بخش دوم: اصول کوچینگ
ایجاد آگاهی و مسئولیتپذیری، جوهره کوچینگِکارآمد است و امکان فعالسازی یادگیری
طبیعی را فراهم میآورد.
آگاهی و مسئولیتپذیری بیتردید دو ویژگی حیاتی برای عملکرد در هر فعالیتی هستند. همکار من، دیوید همری، — دوندهٔ دو ۴۰۰ متر بامانع و برندهٔ مدال طلای المپیک ۱۹۶۸ — برای نگارش کتاب خود با عنوانتعالیورزشی، ۶۳ نفر از برترین ورزشکاران جهان را از بیش از ۲۰ رشته ورزشی گوناگون مورد پژوهش قرار داد. علیرغم تفاوتهای چشمگیر در حوزههای دیگر، «آگاهی» و «مسئولیتپذیری» بهطور پیوسته دو عامل نگرشیِ مشترک و بنیادین میان همهٔ آنها بود؛ و نگرش یا وضعیت ذهنیِ مجری، کلید دستیابی به هر نوع عملکردی به شمار میآید. بیایید معنای هر یک از این دو بعد را بررسی کنیم.
ذهن برنده#
در کوچینگ ورزشی، در گذشته تمرکز کوچها صرفاً بر توانایی فنی و آمادگی جسمانی متناسب با رشته ورزشی معطوف بود. ذهن بهطور عمومی عاملی تعیینکننده تلقی نمیشد؛ تصور رایج این بود که ویژگیهای ذهنی بهصورت مادرزادی در ورزشکار وجود دارد و کاری از دست مربی برای آن برنمیآید. این تصوری نادرست بود. کوچها بر وضعیت ذهنی ورزشکاران خود اثر میگذاشتند، اما این تأثیر غالباً ناآگاهانه و به دلیل روشهای مستبدانه و وسواس مفرط روی تکنیک، اثری منفی بود.
این کوچها با تحمیل دستورات، مسئولیتپذیری را از ورزشکاران سلب میکردند؛ و با تحمیل مشاهدات خود، امکان آگاهی را از آنها میگرفتند. آنها مسئولیت را مضایقه کرده و آگاهی را سرکوب میکردند. امروزه نیز برخی از بهاصطلاح کوچها و رهبران همین رویه را پیش میگیرند. این افراد همانگونه که در موفقیتهای نیروهای خود نقش دارند، در ایجاد محدودیتهای آنان نیز سهیم هستند. چالش اصلی اینجاست که آنها ممکن است از زیردستان خود نتایج نسبتاً قبولی دریافت کنند، بنابراین انگیزهای برای آزمودن روشهای دیگر ندارند و هرگز درنمییابند که از مسیرهای جایگزین قادر به دستیابی به چه دستاوردهایی بودند.
امروزه در ورزش تحولات زیادی رخ داده و اغلب تیمهای برتر از روانشناسان ورزشی برای آموزشهای نگرشی بهره میبرند. با این وجود، اگر الگوهای سنتی کوچینگ دستنخورده باقی بمانند، مربی پیوسته تلاشهای روانشناس را بهطور ناخواسته خنثی خواهد کرد. بهینهترین راه برای پرورش و تداوم وضعیت ذهنیِ ایدهآل برای عملکرد، ارتقای مداوم آگاهی و مسئولیتپذیری از طریق تمرینهای روزمره و فرآیند کسب مهارت است. این امر نیازمند یک دگرگونی در روش کار است؛ گذار از دستوردهی به سمت کوچینگ واقعی. کوچینگِ معطوف به آگاهی و مسئولیتپذیری، هم در کوتاهمدت برای تحقق اهداف وظیفهمحور کارایی دارد و هم در بلندمدت کیفیت زندگی را ارتقا میدهد. یک کوچ، حلکنندهٔ مسئله، مشاور روانی، معلم، راهنما، مربی آموزشی یا حتی یک فرد متخصص نیست؛ کوچ یک فضای بازتابی، تسهیلگر، افزایشدهندهٔ آگاهی و حامی است. این مفاهیم دستکم به درک ابعاد این نقش کمک میکنند.
