این قدردانی‌ها با خبرند یا نه، اغلب نگاهی بی‌حالت و پوچ به ما می‌انداختند.

به نظر می‌رسد که تمجید از رفتار درست به سادگی بر زبان جاری نمی‌شود. بسیاری از ما در نکوهش سریع و در تمجید کند هستیم. ما به عنوان پدر یا مادر مسئولیم که این نظم را وارونه کنیم. اعتماد به نفشس کودکانمان ارزشمندتر از آن است که نادیده انگاشته شده یا به بیگانگان واگذار شود. شاید خودتان متوجه شده‌اید که جهان خارج اشتیاقی به عرضه تمجید ندارد. یا به یاد می‌آورید آخرین باری که راننده‌ای به شما گفته‌است «از این که ماشینتان را طوری پارک کرده‌اید که دیگران بتوانند به سهولت رفت و آمد کنند تشکُر می‌کنم» کی بود. کوشش‌های ما برای همکاری امری بدیهی فرض می‌شوند اما اگر لغزشی از دم سر بزند، محکومیّتی فوری است.

بیایید در خانه‌هایمان آن چیزی نباشیم که در بیرون از خانه هستیم.. باید درک کنیم که غیر از تأمین غذا، سرپناه و لباس برای کودکانمان. وظیفه دیگری نیز نسبت به آنان داریم و آن تصدیق اعمال درست و شایسته آنهاست. تمام دنیا به آنان خواهند گفت که اشتباهاتشان چیست (آن هم با صدای بلند و به کرات). کار ما این است که بگذاریم کودکانمان بدانند که کدام یک از خحصلتهایشان پسندیده است. چند آگاهی درباره تمجید

۱- اطمینان حاصل کنید که تمجید شما متناسب سن و سال و سطح توانایی کودک باشد. وقتی به یک کودک کم سن وسال با لذّت می‌گویید (می‌بینم که هر شب دندوناتو مسواک می‌زنی)، او به این فضیلت خود مباهات می‌کند؛ درحالی که اگر آن رابه یک نوجوان بگویید، ممکن است آن را توهین به خود تلقی کند.

۲- از تمجیدی که به ضعف یا شکست گذشته اشاره دارد خودداری

«خب بالاخره این قطعه موسیقی رو آنطور که باید می‌زدی, زدی!»:

«امروز خیلی قشنگ شدی» چیکار کردی با خودت؟،

«(فکر نمی‌کردم این دوره قبول بشی ولی شدی.»

همیشه این امکان وجود دارد که تحسین و تمجیدتان را به گونه‌ای بیان کنید که کانون آن روی توانایی‌های حاضر کودک متمرکز باشد.

«راستی زاستی از اینکه تونستی اون ضربه‌های ریتمیک قوی رو در اون قطعه حفظ.کنی» خوشم اومد،

(آدم از نگاه کردن به تو خوشسش می‌آد،

«(می‌دونم که خیلی انرزی صرف کردی تا تو این دوره قبول بشی.»

۳- آگاه باشید که نشان‌دادن وجد و سرور بیش از اندازه می‌تواند مانع تحقق آرزوی کودک شود. بعضی اوقات تهییج مداوم و خوشی زیاده از حد والدین می‌تواند به عنوان «فشار» تلقی شود. کودکی که روزانه این شربت را بخوردش می‌دهند که «تو پیانیست با استعدادی هستی! باید در «کارنگی‌هال» " بنوازی.» ممکن است با خود فکر کند (توقع این‌ها بیش از توانایی من است،

۶- وقتی از کودکی به خاطر انجام کاری قدردانی می‌کنید، سعی کنید همان کار کودک را مکرراً توصیف کنید. اگر می‌خواهید او بیش از پنج بار سوت نزند، از گفتن «تو بلدی چطور با سوت زدن سرو صدای زیادی راه بندازی!» خودداری کنید. اگر نمی‌خواهید تا کله نردبان بالا برود، نگویید «تو واقعاً بلدی برای بالا رفتن از ماهیچه‌ات استفاده کنی.» " در این باره تردیدی نیست. تمجید نیاز به تکرار دارد و کوشش بسیار می‌خواهد. تمجید چیز نیرومندی است. ازآن به بهترین نحو استفاده

پرسش‌ها

۱- من سعی می‌کنم یاد بگیرم که به گونه‌ای متفاوت تمجید کنم. امّا فراموش می‌کنم و کلمات «بزرگ» یا «خارق‌العاده» از زبانم در می‌رود.

