بخش نخست#
. آزاد کردن کودکان از ایفای نقش
لحظهای را که دیوید پسرم به دنیا آمد به خاطر دارم. پنج ثانیه از تولّدش گذشته بود و هنوز نفس نکشیده بود. وحشتزده شدم. پرستار با کف دست به پشتش میزد. پاسخی نبود. وضع بحرانی بود. پرستار گفت («از اون کله شقهاست!» باز هم پاسخی نبود. لحظهای بعد سرانجام گریه کرد- صدای تیز یک نوزاد. آرامشی که به من دست داد غیرقابل توصیف بود. ولی پس از آن در شگفت بودم که آیا او واقعاً کلهشق است؟ تا زمانی که او را از بیمارستان به خانه آوردم نظر پرستار را خوب حلاجی کردم و نتیجه گرفتم آنها کلمات مضحکی از یک زن معمولی بود. تصوّر کنید آدم برچسبی بزند روی موجودی که کمتر از یک دقیقه سن دارد!
هنوز هم که سالها به از آن زمان میگذرد. هر وقت (علیرغم ناز و نوازشی که به او میکنم) در گریهکردن لجاجت میورزد یبا حاضر نمیشود غذای جدیدی را بخورد یا از خوابیدن طفره میرود یا از سوارشدن به اتوبوس کودکستان خودداری میکند یا گرمکناش را در روزهای سرد نمیپوشد. این فکر به سرعت از مغزم میگذرد که به راستی آن پرستار حق داشت و او کلهشق است.
من باید بهتر میدانستم زیرا تمام دورههای روانشناسی را که گذرانده بودم، درباره خطرات تلقین به نفشس آگاهیهای لازم را داده بودند. اگر شما به کودکی برچسب «کند ذهن» بزنید، ممکن است خود را کند ذهن تصوّر کند. اگر کودکی را بدجنس تصوّر کنید، این فرصت را برای او فراهم آوردهاید تا به شما نشان دهد میتواند تا چه اندازه بدجنس باشد. به هر قیمتی که شده از انگزدن به کودک خودداری کنید. من هم کاملاً با این امر موافق بودم ولی هنوز نمیتوانستم از فکر کردن به دیوید به عنوان «بچهای کله شق» دست بکشم. تنها آرامشی که داشتم این بود میدیدم من تنها مادری نیستم که چنین میکنم. دست کم هفتهای یک بار از برخی والدین چیزهایی نظیر اینها را میشنیدم.
«بچه بزرگم مرتب برام دردسر درست میکنه؛ اما کوچیکه همونی است که دلم میخواد.»
«بابی قلدر به دنیا اومده.»
«بیلی ساده لوحه همه میتونن گولش بزنن.»
«میشل توی خونه مشاور ماست. برای هر چیزی جوابی داره.»
«دیگه نمیدونم غذا به جولی چی بدم. خیلی مشکل پسنده.»
«برای ریکی چیز خریدن، پول تلف کردنه. دستش به هر چی بخوره
. ضایع میشه. پسر واقعا مخربیّه،
من از اینکه میدیدم این کودکان چگونه خودشان را با برچسبهایشان وفق میدهند، تعجّب میکردم. و حالا پس از سالها با شنیدن انچه که در خانوادهها میگذرد. پی بردهام این برچسبزدنها به کودکان میتواند از یک نقش کاملاً بیضرر شروع شود.
برای نمونه، یک روز صبح مری به برادرش میگوید «عینک منو
برادرش میگوید «(خودت برش دار. رییس بازی هم موقوف.»
کمی بعد به مادر میگوید «موهامو شونه کن تا فرهاش باز بشه.»
مادر میگوید «مری داری دوباره رییس بازی در میآری.» و کمی بعد به پدر میگوید «حالا حرف نزن دارم نوار گوش میکنم.» پدر پاسخ میدهد «به حرف رییس بزرگ گوش کنین!»
و کم کم مری با لقبی که به او دادهاند شروع به بازی میکند و همه او را «مری رییسه» صدا میکنند پس او باید چنین باشد.
ممکن است بپرسید «آیا درست است تا زمانی که او را به این اسم صدا نمیزنی»؛ دربارهاش به عنوان رییس فکر کنیم؟، و این سوّال مهمی
یا طرز تفکُر والدین درباره کودک میتواند در طرز فکر او نسبت به خودش تأثیر داشته باشد؟ برای روشنتر شدن ارتباط میان این موضوع که والدین فرزندانشان را چگونه میبینند و کودکان چه بینشی از خود به دست میاورند. اجازه دهید این آزمایش را انجام دهیم. ضمن خواندن سه صحنه بعدی,، تصوّر کنید در هر ایک از آنها شما کودک هستید.