آگاهی#
نخستین مؤلفهٔ کلیدیِ کوچینگ، «آگاهی» است که حاصل توجه متمرکز، تمرکز حواس و شفافیت است. نگاهی به فرهنگ لغت آکسفورد نشان میدهد آگاه به معنای «هوشیار، غیرغافل و دارای دانش» است. ترجیح من توصیف تکمیلی لغتنامه وبستر است: «آگاهی متضمنِ داشتن دانش درباره چیزی از طریق هوشیاری در مشاهده یا تفسیر آنچه فرد میبیند، میشنود، احساس میکند و نظایر آن است.»
تنها بر آنچه نسبت به آن آگاهی دارم تسلط دارم. آنچه از آن ناآگاهم، بر من تسلط دارد. آگاهی به من قدرت میبخشد.
افزایش آگاهی یکی از اصول بنیادین کوچینگ است، زیرا شما تنها به موضوعاتی پاسخ میدهید که نسبت به آنها آگاه باشید. اگر نسبت به پدیدهای ناآگاه باشید، هیچ پاسخی به آن نخواهید داد. همانگونه که گالوی در مدل «بازی درونی» اثبات کرد، آگاه شدن نسبت به یک مسئله، سازوکار درونی و طبیعیِ یادگیری را فعال میکند. گام نخست، آگاه شدن است.
درست مانند بینایی یا شنوایی که سطوح متفاوتی از قوت یا ضعف دارند، درجات آگاهی نیز بیشمارند. با این تمایز که در بینایی یا شنوایی وضعیت معیار معمولاً «خوب» ارزیابی میشود، اما سطح آگاهی روزمره انسانها عموماً در وضعیت پایینی قرار دارد. همانگونه که یک ذرهبین یا تقویتکنندهٔ صوتی میتواند آستانه بینایی یا شنوایی را فراتر از حد استاندارد ببرد، آگاهی نیز میتواند از طریق توجه متمرکز و تمرین، بدون نیاز به مراجعه به داروخانه، به میزان چشمگیری افزایش یابد. آگاهی ارتقایافته درست مثل یک ذرهبین، شفافیتِ ادراکی بالاتری نسبت به حالت عادی فراهم میآورد. با اینکه آگاهی در محیط کار مواردی چون دیدن و شنیدن را در بر میگیرد، اما دامنهای بسیار گستردهتر دارد: گردآوری و درک شفاف فکتها و اطلاعات مرتبط، و پرورش توانایی تشخیص دادههای مرتبط از نامرتبط. این توانایی نیازمند درک سیستمها، پویاییها، روابط میان پدیدهها و انسانها، و بیتردید تا حدی آگاهی از روانشناسی است. آگاهی همچنین «خودآگاهی» را در بر میگیرد؛ بهویژه درک زمان و چگونگی تحریف ادراک توسط هیجانات یا تمایلات شخصی.
به عنوان نمونه، اگر روز کاری را با خلقوخوی نامناسب آغاز کنید، ممکن است با «عینک منفینگری» وارد محل کار شوید و با همکارتان رفتار تندی داشته باشید. همکار شما نیز احتمالاً واکنش منفی نشان خواهد داد و در نتیجه رابطهای مخدوش شکل میگیرد. در نقطه مقابل، چنانچه از خودآگاهی برخوردار باشید، وضعیت نامساعد خلقی خود را تشخیص میدهید و میتوانید آگاهانه تصمیم بگیرید آن را کنار بگذارید و به همکاران خود تحمیل نکنید. آگاهی منجر به مهارت میشود
در پرورش مهارتهای فیزیکی، آگاهی از حواس بدنی نقشی تعیینکننده دارد. برای نمونه، در اکثر ورزشها، اثربخشترین مسیر برای ارتقای کارایی جسمانی فردی این است که ورزشکار نسبت به حسهای فیزیکی بدن خود حین اجرای حرکت آگاهتر شود. این اصل از سوی اغلب مربیان سنتی به درستی درک نمیشود؛ کسانی که بر تحمیل تکنیکهای خود از بیرون اصرار میورزند. هنگامی که آگاهی حرکتی بر یک حرکت متمرکز میشود، ناراحتیهای لحظهای و ناکارآمدیهای مربوط به آن حرکت کاهش یافته و بهسرعت محو میشوند. نتیجهٔ این فرآیند، فرمی روانتر و کارآمدتر است که مزیت عمدهاش انطباق دقیق با ساختار فیزیکیِ خود ورزشکار است، نه بر مبنای یک الگوی بدنیِ فرضی و «میانگین».
