راهنمای تسهیلگر: سطح ۵ • پروژهٔ ۲: پژوهشگر مرز آشوب#
نظریۀ آشوب و اثر پروانهای
در یک نگاه#
| هدف | عضو نشان میدهد چطور یک قانون کاملاً دقیق و ساده میتواند نتیجهای بدهد که پیشبینیاش در درازمدتتقریباً ناممکن است، چون تفاوت بسیار کوچک در شروع، بزرگ و بزرگتر میشود. |
|---|---|
| چرا مهم است | آشوب توضیح میدهد چرا پیشبینی هوا بیش از چند روز سخت است و در ضربان قلب، ترافیک و جمعیتجانوران هم دیده میشود. |
| زمان ارائه | )۲۰ دقیقه (قاعدهٔ۶ ، قرمز۵ ، زرد۴ دقیقه — چراغها: سبز۶ تا۴ |
| خروجیها | ،)گزارش کتبی، آزمایش با نگاشت لجستیک (با ماشینحساب یا صفحهگسترده) یا آزمایش فیزیکی (مثلاً آونگ دقیقهای.۶ تا۴ پیوند با نمونهٔ واقعی و سخنرانی |
| منبع | ۲ «فاتحان قلهٔ اندیشه»، پروژهٔ۵ کتابچۀ سطح |
پیشنهاد: جریان کار و زمانبندی زمان چه اتفاقی میافتد
| چه بگوییم | پیشنهاد | |
|---|---|---|
| چه بگوییم | ||
| لحظه | جملههای آماده | |
| جملههای آماده |
| «پروژهٔ بعدی تو «پژوهشگر مرز آشوب» است، دربارۀ نظریۀ آشوب و اثر پروانهای. لازم نیست از اول همهچیز رابدانی؛ کتابچه قدمبهقدم کمکت میکند. اول «مأموریت تو« را بخوان و هر جا گیر کردی بپرس.» هنگام تحویل پروژه »مثال حلشدهات را قدمبهقدم برایم توضیح بده؛ مثل اینکه من هیچ ریاضی بلد نیستم.« • «جواب اینپرسش را چطور پیدا کردی: کدام جمله دربارۀ سیستم آشوبناک درست است؟» هنگام بازبینی گزارش دقیقه. اگر آزمایش زنده داری، زمانش را هم حساب کن.«۶ ، قرمز۵ ، زرد۴ »شمارش چراغها: سبز پیش از ارائه «یک چیزی که امروز حاضران از تو یاد گرفتند چه بود؟« • »اگر دوباره ارائه میکردی، کدام گام را با تصویرروشنتر نشان میدادی؟» پس از ارائه مفهوم ریاضی به زبان ساده | |
|---|---|
| هنگام تحویل پروژه | «پروژهٔ بعدی تو «پژوهشگر مرز آشوب» است، دربارۀ نظریۀ آشوب و اثر پروانهای. لازم نیست از اول همهچیز رابدانی؛ کتابچه قدمبهقدم کمکت میکند. اول «مأموریت تو« را بخوان و هر جا گیر کردی بپرس.» |
| هنگام بازبینی گزارش | «مثال حلشدهات را قدمبهقدم برایم توضیح بده؛ مثل اینکه من هیچ ریاضی بلد نیستم.« • »جواب اینپرسش را چطور پیدا کردی: کدام جمله دربارۀ سیستم آشوبناک درست است؟» |
| پیش از ارائه | دقیقه. اگر آزمایش زنده داری، زمانش را هم حساب کن.«۶ ، قرمز۵ ، زرد۴ »شمارش چراغها: سبز |
| پس از ارائه | «یک چیزی که امروز حاضران از تو یاد گرفتند چه بود؟« • »اگر دوباره ارائه میکردی، کدام گام را با تصویرروشنتر نشان میدادی؟» |
| مفهوم ریاضی به زبان ساده |
اما به شرایط اولیه بسیارقانون دقیق دارد تاس تصادفی است؛ قانونی ندارد. سیستم آشوبناک : تصادفی در برابر آشوبناک حساس است. یک قانون ساده: x → r × x × )۱ − x() به دست میآید. با یکx منهای۱( و درx درr ؛ یعنی عدد بعدی از ضرب: نگاشت لجستیک شروع میکنیم و قانون را بارها تکرار میکنیم.۱ و۰ عدد بین )۰٫۷۹۹ و۰٫۵۱۳ میان دو عدد (حدود آرام میگیرند. با۰٫۶۴۳ عددها پس از چند گام در حدودr = ۳٫۲ با r = ۲٫۸سه رفتار: رفتار آشوبناک استرفتوبرگشت میکنند. با r = ۴. با r = ۴ شروع کنیم، چند گام اول تقریباً یکیاند اما کمکم کاملاً از هم جدا۰٫۲۰۰۱ و یک بار از۰٫۲ ، اگر یک بار ازاثر پروانهای: میشوند. ده بار در۲( میشود۱ روز حدود۱۰ پس از۰٫۰۰۱ اگر خطا هر روز دو برابر شود، خطایچرا دقت بیشتر کمک زیادی نمیکند؟ ۱۰ نزدیک۸ = ۲ × ۲ × ۲ روز بیشتر پیشبینی میدهد، چون۳ برابر دقیقتر کردن اندازهگیری فقط حدود۱۰ .)۱۰۲۴ = خودش است.