صحنه یک: شما حدود هشت سال دارید و یک روز بهد از ظهر وارد اتاق نشیمن میشوید و میبینید که پدر و مادر روی یک پازل بزرگ کار میکنند. به محض دیدن آنها، میخواهید که شما هم در بازی
مادر میگوید: «تکالیفتو انجام دادی, همه شو فهمیدی؟»
شما میگویید: «بله» و میپرسید که ایا میتوانید در درست کردن پازل به آنها کمک کنید؟
پدر میگوید: «کمی بعد میآم با هم درس حسابتو مرور کنیم.»
دوباره از آنها میخواهید در درست کردن پازل کمک کنید.
پدر میگوید: با دقت نگاه کن ببین من و مادر چطور پازلو درست میکنیم و بعد میتونی یه تکه سر جاش بذاری،
به محض اینکه میخواهید تکه انتخابی خود را سر جایش بگذارید. مادر میگوید «نه عزیزم این تیکه لبهاش اضافیه! چطور میخوای این تیکه رو درست وسط پازل بذاری» و اه عمیقی از دل میکشد.
والدینتان شما را چگونه میبینند؟ ۹
دید آنها نسبت به شما چه احساسی در شما برمیانگیزد؟
صحنه دو: موقعیّت پیشین. به اتاق نشیمن واره میشوید و والدینتان را سرگرم بازی میبینید. میخواهید به آنان ملحق شوید....
مادر میگوید کار دیگهای نداری بکنی؟ چرا نمیری تلویزیون
تماشا کنی؟
مادر میگوید: اه هر چه رشتیم، تو پنبه میکنی؟
پدر میگوید: «نمیتونیم یه لحظه آرامش داشته باشیم.» شما میگویید: «خواهش میکنم فقط این یه تیکه رو!»
مادر میگوید: «باشه یه تیکه, ولی اون نه!» به پدر نگاهی میاندازد والدینتان شما را چگونه میبینند؟
دید آنها نسبت به شما چه احساسی در شما بر میانگیزد؟ صحنةٌ سه: همان موقعیّت پیشین. به محض اینکه میبینید والدینتان میپرسید «می تونم کمک کنم؟»
مادر با سر تأیید میکند «البته اگه دوست داری؟»
تکهای را میبینید و یقین دارید قسمتی از پازل است. آن را پایین مادر میگوید: «نزدیک بود جور در بیاد!»
گوشههاست،
والدبنتان به کار روی پازل ادامه میدهند. مدتی به تصویر ناه میکنید و میاندیشید بالاخره جای مناسب تکه مورد نظر را پیدا میکنید.
میگویید «ببین» جور درآمد،
مادر تبسم میکند (تو واقعاً تکه مناسبی را انتخاب کردی،
دید آنها نسبت به شما چه احساسی در شما بر میانگیزد؟
آیا تعجب نکردید از اینکه با چه سهولتی پیام والدینتان را مبنی بر احمق و «بلا» و یا اساساً آدم با استعداد و دوستداشتنیای هستید. طرز خواهید برد که کودکان چگونه با شدت هرچه بیشتر تمامتر تحت نفوذ بینش والدینشان قرار میگیرند. در این مورد نه تنها احساس کودکان, که عنوان «کند ذهن» مینگریستند. آیا احساس نکردید اعتماد به نفستان رو به کاهش است؟ آیا حتی کوشش نکردید خودتان بیشتر روی پازل کارکنید؟ ایا از اینکه به اندازه آدمهای دورو برتان سریع الانتقال نبودید. احساس سرخوردگی نکردید. آیا به خودتان نگفتید «چجرا درست کار نمیکنی؟ یا از اینکه خود را موجودی میدیدید که مایه رنجش خاطر پدر و مادرش میباشد. سعی نکردید کاری کنید ۹ «کنار زده) نشوید؟ آیا الحساس وازدگی و شکست نکردید: آیا آنقدر خشمگین نشدید که
وقتی شما را به عنوان شخصی اساساً با استعداد و دوست داشتنی نگریستید، ایا احساس نکردید که میخواهید رفتاری شایسته در پیش بگیرید؟ اگر مرتکب اشتباه میشدید، وسوسه میشدید که دست از کار بکشید یا به تلاش خود ادامه دهید؟
علیرغم واکنشهای شما به جرات میتوان نتیجه گرفت طریقی که والدین کودکانشان را میبینند، نه تنها روی احساسات آنها نسبت به خود، بلکه روی شیوه رفتار آنها نیز تأثیر میگذارد.