واکنش واقعی خود را بروز دهید. اگر شما واقعاًاحساس علاقمندی می‌کنید و می‌بینید که بی‌اختیار و از روی تعجب فریاد زده‌اید «خیلی

۱- سالن موسیقی واقع در نیویورک با ظرفیّت ۲۷۰۰ نفر که در سال ۱۸۹۱ ساخته شده‌است. عالیه، کودک، علاقمندی را در لحن شما در خواهد یافت و آن را حاکی از احساسات شما تلقی خواهد کرد. هر چند می‌توانید همیشه واکنش‌های واقعی و اولیه خود را با نوعی توصیف غنی کنید تا کودک وسعت درک بیشتری نسبت به قدرشناسی‌تان بیابد.

«می‌دونی پس از یه روز طولانی که کار کرده بودم و خسته شده بودم» به خونه آمدم, دیدم تمام حیاط جارو شده، هیچی علف هرز تو باغچه نیست و تمام جعبه‌های بزرگ بسته‌بندی و ردیف شده احساس کردم بهم یه هدیه دادن!،

با کمی توصیف ویژه، شما کلمه «خیلی عالیه» را اصلاح کرده‌اید.

۲- شما چطور کودکی را تمجید می‌کنید که کاری انجام داده‌است که می‌بایست بدهد؟

هرگاه که با ماشین به گردش خانوادگی می‌رفتیم، پسر بزرگم چنان رفتار ناشایستی از خود بروز می‌داد که همه ما احساس بدبختی می‌کردیم. هفته پیش خیلی خوب رفتار کرد. نمی‌خواستم از او تمجید کنم، فقط می‌خواستم شناختی از رفتارش به او بدهم, چگونه می‌توانستم دست به چنین کاری بزنم بدون اینکه او را تحقیر کرده

وقتی دربارةٌ احساس خودتان عبارتی توصیفی بر زبان جاری می‌سازید و آن را به کودک می‌گویید. همیشه روی زمین استوار ایستاده‌اید. می‌توانید به او بگویید «من بخصوص از گردش امروز لذت بردم.)

او خودش می‌داند چرا.

۳ آیا درست است به کودک بگوییم «من به تو افتخار می‌کنم؟»

فرض کنید به خاطر امتحان مهم و مشکلی یک هفته تمام مطالعه کرده‌اید. پس از گرفتن نتیجه امتحان متوجه شده‌اید که نمره‌تان نه تنها. (خوب، که «عالی» شده‌است. به یکی از دوستانتان تلفن می‌کنید تا خبر خوش را به او بدهید. او می‌گوید «من به تو افتخار می‌کنم).

واکنش شما چیست؟ احتمالاً شما فکر می‌کنید فضیلت شما موجس غرور و سربلندی او شده‌است و محتملاً ترجیح می‌دادید عبارتی مانند این بشنوید «چه موفقیّتی! تو باید خودت افتخار کنی!»

۶- هفته پیش پسرم در مسابقةٌ شنا برنده جایزه شد به اوگفتم (تعجبس نکردم. از اول می‌دانستم تو برنده می‌شوی). باتعجبس نگاهی بسه اشتباه شدم؟:

هرگاه پدر و مادری می‌گوید «من از اول می‌دونستم تو می‌تونی این کارو بکنی («به دانش بی‌پایان خود بیشتر اعتبار می‌دهد تا به پیروزی برنده می‌شم؟ نمی‌دونم؟»

برای کودک سودمندتر است که هنرهایش توصیف شود «آن جایزه دلیل ماهها تمرین و مقداری اراده است.