مثال حلشده#
اجرا کنید۰٫۲۰۰۱ و از۰٫۲ را چهار گام از ، قانونx → ۴ × x × )۱ − x( با r = ۴: مسئله.
۰٫۸۲۱۹ ≈ ۴ ؛ گام۰٫۲۸۹۰ ≈ ۳ ؛ گام۰٫۹۲۱۶ = ۲ ؛ گام۰٫۶۴ = ۰٫۸ × ۰٫۲ × ۴ = ۱ : گام۰٫۲ از .1 .۰٫۸۲۳۵ ≈ ۴ ؛ گام۰٫۲۸۹۹ ≈ ۳ ؛ گام۰٫۹۲۱۳ ≈ ۲ ؛ گام۰٫۶۴۰۲ ≈ ۱ : گام۰٫۲۰۰۱ از .2.
- رسید؛ با ادامه، دو مسیر کاملاً از هم جدا میشوند.۰٫۰۰۱۶ به حدود۴ شروع شد و در گام۰٫۰۰۰۱ تفاوت از
جواب: دو شروع تقریباً یکسان، پس از چند گام بیشتر و بیشتر از هم فاصله میگیرند؛ این همان اثر پروانهای است .
جواب: دو شروع تقریباً یکسان، پس از چند گام بیشتر و بیشتر از هم فاصله میگیرند؛ این همان اثر پروانهای است.
| اشتباههای رایج و واکنش شما | |
|---|---|
| اشتباه عضو | واکنش پیشنهادی |
| تأکید کنید قانون دقیق است و اگر شروع را دقیقاً تکرار کنیم، نتیجه دقیقاً تکرارمیشود. .آشوبناک را با «تصادفی» یکی میگیرد .۰٫۶۴ = ۰٫۸ × ۰٫۲ × ۴ : با ماشینحساب گام اول را با هم حساب کنید . را فراموش میکند)۱ − x(در محاسبه پرانتز توضیح دهید در سیستم آشوبناک گرد کردن خودش «تفاوت کوچک در شروع» رقم اعشار نگه دارد یا از صفحهگسترده استفاده کند.۴ است؛ دستکم عددها را خیلی زود گرد میکند و نتیجهها با کتابچه فرقمیکند. روز.۳ برابر دقت فقط حدود۱۰ : حساب دو برابر شدن خطا را با هم انجام دهید میگوید با ابزار دقیقتر میشود هوا را برای یک ماهپیشبینی کرد. راهنمایی بدون لو دادن جواب | |
|---|---|
| آشوبناک را با «تصادفی» یکی میگیرد. | تأکید کنید قانون دقیق است و اگر شروع را دقیقاً تکرار کنیم، نتیجه دقیقاً تکرارمیشود. |
| را فراموش میکند)۱ − x(در محاسبه پرانتز . | ۰٫۶۴ = ۰٫۸ × ۰٫۲ × ۴ : با ماشینحساب گام اول را با هم حساب کنید. |
| عددها را خیلی زود گرد میکند و نتیجهها با کتابچه فرقمیکند. | توضیح دهید در سیستم آشوبناک گرد کردن خودش «تفاوت کوچک در شروع» رقم اعشار نگه دارد یا از صفحهگسترده استفاده کند.۴ است؛ دستکم |
| میگوید با ابزار دقیقتر میشود هوا را برای یک ماهپیشبینی کرد. | روز.۳ برابر دقت فقط حدود۱۰ : حساب دو برابر شدن خطا را با هم انجام دهید |
| راهنمایی بدون لو دادن جواب |
هر بار فقط یک راهنمایی بدهید و صبر کنید. اگر عضو پیش رفت، راهنمایی بعدی لازم نیست.