اما اگر کودکی قبلاً به قالب نقشی ریخته شده باشد (حال به هر دلیل)، به این معنا نیست که مجبور است آن نقش را تا آخر عمر ایفا کند. آیا در این بند خواهد ماند یا میتواند از دستش خلاصی یابد و آن
چیزی بشود که لیاقتش را دارد؟
در صفحات بعد شما با شش مهارت آشنا خواهید شد که میتواند مورد استفاده والدینی قرار بگیرد که میخواهند فرزندشان را از ایفشای قفش رهایی بخشند.
رها کردن فرزندان از ایفای نقش
۱- در پی فرصتهایی باشید تا به کودک تصویر جدیدی از خودش ارایه دهید. اد
۲- کودکان را در موقعیتهایی قرار دهید که بتوانند خود رابه گونههای مختلف ببینند.
۳- بگذارید کودکان تصادفاً از شما مطلب مثبتی درباره خود بشنوند.
۶- برایش شرح دهید چه الگوی رفتاری را میپسندید.
۵- سنگ صبور لحظههای ویزْةٌ کودکانتان باشید.
-۹ وقتی کودک شما طبق برچسب گذشته عمل میکند، احساسات و انتظارات خود را برایش شرح دهید.






خود به دست آورند. فقط به مهارتهای موجود در این فصل محدود نمیشود. تمام مهارتهایی که در این کتاب روی آن کار کردهاید، راه را برای «تغییر» هموار میکند. برای مثال: مادری که عادت کرده بود پسرش را «فراموشکار» بخواند، این یادداشست را نوشته بود تابه او بفهماند که وقتی خودش بخواهد، میتواند همه چیزها را خوب به
جورج عزیز
معلم موسیقی تو امروز به من تلفن کرد که تو در دو جلسهٌ آخر تمرین ارکستر، ترومپتات را با خود نبرده بودی.
مادر
پدری تصمیم گرفت به جای «قلدر» نامیدن پسرش, با او به میشی. ولی کتک کاری رو باید کنار بذاری. فکر میکنی چه راهی باید پیدا کنی تا سکوت لازم رو به دست بیاری؟،
آیا این کار (فکر کمک به کودکان تا خود را به طور متفاوتی ببیشد) به نظرتان مشکل میآید؟ من تا به حال تقاضایی متوقعانه تر از این والدین ندیدهام که وقتی کودک طی دورهای با پافشاری به نحو ویژهای رفتار میکند، آنان میخواهند با خودداری بسیار، رفتار منفی کودک را با فریاد «بازم که داری این کارو میکنی» تقویت نکنند. آری، نیروی اراده زیادی لازم است تا برای این کار وقت کنار بگذاریم و با تعمق طرح عملیاتی را بریزیم که کودکان را از نقش ایفاکردن رهایی
اگر هم اکنون میتوانید وقت کنار بگذارید، از خود بپرسید:
ا- آیا ممکن است کودک من در قالب نقشی فرو رفته باشد. خواه دو بهم زنی و نیروی تخیل در خیالبافی)).
۳- دلتان میخواهد فرزندتان در مورد خود چگونه بیندیشد؟ (توانا به قبول مسئولیّت، شایسته انجام کاری تا به آخر و غیره...).
در پاسیخگویی.به این سوالات دشوار کار مقدماتی را انجام دادهاآید.
اما عملیّات واقعی هنوز در پیش است. اکنون نگاهی به فهرست اجرا کردن مهارت از آنها استفاده کنید، یادداشت بفرمایید.:
الف: در پی فرصتهایی باشید تا به کودک تصویر جدیدی از دربارهشان میگویید.
هه ۰ ۰ اص ۰
ت.: برای کودکانتان شرح دهید چه الگوی رفتاری را میپسندید. ث: سنگ صبور لحظههای ویژه فرزندانتان باشید. ۱ ۱ ج: وقتی کودک شما طبق برچسبهای گذشته عمل میکند.
احساسات و انتظارات خود را برایش شرح دهید.
چ: آیا مهارت دیگری به فکر شما میرسد که بتواند موْئْر واقع شود؟ تمرینی که هماکنون انجام دادید، همان تمرینی است که من چندین سال پیش انجام دادم. چه چیز مجبورم کرد تا ان را انجام دهم؟ یک روز بعد از ظهر که رفته بودم دیوید را از جلسه پیشاهنگی بیاورم، رییس پیشاهنگی به من علامت داد تا همراه او به اتاق پهلویی برم. حالتش ترسناک بود.