وحشت دارد. اگر کاری را که انجام می‌دهد نتیجه مثبت در برنداشته باشد بکلی کنترل خود را از دست می‌دهد. آیا می‌توانم کاری انجام

برای آنکه بتوانید به حال او مفید واقع شوید راههای زیادی وجود دارد:

۱- وقتی آشفته می‌شود پریشانی‌اش را کوچک نشمارید («چیزی نشده که اینقدر ناراحت شدی)) به جای آن صریحاً نظرتان را در مورد احساس او بیان کنید.

«وقتی یه مدت طولانی رو یه طرحی کار کنی و اونطور که دلت می‌خواد از آب در نیاد، دم واقعاً احساس ناکامی می‌کنه.»

وقتی ناکامی کودک درک شود. ساده‌تر از شر ان خلاص می‌شود.

۲- بسیار مفید است اگر پدر بتواند اشتباهات کودک را بپذیرد و از آن به عنوان وسیله مهم برای آموزش بهره بگیرد.‌

حتّی می‌توان خاطر نشان کرد که اشتباه می‌تواند به اکتشاف منجر شود. می‌تواند چیزی به شما بگوید که قبلاً نمی‌دانستید.

(متوجه شدی که اگه تخم مرغ به طور آرام جوشونده بشه، سفت می‌شه؟،

۳- پذیرش اشتباهات از جانب والدین نیز می‌تواند مفید واقع شود.

وقتی والدین خود را زیر ضربه بگیرند(«باز کلید و فراموش کردم. نمی‌دونم چمه؟ این چه کاری بود که کردم؟چه حماقتی مرتکب شدم. هیچوقت یاد نمی‌گیرم»)، کودکان نتیجه می‌گیرند وقتی که مرتکب اشتباه می‌شوند. راه شایسته این است که چنین رفتاری با خحود داشته به جای آن بیایید برای کودکانمان الگویی انسانی و چاره ساز تدارکی ببینیم. هرگاه کاری می‌کنیم که آرزو می‌کردیم ای کاش نمی‌کردیم. از این فرصت استفاده کنیم و با صدای بلند به خود بگوییم: «اوه چه بد شد. کاشکی کلید و فراموش نمی‌کردم... این دومین باره... چیکار باید بکنم تا دیگه همچین اتفاقی نیفته... فهمیدم می‌دم یه کلید دیگه از روش بسازن و یه جایی قایمش می‌کنم.»

با مهربان بودن با خود به کودکانمان می‌آموزیم که نسبت به خود مهربان باشند.

وقّتی والدین به تمجید می پردازند

یک روز عصرعده‌ای از والدین در این باره که تصدیق رفتار خوب کودک تا چه حد آسان است، با یکدیگر گفتگو می‌کردند. و اینکه یه تلاشی لازم است تا تمجیدشان را با توصیف همراه کنند آن‌ها تصمیم گرفتند وظیفه جستجوی فعالانه و ذکر هر چیز مثبتی را که کودکانشان انجام می‌دهند بر عهده بگیرند و نگذارند که از دستشان در برود. مادری با فهرست زیر که شامل مواردی می‌شد که هرگز نمی‌بایست با پسر پنج ساله‌اش مطرح کند، نزد ما آمد:

این هفته پل واژه «تبخیر» را با معنی آن یاد گرفت.

با طفل هفت ماهه به مهربونی بازی کرد.

پس از اینکه به او گفتم چقدر به تنهایی و آرامش نیاز دارم کاملاً این امور را رعایت کرد.

او خشم خود را با کلمات بیان کرد.

مادر دیگری برای ما تعریف کرد:

دیروز جوشوا (سن: سه سال و نه ماه) وقتی می‌خواستیم بیرون برویم از من خواست که برایش داستانی بخوانم. وقتی به او گفتم که وقت ندارم زیرا باید بیرون بروم، به من گفت «منظورم این نبود که همین الان قصه بگی» منظورم بعد از برگشتن به خونه بود، به او گفتم «جوشوا تو واقعاً فرق بین قبل از و بعد از چیزی را می‌دونی!» ۱

جوشوا با مباهات گفت «آره» سپس کمی فکر کرد و گفت. «من می‌دونم کی شیرینی می‌خوام؛ قبل از شام!»