| پله | آنچه بگویید |
|---|---|
| ۱ راهنمایی | «قانون را برای یک گام با ماشینحساب اجرا کن.» |
| ۲ راهنمایی | «همان کار را با شروع کمی متفاوت تکرار کن و دو ستون را کنار هم بگذار.» |
| ۳ راهنمایی | «تفاوت دو ستون در هر گام چقدر است؟ بیشتر میشود یا کمتر؟» |
| معیارهای ارزیابی | |
|---|---|
| معیار | )۵ نمونهٔ خوب (امتیاز |
| (ویژهٔدرک مفهوم و درستی آزمایش پروژه) | تفاوت تصادفی و آشوبناک را درست توضیح میدهد، آزمایش را دقیق اجرا و ثبت میکند و نتیجهرا درست تفسیر میکند. |
|---|---|
| (ویژهٔ پروژه)پیوند با دنیای واقعی | دستکم یک نمونهٔ واقعی (هوا، قلب، ترافیک و…) را درست و قانعکننده به مفهوم آشوب پیوندمیدهد. |
| واضح بودن مطالب | حاضران همهٔ مطالب را متوجه میشوند. |
| قدرت صدا | صدا رسا و شنیدنی است و با محتوا هماهنگ تغییر میکند. |
| تماس چشمی | با همهٔ بخشهای حاضران ارتباط چشمی دارد. |
| راحتی | آرام و مطمئن صحبت میکند. |
| ژستها | حرکات دست و بدن به پیام کمک میکند. |
| جذاب بودن | توجه حاضران را از آغاز تا پایان نگه میدارد. |
| مدیریت زمان | ارائه در بازهٔ زمانی پروژه تمام میشود. |
)۱۹ یا بیشتر کامل میشود (قاعدهٔ۳ امتیاز میگیرد. پروژه با میانگین۱ تا۵ هر معیار با مقیاس.
| کلید خودآزمایی | |
|---|---|
| پرسش | پاسخ درست |
| پاسخ درست |
| قانون دقیق دارد اما به شرایط اولیه بسیار حساساست. . کدام جمله دربارۀ سیستم آشوبناک درست است؟۱ در یک عدد آرام میگیرند. …، مقدارها پس از چند گامr = ۲٫۸. در نگاشت لجستیک با ۲ . روز بیشتر پیشبینی میدهد۳ فقط حدود برابر دقیقتر کردن اندازهگیری…۱۰ . اگر خطای شروع هر روز دو برابر شود۳ فهرست بازبینی پیش از ارائه | |
|---|---|
| کدام جمله دربارۀ سیستم آشوبناک درست است؟۱. | قانون دقیق دارد اما به شرایط اولیه بسیار حساساست. |
| …، مقدارها پس از چند گامr = ۲٫۸. در نگاشت لجستیک با ۲ | در یک عدد آرام میگیرند. |
| برابر دقیقتر کردن اندازهگیری…۱۰ . اگر خطای شروع هر روز دو برابر شود۳ | روز بیشتر پیشبینی میدهد۳ فقط حدود. |
| فهرست بازبینی پیش از ارائه |
آزمایش (عددی یا فیزیکی) اجرا و نتایج ثبت شدهاست☐.تفاوت تصادفی و آشوبناک گفته میشود☐.اثر پروانهای با دو شروع نزدیک نشان داده میشود☐.دستکم یک نمونهٔ واقعی آورده میشود☐.)۱۳ اگر از صفحهگسترده یا هوش مصنوعی کمک گرفته، اعلام میکند (قاعدهٔ☐.)۴ گزارش کتبی پیش از ارائه تأیید شدهاست (قاعدهٔ☐. دقیقه تمرین شده است۶ تا۴ ارائه در☐.
پیشنهاد: ایدۀ اجرا
نمودار دو مسیر (دو رنگ) که اول روی هماند و بعد از هم جدا میشوند، از گویاترین تصویرهای این پروژه است.