با حالتی عصبی پرسیدم «چی شده؟).
(میخواستم درباره دیوید صحبت کنم. میدانید. ما دچار یه سری «مسایل؟»
«دیوید از پیروی آموزشها سر باز.میزند.»
(نفهمیدم؟ برای چی؟ منظورتان پروژهایه که حالا روش کار میکنه؟، سعی کرد با بردباری لبخندی بزند. «منظورم تمام پروژههایی است است که از اول سال روی آنها کار کردیم. پسرتان وقتی فکری به کلهاش میزند، دیگر شمر هم جلودارش نیست. کار خودش را انجام میدهد و به هیچ دلیل و برهانی هم توجهی نمیکند. صراحتاً عرض کنم» بچهها کمی حوصلهشان از دست دیوید سر رفتهاست. او وقت زیادی از بچهها رو هدر میدهد ایا او در خانه هم کله شق است؟
به یادم نیست در جواب چه گفتم. من و منی کردم و دیوید رابه داخل ماشین هل دادم و انجا را ترک کردم. تو راه دیوید ساکت بود. رادیو را روشن کردم. خوشبختانه حرف و سخنی پیش نیامد. گویی چجیزی در معدهام گره خورده بود.
احساس کردم دیوید بالاخره «ملتفشت» شدهاست. سالها وانمود میکردم او فقط کمی در خانه کلهشقی میکند. با من، با پدرش, باخواهر و برادرش. ولی اکنون دیگر از حقیقت گریزی نبود. دنیای خارج چیزی را تأیید کرده بود که هرگز مایل نبودم با آن رویرو شوم. دیوید جدی، خودرأی و سرسخت بود.
ساعت. خوابم فرا رسیده بود، دراز کشیدم و دیوید را به خاطر اینکه همانند سایر بچهها نیست سرزنش میکردم. خودم را سرزنش میکردم که چرا او را («قاطر» و یا «ورزوی کله شق» خحطاب می کردم هنوز صبح نشده بود که توانستم دید رییس پیشاهنگی را نسبت به پسرم مورد ملاحظه و توجه قرار دهم و فکر کنم که چگونه میتوانم به دیوید
یک چیز برایم مسلم بود. برایم مهم بود که روی خط نیفتم و دیوید را در ایفای نقشاش به جلو نرانم. کار من این بود که خوبیهایش را برجسته و تصدیق کنم (اگر من نمیکردم، چه کسی باید میکرد؟). باشد. پس او «یکدنده) و «مصمَّم» است ولی ضمناً این شایستگی را دارد که از ذهنی باز و انعطافپذیر برخوردار است و این خصلتهاست که نیاز به تأیید دارد.
فهرستی از تمام مهارتهایی که موجب یاریدادن به کودکان میشد تا مود را به طور متفاوتی ببینند، تهیه کردم. سپس کوشیدم به موقعیتی که پیش آید چه باید بکنم؟ این فهرستی است که تهیه کردم.
الف) دنبال فرصتهایی باشید تا تصویر جدیدی از کودک به.. خودش ارایه دهید. «دیوید، تو موافقت کردی با ما به خونه مادربزرگ بیایی» در صورتی که دلت میخواست تو خونه میموندی و با رفقات بازی میکردی. این «فداکاری» تو رو نشون میده،
ب) کودکان را در موقعیتهایی قرار دهید تا بتوانند خود را به طور متفاوتی ببینند. «به نظر میرسه که هر یک از اعضای خانواده میخوان به یه رستوران جداگانه برن. دیوید شاید تو بتونی راه حلی ارایه بدی که مارو از این بلاتکلیفی نجات بده.»