و این مثال دیگری است از پدری که تصمیم گرفته بود توانایی‌های دخترهفت ساله‌اش را مورد تأیید قرار دهد. یک روز صبح به او گفت: «من دختری رو می‌بینم که صبح‌ها خودش بلند می‌شه» صبحونه می‌خوره، خودش لباس می‌پوشه و به موفع برای رفتن به مدرسه آماده می‌شه، این اون چیزی که من بهش می‌گم (اعتماد به نفس)، چند روز بعد وقتی مشغول شستن دندانهایش بود، پدرش را صدا زد و به دهانش اشاره کرد و گفت «این اون چیزیه که بهش می‌گن تمیز کردن دندونا!»

بسیاری از والدین کم کم متوجه شده‌اند که تمجید تا چه اندازه کودکانشان را تحریک به همکاری می‌کند تا سخت‌تر و سخت‌تر کار کنند. برای مثال:

من وشوهرم می‌خواستیم روز یکشنبه تا دیروقت بخوابیم بدون مزاحمت دو فرزندمان. وقتی بیدار شدیم به اتاق آن‌ها رفتم و گفتم «برین(شش ساله) می‌دونم براتون سخت بوده که بیرون اتاق ماما وبابا منتظر موندین- این کار نیروی اراده زیادی لازم داره!»

برین به من گفت («می‌دونم نیروی اراده چیه» یعنی وقتی که می‌خوای مامان و بابا را بیدار کنی و می‌دونی که نباید بکنی و اونوقت می‌شل مرا صدا زد که نشانم دهد برای اولین بار تختخوابش را مرتب روتختی بالش رو نپوشونده، نصف روتختی هم رو زمین افتاده. فقط گفتم «اوهو تو بیشتر تختو با روتختی پوشوندی.»

صبح روز بعد دوباره مرا صدا زد و گفت «ببین من رو تختی رو رو بالش‌ها هم کشیدم» حتی دو طرفشو هم مرتب کردم!،

برایم شگفت انگیز بود. همیشه تصوّر می‌کردم برای پیشرفت کودک. لازم است به اشتباهات آن‌ها اشاره کنم ولی با گفتم اینکه می‌شل چه کار درستی انجام داده‌است، به نظر می‌رسید که خودش می‌خواهد پیشرفت باعل

از اینکه فرزندم هانس هرگز برای انجام هیچ یک از کارهای خانه پیشقدم نمی‌شد. از او رنجیده بودم. فکر می‌کردم در سن نه سالگی باید سه‌شنبه شب از او خواستم میز را بچیند. معمولاً او برای انجام دادن کاری باید چندین بار به او تذکر داد. اما این بار بدون هیچ‌گونه یادآوری میز را چید. در حالی که هانس می‌توانست بشنود، به شوهرم گفتم «فرانک دیدی هانس چیکار کرد؟ اون رو میزی را آورد. همچنین ظرفارو، ظرف سالادی دستمال سفره‌هاری ظرفای نقره ری حتی یادش بود نوشابه تورو هم بیاره! این یعنی قبول کردن مسئولیّت». هانس از خودش واکنشی بروز نداد.

بعد وقتی داشتم به طبقه بالاا می‌رفتم که پسر کوچکم را بخوابانم از هانس خواستم یک ربع ساعت بعد بالا بیاید جواب داد «باشه.»

پانزده دقیقه بعد بالا آمد و به رختخوابش رفت. گفتم «من از تو خواستم در عرض پانزده دقیقه بالا بیایی و تو رختخوابت باشی و تو ان اینجایی» درست سر موقع. من به این می‌گم ادمی که به قولش وفا می‌کنه، هانس لبخند زد.

روز بعد هانس قبل از شام به آشپزخانه آمد و گفت «مادر اومدم می‌زو بچینم.)

مات و متحیّر شدم گفتم «قبل از اینکه صدات بزنم اومدی. واقعاً

از آن موقع به بعد متوجه شدم که هانس چه تغییراتی کرده‌است. یک روزصبح بدون اینکه از او خواسته شود رختخوابش را مرتب کرد. یک روز دیگر قبل از صبحانه لباس پوشید. به نظر می‌رسید که هر چه بیشتر از او انتظار خوبی دارم او راحت‌تر می‌تواند خوب باشد.