معلمان، مربیان یا رهبران غالباً وسوسه میشوند تا نحوه انجام کار را دقیقاً همانگونه که خود آموختهاند یا مطابق با آنچه در «کتابها» آمده به دیگران نشان دهند و دیکته کنند. به عبارت دیگر، آنها روش اختصاصی خود را به دانشآموز یا کارمند تحمیل کرده و از این طریق خرد متعارف را تداوم میبخشند. اگرچه یادگیری و اجرای شیوهٔ استاندارد یا بهاصطلاح «صحیح» ممکن است در ابتدا بازدهی نشان دهد، اما ترجیحات و ویژگیهای فردی مجریان سرکوب میشود. همچنین وابستگی نیروها به فرد متخصص پابرجا میماند؛ موضوعی که میل به بزرگمنشی و توهم قدرت را در رهبران تغذیه میکند، اما کمکی به آزادسازی وقت آنها نخواهد کرد.
رویکرد جایگزینِ کوچینگ مبنی بر افزایش آگاهی، ویژگیهای منحصربهفرد ذهنی و جسمی هر فرد (مراجع) را آشکار و برجسته میسازد، و همزمان توانایی و اعتمادبهنفس لازم برای پیشرفت را بدون نیاز به نسخهپیچی دیگران ایجاد میکند. این رویه استقلال، خودباوری، اعتمادبهنفس و مسئولیتپذیری فردی را میسازد. نباید کوچینگ را با این رویکرد اشتباه گرفت که بگوییم: «ابزارها اینجاست، برو خودت کشف کن.»
سطح آگاهی استاندارد افراد عموماً در حد پایینی است. اگر فرد به حال خود رها شود، ممکن است زمان زیادی را صرف اختراع دوباره چرخ کند و/یا روشهایی ناقص بیاموزد که به عادات نامناسب بدل شوند. از این رو، کارکردِ افزایش آگاهی توسط یک کوچ حرفهای غیرقابلجایگزین است — دستکم تا زمانی که فرد مهارت «خودکوچی» را فرا گیرد؛ مهارتی که مسیر را به سوی بهبود و خودشناسیِ مستمر باز میکند.
هیچ دو ذهن یا دو بدن انسانی کاملاً مشابه یکدیگر نیستند. چگونه میتوان به فردی دیکته کرد که چگونه از سرمایههای وجودی خود به بهترین شکل استفاده کند؟ تنها خودِ اوست که میتواند با اتکا بر آگاهی، مسیر آن را کشف کند.
آنچه نیاز دارید آگاهیتان را نسبت به آن افزایش دهید متغیر است. هر فعالیتی با ابعاد خاصی از وجود انسان در ارتباط است. ورزش در وهلهٔ اول فیزیکی است، اما برخی رشتهها به شدت به ادراک بصری وابستهاند. موسیقیدانان نیازمند توسعهٔ سطوح بالایی از آگاهی شنیداری هستند. مجسمهسازان و شعبدهبازان به آگاهی لامسهای نیاز دارند، و اهالی کسبوکار به آگاهی ذهنی، اجتماعی و انسانی و حوزههای دیگر محتاج هستند.