پ) بگذارید کودکان تصادفاً از شما بشنوند که درباره آنها چیز مثبتی میگویید. «پدر، امروز صبح من و دیوید به توافق رسیدیم. اون میخواست کفش پلاستیکی بپوشه. من هم نمیخواستم با پاهای خیس بره مدرسه. بالاخره اون فکر کرد که کتانیهای کهنشو برای مدرسه بپوشه و یک جفت کفش و جوراب خشک هم برای عوضکردن اونا با ت) به او نشان دهید چه الگوی رفتاری را میپسندید؟ «خیلی مأیوس شدم امش دلمو صابون زده بودم که به دیدن فیلم میریم. ولی پدر گوشزد کرد که قبلاً توافق شده که به دیدن مسابقةٌ بسکتبال بریم... خوب, فکر میکنم دیدن فیلمو باید یه هفته به عقب بندازم.» ثْ) سنگ صبور لحظههای خاص کودکان باشید. «یادمه اول چه احساسات تندی علیه رفتن به اردوی پیشاهنگی داشتی ولی بعد شروع کردی به فکر کردن و مطالعه کردن و در بارةٌ اون با چند بچهة دیگر صحبت کردی و بالاخره تصمیم گرفتی خودت بری و امتحان کنی.» بگی این عروسی چیز مهمی نیست! خوب اگه از لباس رسمی پوشیدن این تمرینی بود که مسیر رفتار مرا با دیوید عوض کرد. برایم این امکان پیش آمد که او رادر پرتو نور جدیدی ببینم و بعد بلافاصله شروع به درمان کردم. سپس همان گونه که او را میدیدم» با او رفتار نمیآمد. بعضی روزها خوب با هم راه میآمدیم. به نظر میرسید هر چه بیشتر صلاحیّت او را در انعطافپذیری تحسین میکنم، او بیش از پیش انعطافپذیر میشود. بعضی روزها کاملاً بد بود و عصبانیّت و سرخوردگیم مرا به جای اولم سوق میداد. و گاهی متوجه میشدم که من و او به کلی وارد یک مسابقه فریادکشی شدهایم.
ولی پس از طی مدت زمان طولانی, از دلسرد شدن سر باز زدم. با تمام وجود به نحوه جدید برخوردم چسبیدم. پسر (مصمُم)، من، مادری وقتی به استدلال من گوش نکرد (از نقطه نظر من) طوری آشفته شدم که خودم را فراموش کردم و او را «کله شق» خطاب کردم.
به نظر رسید که وحشتزده شدهاست و پس از لحظهای سکوت
«پس من این جوریام؟»
به آرامی گفت («باشه. مادر ازت متشکرم. من نظر دیگهای درباره خودم دارم.»

بخش دوم#
در اینجا تجربیات تنی چند از والدینی را ملاحظه میکنید که تصمیم
گرفته بودند کودکانشان را از نقشی که در قالب آن ریخته شده بودند
طی جلساتی که درباره ایفشاکردن نقش کودکان بحث و گفتگو میشد، نزدیک بود دلآشوبه بگیرم. فکر میکردم که اخیراً رفتارم با گرک چقدر نفرتانگیز بودهاست و چه چیزهای وحشتناکی به او گفته بودم. ی
«ای کاش میتونستی خودتو ببینی. مثل احمقها رفتار میکنی.»
«چرا مثل آدمایی هستی که جلوی همه رو میگیره؟)
«مثل اینه که نباید ازت انتظاری داشته باشم. خیلی شری.»
(تو هیچ وقت دوست پیدا نمیکنی،
(مناسب سن وسالت رفتار کن. مثل بچّههای دوساله رفتار میکنی،
«حیلی بد غذا میخوری. هیچ وقت یاد نمیگیری درست غذا بخوری.»
«او را «خدای انتقام خحود» میپنداشتم و هرگز از بحث و گفتگوی خشن با او دست نمیکشیدم. در اوج این جریانات. گفتگویی با معلم او داشتم. وی زبان به شکایت گشود که گرک رشد نکرده است. اگر مدتی پیش بود» احتمالاً با او موافقت میکردم. ولی آن روز کلماتش مانند پتکی بر من فرود آمد. موقعیّت را طوری سرو سامان دادم که بدتر از آن نشود. بنابراین تصمیم گرفتم چیزهایی از جلساتمان را مورد آزمایش قرار دهم.:
در آغاز دیدم عصبانیتر از آنم که بتوانم خوب باشم میدانستم که گرک به واکنشی مثبت از جانب من احتیاج دارد اما نمیتوانستم با او صحبت کنم. بنابراین پس از اولین باری که کاری درست انجام داد
گرک عزیز:
دیروز برایم روز دلپذیری بود.
تو بیدار شدی و لباس پوشیده منتظر من بودی.
مادرت
چند روز بعد باید او را نزد دندانپزشک میبردم. طبق معمول در اتای انتظار شروع به دویدن به این طرف و آن طرف کرد. ساعتم را بیرون آوردم و به او دادم و گفتم «می دونم که میتونی پنج دقیقه آروم بشینی). به نظر متعجب میرسید ولی آرام نشست تا اینکه دکتر صدایش کرد.
بعد از دندانپزشک کاری کردم که هرگز نکرده بودم. تنهایی با او رفتیم تا با هم شکلات داغ بخوریم و با هم گفتگویی کردیم. آن شب وقتی او را به رختخواب میسپردم از اوقاتی که با او گذراندم بسیار لذت بردم.