عادت داشتم از سیستم جایزه‌دهی استفاده کنم. هرگاه نگران بودم که ملیسا ممکن است رفتار درستی نداشته باشد می‌گفتم («اگه دختر خوبی باشی برایت بستنی یا اسباب بازی می‌خرم و یا چیزی از این قبیل...» آن بار ملیسا رفتار خوبی در پیش گرفت ولی بعد مجبور شدم قول یک جایزه دیگر را به او بدهم.

اخیرا قول و تعهّد گرفتن جایزه را متوقف کردم در عوض می‌گویم (ملیسا اگه تو... کنی، کمک خوبی برام هستی،

وقتی کار مفیدی انجام می‌دهد سعی می‌کنم آن را توصیف کنم. دیدن ما بیان و تو طوری رفتار کنی که خوشایند اونا باشه خیلی خوبه. و وقتی آن‌ها آمدند او رفتار فوق‌العاده‌ای از خود نشان داد، پس از آنکه آن‌ها خانه را ترک کردند به ملیسا گفتم «ملیسا، تو مامان بزرگو و بابایزرگو خیلی خوشحال کردی. براشون لطیفه گفتی؛ شیرینی تعارف کردی؛ کلکسیون بسته آدامسستو بهشون نشون دادی» به این می‌گن مهمون‌نوازی!. ملیسا فقط قرمز شد.

طبق روش قدیمی فقط برای لحظه‌ای احساس خوبی به او دست داد چون جایزه‌ای دریافت می‌کرد. اما طبق روش جدید از خودش به عنوان یک انسان، خوشش می‌آمد.

کودکان اغلب می‌خواهند از آنان در مواقعی تمجید کنیم که چندان شایسته تمجید نیستند. در دو مثال زیر شما خواهید دید که والدین تحت شرایط دشوار به تمجید می‌پردازند.

شده‌ام. هر شب به لیزا خحاطر نشان می‌کردم که چرا این قدر تکالیفش درهم و برهم و نامنظم است. ۱

چند ماه بعد وی یادداشتی برای معلّمش نوشت که تا چه حد او را دوست دارد. نامه امضا نشده بود. وقتی تذکر دادم که نامه را امضا نکرده، گفت «معلم از خط بدش می‌فهمه که اینو من نوشتم.)»

قلبم به درد امد! کودکم این امر را به عنوان واقعیت انکارناپذیر پذیرفته بود و در این مورد نمی‌شد کاری کرد. پس از خواندن کاب «روابط ازاد والدین و فرزندان)» تغییر رویه دادم. هر شب که لیزا تکالیفش را به من نشان می‌داد. به جای انتقاد. جمله یا عبارت و یا حداقل کلمه‌ای پیدا می‌کردم که توضیح بدهم. پس از چند ماه انتفاد نکردن و کمی تمجید (که سزاوازش بود)، دست خط لیزا صد در صد بهبود حاصل کرد.

یکی از روزها به خاطر استفاده از مهارت‌هایی که با آن آشنا بودم، خیلی خوشحال شدم. آن روز همراه فرزندانم (۹ساله و ۹ ساله) به خانه می‌رفتم. جنیفر دختر شش‌ساله‌ام تصمیم گرفت پاکت بزرگ پلاستیکی‌ای را که پر از ذرت بو داده بود باز کند که البته همه جای ماشین پخش و پلا کرد. چند نوع پاسخ از خاطر آزرده‌ام گذشت، شکمو... نمی‌تونستی صبر کنی تا به خونه برسیم؟... حالا ببین چیکار کردی؟،

به جای آن واقعیت مسأله را توصیف کردم. گفتم «تمام ذرتا تو ماشین پخش و پلا شده. لازمه جارو برقی بکشیم.»

وقتی به خانه رسیدیم، جنیفر بی‌درنگ جارو برقی را از اتاق من بیرون آورد و از بد حادثه موقع بیرون آوردن جارو برقی، کیسه آن را پاره کرد و همه اتاق مرا به کنافت الوده ساخت. سروسامان دادن به

این کار از عهدةٌ بچه شش ساله ساخته نبود. جنیفر کاملاً به گریه افتاد و دیوانه‌وار شروع به گریستن کرد.