برایم دشوار بود باور کنم که این امور کوچک بتواند. در گرک تغییری به وجود آورد ولی به نظر میرسید که میخواهد مرا بیشتر خشنود کند و دلگرم سازد. برای مثال کتاب و ژاکتش را روی کف بکشم به او گفتم به شدت عصبانی میشوم وقتی میبینم باید دائماً چیزهای او را جمع کنم. ولی اطمینان دارم که از این به بعد فراموش نمیکند چیزهایش را سر جایش بگذارد.
سر شام انتقاد لحظه به لحظه از غذاخوردنش را متوقف کردم تنها وقتی تذکر میدهم که وافعا کار ناشایستی انجام دهد. در ضشمن سعی
هم چنین سعی میکنم مسئولیت بیشتری را در خانه به او واگذار کنم به این امید که عاقلانه رفتار کند. از او میخواهم لباسها را از خشک کن در اورد، بستههای خرید را خالی کند و چیزهایی از این قبیل. حتی اجازه میدهم که برای خودش نیمرو درست کند. (و وقتی بعضی از تخممرغها روی کف آشپزخانه نقش زمین میشود دهانم را میبندم.)
گرچه میترسم بگویم ولی رفتار او قطعاً بهتر شدهاست شاید برای اینکه خودم با او بهتر رفتار کنم.
ماهتر را به فرزندی قبول کردیم. از اولین روزی که آوردیمش, خوشحالمان کرد. به نحوی مطبوع و ستودنی به رشد خود ادامه میداد. من نه تنها او را مایه سربلندی و مسرت خود میدانستم بلکه روزی دوازده بار به او میگفتم که تا چه حد مایه شادی من است. هنوز بحث شما را درباره ایفای نقش کودکان مطالعه نکرده بودم که در کمال شگفتی متوجه شدم چه بار سنگینی روی دوش او گذاشتهام که «خوب» باشد، «خوشایند من» باشد. همچنین دریافتم ممکن است احساسات دیگری در درون او باشد که از نشان دادن آنها واهمه دارد. مهمترین کاری که باید انجام بدهم این است. باید راهی بیابم تاهتر بداند که تمام احساساتش درست و به جاست و اینکه اشکالی ندارد اگر آدم عصبانی، آشفته و سرخورده شود. یک روز هنگامی که برای آوردن او از مدرسه نیم ساعت دیر کرده بودم گفتم «حتما از اینکه میگفتم عزیز دلم از اینکه این قدر صبر کردی ازت متشکرم.) بار دیگر به او گفتم شرط میبندم از اینکه رفیقت قرارشو با تو بهم زده ازش شدیداً انتقاد کردی» (معمولاً به او گفتم عزیز دلم همه که مثل من با تو
در ضمن سعی میکردم آنچه را که از او میخواهم با وضوح و روشنی برایش بگویم. خودم را آزاد گذاشتم و درباره احساسات منفی خودم شروع به صحبت کردم. یک روز به او گفتم «احساس میکنم خلقم تنگه و دوست دارم مدتی با خودم تنها باشم» و یا وقتی از من خواست شال گردن نوی خودم را به او امانت بدهم, گفتم (دلم نمیخواد اونو به کسی امانت بدهم.
سعی کردم اونو به گونهای دیگر تمجید کنم. به جای اینکه ابراز کنم انجام تکالیف مدرسه او تا چه حد مرا خوشحال میکند. انچه را که انجام میداد، توصیف میکردم. (این گزارش خیلی خوب و واضح تنظیم شدهاست) و گذاشتم که این مسیر به جریان خود ادامه دهد. صبح روز بعد («نخستین روز) بود هتر زیر دوش بود و من مشغول شستن ظرفها بودم که به دیوار کوبید و من شیر آب گرم راتا نیمه بستم. بعد با سرو صدا توی اشپزخانه امد و تا منیتوانسست فریادکنان گفت: من ازت خواستم شیر آب داغو ببندی زیر دوش آب سرد یخ کردم!»
اگر این کارو یک ماه پیش کرده بود شوکه میشدم به او میگفتم: «هتر برازنده تو نیست که این جور رفتار کنی.»:
این بار گفتم «میبینم که چقدر عصبانی هستی. دارم برای خودم یک یادداشت ذهنی مینویسم که دفعه دیگه که تو زیر دوش آب گرم رفتی به هیچ وجه از آب گرم استفاده نکنم!»
احساس میکنم هتر خیال دارد در آینده درباره احساسات خودش خاطر شادی مادرش رل بازی کند.