برای لحظه‌ای نمی‌دانستم چکار کنم؟ سپس سعی کردم تا احساسات او را منعکس کنم. «آخ چقدر بد شد. چقدر آدم دلخور می‌شه. خیلی ناامیدکننده است...» و ادامه دادم و دادم... بالاخره به اندازه کافی آرام شد که تمیزکردن ماشین را به عهده بگیرد ولی تمیز کردن اتاق خواب

جنیفر ماشین را تمیز کرد و مرا صدا زد تا آن را ببینم. به جای اینکه ماشین پخش و پلا شده بود اما حالا یه ذره هم نیست،

او از خودش بسیار راضی بود گفت «حالاا خیال دارم اتاق خوابتو

در حالی که باطناً به وجد آمده بودم، گفتم «اوه راستی؟»

عده کمی از والدین دریافته‌اند که تمجید در مواقعی که کودکان کاری انجام داده‌اند که نمی‌بایست می‌دادند. نیز می‌تواند کارساز باشد. در این مواقع به جای سرزنش‌کردن, با یادآوری رفتار شایسته تمجید را مادری تعریف کرده‌است:

وقتی کارن به من گفت که بلیط مترواش را گم کرده و تصور می‌کند که از جیبش افتاده است. اولین واکنش غیرارادی من این بود که برای نظر می‌رسید که گفتم «کارن بیا در این مورد فکری بکنیم. تو بلیط مسئولانه برخورد کرده بودی.»

کارن گفت درسته. همین طوره. با این همه شانس دیگه‌ای ندارم. وقتی بلیط جدیدمو گرفتم اونو تو کیف بغلم نگه می‌دارم.

فایده دیگری که تمجید توصیفی در بردارد ایجاد شهامت در بعضی

کریستین هشت ساله است و تا آنجایی که من به یاد دارم از تاریکی به شدت وحشت داشتة است. او دوازده تا سیزده بار از تختخوابش مطمئن شود که ما آنجا هستیم یا نه.

هفته گذشته کارنامه او را دریافت کردم. تماماً پر از تمجید بود. او تمام روز را با بارها خواندن و تحسین کردن آن سپری کرد. و قبل از خواب در حالی که از روی کارنامه‌اش نقل می‌کرد به من گفت «دختری از قوانین اطاعت می‌کند و به دیگران احترام می‌گذارد، با اینکه دانش اموز کلاس سوم است اما کتابهای کلاس چهارم را می‌خواند. نباید از چیزی که وجود ندارد بترسد! می‌روم که بخوایم.»

او شب گذشته به رختخواب رفت و تا صبح روز بعد او را ندیدم.

نمی‌توانم تا شب بازگشایی مدرسه منتظر بمانم که به معلمش بگویم

دک ین

برایان نه ساله است. خجالتی است و اعتماد به نفس ندارد. اخیراً

بارها به ابراز احساسات او گوش داده‌ام و سعی کرده‌ام پندی به او ندهم (کاری که همیشه می‌کردم). در عوض از او بسیار تمجید می‌کنم. دو روز پیش، گفتگوی زیر را با هم داشتیم:

برایان: مامان من با خانم «ی» دچار مشکلاتی هستم. اون همیشه منو انتخاب می‌کنه و درباره من در کلاس نظر می‌ده.

مادر: آها...

برایان: آره می‌دونی وقتی من سرمو اصلاح کردم گفت («بچه‌ها نگاه کنین ما یه پسر جدید تو مدرسه داریم.»

مادر: هوم م م...

به این آقا نگاه کنین چقدر شلوارش خنده داره،

برایان: قبلا کردم ازش پرسیدم «چرا همیشه منو انتخاب می‌کنی)» او گفت («اگه یه دفعه دیگه زبون‌درازی کنی» می‌فرستمت دفتر مدرسه، مادر من خیلی احساس سرشکستگی کردم. چه کاری می‌تونستم بکنم. اگه پیش مدیر هم برم و بهش هم بگم., مسلمه که خانم معلم تلاشمو بی‌آثر می‌کنه،

برایان: خوب شاید بتونم تحمّلش کنم. فقط سی روز باقی مونده.