سخن کوتاه، اکنون هر وقت میشنوم که دیگران اظهار میدارند که ۱
راکش نان
دیروز با دو دخترم در زمین بازی بودم. چهار بار به کیت احتمالاً فشار زیادی نیز بر او تحمیل میکردم. هنوز هم در بسیاری مواقم به کمک او نیاز دارم.:
همچنین از اینکه با وندی (پنج ساله) به عنوان یک بچه خیلی کوچک رفتار میکردم خیلی متعجب شدم، قصد ندارم فرزند دیگری داشته باشم. شاید از این رو بود که فکر میکردم او بچه کوچولوی من است و من از اینگونه رفتار با او خوشحال بودم.
هر چه بیشتر درباره آن فکر میکردم بیشتر پی میبردم که کیت احتمالاً رنجیده است زیرا از آمدن به خانه با وندی و از رفتن به مدرسه تابستانی سر باز زده و برای وندی چیزی نخوانده است. همچنین پی بردم که در سن و سال وندی، کیت کارهایی برای خودش میکرد که وندی هنوز نمیکند. مانند ریختن شیر برای خودش.
هنوزدر این باره کاری انجام ندادهام اما بتدریج اطمینان پیدا میکنم که هر دو دختر من به چه چیزهایی نیاز دارند.
وندی نیاز دارد تا بیشتر به خودش متکی باشد نه فقط به خاطر خودش, بلکه برای اینکه فشار کمتری روی کیت وارد آید و کیت نیاز دارد که فرصتی داشته باشد تا آن طور که میخواهد از خواهرش مواظبت کند. جز در مواردی که قطعاً به کمک وی نیاز دارم شاید هراز گاهی بتوانم ناز و نوازشش کنم. از آخرین باری که این کار را کردهام
۴ب غاد
برای نیل جای خوشوقتی بود که هفته گذشته به گروه ملحق شدم. آن روز صبح وقتی به خانه رسیدم همسایه بغل دستی به من تلفن کرد. صدایش میلرزید. او نیل را دیده بود که سه تا از لالههای باغچهاش را در راه مدرسه چیده بود.
دست تنها بودم. فکر کردم دوباره شروع شد. او همه چیز را انکار خواهد کرد درست همان طور که در مورد تکه تکه کردن ساعت دیواری کرده بود (بعدها من تکههای ساعت دیواری را در اتاقش پیدا کردم). درست همان طور که در مورد ارتقای رتبهاش کرده بود (بعداً که با معلمش صحبت کردم گفت که کسی ارتقای رتبه نیافته است). اخیرا زیاد دروغ میگفت. حتی برادرهایش به من میگفتند «مامان نیل باز داره دروغ میگه.»
من میدانستم که با او خوب تا نکردهام. همیشه به اومی گفتم بهتر است حقیقت را به من بگوید و وقتی او راست نمی گفت او را دروغگو حطاب میکردم یا درباره دروغگویی برای او حرف میزدم یا او را تنبیه میکردم. با این کارها اوضاع را خرابتر میکرد. اما درستی و راستی برای من و شوهرم اهمیت دارد. نمیتوانستم بفهمم چرا یل دروغ میگوید.
به هر حال همان طور که قبلاً گفتم در جلسه مربوط به ایفای نقش شرکت کردم. با وجود اینکه بسیار اشفته بودم، میدانستم که نمیخواهم به نیل نقش دروغگو بدهم.
هنگامی که نیل برای نهار به خانه آمد به او گفتم تو اینکارو کردی؟ مطمئنی نکردی؟ این دفعه دیگه دروغ نگو. مستقیماً به قلب هدف زدم. گفتم نیل خانم آسگود به من گفت تو لالههای او را چیدهای.
«نه من نکردم. من نبودم.»
«نیل او خودش ترا دیده. او کنار پنجره ایستاده بود و دیده بود.»
«تو فکر میکنی که من دروغگو اهستم؟ او خودش دروغگو است.»
«نیل من نمیخواهم دربارةٌ اینکه چه کسی دروغگو است و چه کسی دروغگو نیست با تو بحث کنم. کار تمام شدهاست. حالا تو به هر دلیلی تصمیم گرفتی که سه تا از لالههای اونو بچینی. بنابراین باید
نیل زد زیر گریه. «من چند تا گل برای معلمم میخواستم.»
گفتم «آه پس به این دلیل بود» متشکرم که بهم گفتی چه اتفاقی افتاده... بعضی وقتها گفتن حقیقت سخته، مخصوصاً اگر فکر کنی که ممکنه تو درد سر بیفتی،
بعد او زار زار گریست.