مادر: درسته.

برایان: نه دیگه نمی‌تونم تحمل کنم. فکر می‌کنم بهتره با من به مدرسه بیای.

مادر: برایان من فکر می‌کنم تو به اندازه کافی بزرگ شدی که به این وضعیت سرو سامان بدهی. من به تو اعتماد دارم. گاهی وقتها خودت کارو بهتر از من انجام می‌دی (او را در آغوش می‌گیری و می بوسی).

روز بعد.

او گفت که من خیلی جرأت به خرج دادم که پیش او رفتم و خوشحال

مادر: تو خودت تنهایی این مسأله رو حل کردی

برایان: (به نظر می‌آد قدش خیلی بلندتر شده) آره!

تیم فوتبال خردسالان نشان می‌دهد. بعد از هر بازی، هر یک از اعصضای شش یا هفت ساله تیم نامه‌ای از او دریافشت کرد. در اینجا سه تا از نامه‌هارا انتتخان کرده‌ایم.

تومای عزیز شانزدهم سپتامبر

یکشنبه تو مثل یه موتورخانه کار کردی. امسال دربیشتر بازی‌ها در حمله شش گل تو دروازه حریف کاشتیم و در موقع دفاع تمام مدت بازی توپ را در انتهای زمین حریف نگاه داشتیم و تنها گل آن‌ها وقتی زده شد که درباره نتیجه بازی تردیدی وجود نداشت.

تمرین روز شنبه میدان ویلتز ساعت یازده و ربع قبل از ظهر.

به امید دیدار

تومای عزیز بیست و سوم اکتبر

دفاع جانانه ما نه تنها یکی از تیم‌های رده بالای گروه ورزشی را از رده خارج کرد بلکه بازی خوب تو باعث شد که آن‌ها بتوانند تا آخر بازی فقط چند تا شوت خوب بزنند. حمله تهاجمی ما با پنج بازی‌کن که پشت سر هم گل ردیف می‌کردن، واقعاً میزان بود. مهمتر از همه آنکه بسیاری از این گلها نتیجه پاس خوب و موقعیت بازی خوب بود. این پیروزی حقیقتاً پیروزی تیم بود که همگی سهم مهمی در آن داشتند.

ما هنوزدر رده دوم، پشت سر تیم پونکاس بادو بازی باقی مانده قرار داریم. مهم نیست که ما این بازی‌ها را چگونه به پایان برسانیم.شما می‌توانید به نحوةٌ بازیتان در این فصل افتخار کنید.

روز شنبه طبق معمول محل تمرین میدان ویلتز، ه ساعت یازده و رسع

به امید دیدار

قهرمانان عزیز هجدهم سپتامبر

بازیهای آخر هفته جزو مهیّج‌ترین بازیهایی بود که تا به حال دیده بودم. در طول سال توما دفاع و حمله‌های بزرگ خود را نشان داده‌است. در این آخرهفته آن‌ها دل و جرأّت و روح مبارزه‌جویی خود رابه نمایش گذاشتند. اگر چه به نظر می‌رسید زمان (بازی) در حال تمام شدن است، هرگز مأیوس نشدید و با پیروزی هیجان‌انگیزی که شایسته آن بودید بیرون آمدید.

به همه شما تبریک می‌گویم: شما هر کدامتان قهرمان هستید. ارادتمند

باب گوردون، مربی

پارس مسترز ایران — با هم، رساتر سخن می‌گوییم.

© ۱۳۹۷ پارس مسترز ایران. تمامی حقوق محفوظ است. پارس مسترز ایران، نشان (لوگوی) پارس مسترز ایران و تمامی علائم تجاری و حقوق نشر مربوط به پارس مسترز ایران، دارایی انحصاری این سازمان است و استفاده از آن‌ها تنها با کسب اجازه مجاز است.

toastmasters.ir • docs.toastmasters.ir • کد منبع با مجوز MIT