او را در آغوش گرفتم و گفتم «نیل میبینم که چقدر متأسف هستی. خانم آسگود خیلی عصبانیه. چی کار میشه کرد؟»
نیل دوباره زد زیر گریه. «میترسم بهش بگم متأسفم!»
«میتونی بنویسی؟»
«(نمیدونم... کمکم کن.»
یادداشت کوچکی تنظیم کردیم و او آن را امضا کرد (او کلاس اول
گفتم «فکر میکنی این کافیه؟»
نظرت در مورد خریدن یک گلدان لاله برای او چیه؟
پس از مدرسه به گل فروشی رفتیم. و نیل گلدان گلی با چهار لاله انتخاب کرد و آن را همراه یادداشت به در خانه آسگود برد سپس زنگ زد و به طرف خانه دوید. اِ
فکر میکنم او دیگر گل نمیچیند و هم چنین دیگر دروغ هم نمیگوید. و از این به بعد هم با من کمتر رودربایستی دارد و اوقاتی که در برخورد با من دچار کمرویی میشود (حدس میزنم که باید واقعبین میکنم تا او را وادارم که حقیقت را برایم بگوید.
یک روز در پایان جلسهای که درباره ایفشای نش بود, پدری خاطرهای را نقل کرد. گفت «یادم میآید وقتی پسربچه بودم همیشه با انواع نقشههای نامعقول نزد پدرم میرفتم. همیشه با کمال جدیت به سخنانم گوش میسپرد. سپس میگفت «پسرجان تو ممکنه سرت میان ابرها باشه ولی پاهات رو زمینه» اکنون تصویری که او از من به خودم دادهاست (به عنوان آدمی که در رویاها به سر میبرد و نیز به عنوان آدمی که میداند چگونه با واقعیت روبرو شود) باعث شدهاست که در مواقع دشوار به کمکم بشتابد... نمیدانم آیا دیگران هم چنین تجربهای را از سر گذراندهاند یا نه؟»
به محض اینکه هر یک از ما شروع کردیم گذشتهمان را برای یافتن پیامی که زندگیمان را نشان دار کردهاست تجسس کنیم، سکوت تفکر آمیزی در گرفت. به آرامی و با صدای بلند شروع به یادآوری کردیم.:
وقتی پسر کوچکی بودم مادر بزرگم همیشه میگفت من دستهای.
شگفت انگیزی دارم. هر وقت سوزنی برایش نخ میکردم و یا گرههای
کاموایش را باز میکردم میگفت که من دستهای طلایی دارم. فکر میکنم این یکی از دلایلی است که تصمیم گرفتم دندانپزشک شوم.
«در اولین سال آموزش دستپاچه بودم. عادت داشتم هر وقت رییسم به طور اتفاقی درسم را بازرسی میکرد به لرزه بیفتم. معمولاً او یکی دو نظریه سودمند میداد» سپس اضافه میکرد هرگز از طرف تو نگران نیستم «النْ اساسا تو خود به خود اصلاح میشوی.» نمیدانم او هرگز متوجه شد که این کلمات چه الهامی به من می بخشید. این کلمات کمک کردند تا به خودم ایمان بیاورم،
«وقتی ده سالم بود والدینم برایم تک چرخهای خریدند. تقریباً مدت یک ماه از آن زمین میخوردم. فکر میکردم راندن آنرا هرگز یاد نمیگیرم ولی یک روز ضمن رکاب زدن توانستم تعادلم را حفظ کنم. مادرم عقیده داشت کار فوق العادهای کردهام. از آن به بعد هرگاه درباره یادگیری چیز تازهای نگران میشدم (برای مثال زبان فرانسه) میگفشت هر دختری که بتونه یک چرخه را براند مشکلی در مورد زبان فرانسه نخواهد داشت. میدانستم که این حرف غیرمنطقی است. راندن تک چرخه چه ربطی به یادگیری زبان دارد؟ ولی از شنیدن این جمله لذت میبردم این جریان مال سی سال پیش است و تا امروز هدر وقت در مورد آمری دچار تردید میشوم صدای مادرم را میشنوم (هر دختری که بتونه...» ممکنه خندهدار باشه اما این پندار هنوز هم به من کمسک میکنه،
تقریباً همه گروه خاطراتی داشتند که در اختیار بقیه قرار دهند. وقتی جلسه پایان یافت هنوز آنجا نشسته بودیم و همدیگر را مینگریستیم. پدری که محرک ما برای یادآوری شده بود سرش را با تعجب تکان داد ما را مخاطب قرار داد و گفت: «هرگز قدرت سخنانتان را روی جوانان