آگاهیِ عاری از قضاوت ماهیتاً التیامبخش است و ویژگی تحولآفرین آن در همین نقطه قرار دارد. علوم اعصاب تبیینی زیستشناختی برای این سازوکار ارائه میدهد: امواج مغزی دارای فرکانسهای ارتعاشی متفاوتی هستند و میان نورونهای درون مغز جریان دارند. چهار الگوی اصلی امواج مغزی وجود دارد که از فرکانس بالا تا پایین دستهبندی میشوند. ما بخش عمدهای از ساعات کاری خود را در فرکانسهای بالاتر یعنی امواج «آلفا» و «بتا» سپری میکنیم؛ وضعیتی که در آن تمرکز آگاهی به سمت بیرون و معطوف به وظایف شناختی است. به منظور تعمیق آگاهی و دسترسی به پتانسیل درونی، ما نیاز داریم که بتوانیم بنا به اراده، به سطوح دیگر امواج مغزی نظیر «دلتا» و «تتا» نیز متصل شویم. از این گذشته، همانطور که اینشتین بیان کرد: «مسائل را نمیتوان با همان سطح از آگاهی و تفکری که آنها را پدید آوردهاست حل کرد.» مزایای این فرآیند بسیار است؛ چرا که با تعمیق آگاهی، کشف هدف و اتصال به آن بسیار آسانتر میگردد. جهت پرورش آگاهی، مراقبه توصیه میشود. ما شکلی از مراقبه را به کار میبریم که توسط همکارم، گیتا بلین، تدوین شده؛ رویکردی که ساختار سازمانی شرکتهای متعددی را در سطح جهانی متحول ساختهاست. این تمرین به منظور پرورش ذهن با عملکرد بالا برای مدیران تدوین شده و روش اجرای آن در پایگاه اینترنتی ما به نشانی www.coachingperformance.com قرار دارد.
آگاهی پدیدهای است که از طریق تمرینهای ساده، بهکارگیری عملی و قرار گرفتن در معرض فرآیند کوچینگ، به سرعت ارتقا مییابد. شاید درک تعاریف کاربردی زیر سادهتر باشد:
- آگاهی: دانستن آنچه در پیرامون شما رخ میدهد.
- خودآگاهی: دانستن آنچه در درون خود تجربه میکنید.
با دستیابی به آگاهی نسبت به یک پدیده، امکان تغییر آن حاصل میشود؛ بدون آنکه حتی نیاز به اعمال فشار مضاعف داشته باشید، زیرا سیستم یادگیری طبیعی شما — همان بخشی از وجودتان که راه رفتن، دوچرخهسواری و سخن گفتن را فرا گرفت — به شکلی ارگانیک به اطلاعات نوین واکنش نشان داده و با آن تطبیق مییابد. به همین دلیل است که افراد عموماً عنوان میکنند بهترین ایدههای خود را زیر دوش آب گرم پیدا میکنند؛ چرا که از وضعیت اشتغال فرکانس «بتا» خارج شده، به سایر امواج مغزی دست یافتهاند و جرقهٔ کشف زده شدهاست. ورودی
اصطلاح دیگری نیز میتواند به درک بهترِ منظور من از آگاهی کمک کند: ورودی. هر فعالیت انسانی را میتوان به سه بخش «ورودی، پردازش و خروجی» تقلیل داد.
برای نمونه، هنگامی که با خودرو به سر کار میروید، ورودیهایی را دریافت میکنید در قالبِ: حرکت سایر خودروها، شرایط جاده و آبوهوا، تغییرات سرعت و روابط مکانی، صدای موتور، نشانگرهای خودرو، و میزان راحتی، تنش یا خستگی در بدن خودتان. اینها همگی ورودیهایی هستند که ممکن است از آنها استقبال کنید، ردشان کنید، بهاندازهٔ کافی دریافتشان کنید، آنها را با تمام جزئیات پیچیدهشان بپذیرید، یا حتی جز موارد کلیدیشان، اصلاً متوجهشان نشوید.
ممکن است در حین رانندگی بهطور آگاهانه متوجه آن باشید، یا در حالی که به رادیو گوش میدهید، ورودیهای لازم برای رانندگیِ ایمن تا محل کار را بهطور ناخودآگاه جذب کنید. در هر دو صورت، شما در حال دریافت ورودی هستید. رانندگان بهتر، ورودیهایی با کیفیت و کمیت بالاتری دریافت میکنند؛ امری که اطلاعاتی دقیقتر و باجزئیاتتر در اختیارشان میگذارد تا آنها را پردازش کرده و بر اساس آنها اقدام کنند؛ یعنی همان سرعت و موقعیت خودرو در جاده.
هرچقدر هم که در پردازش ورودیهای دریافتی و اقدام بر اساس آنها مهارت داشته باشید، کیفیت خروجی شما به کیفیت و کمیت ورودی بستگی خواهد داشت. افزایش آگاهی، عملِ تیز کردن حساسیتِ گیرندههای ورودی است؛ که اغلب شامل تنظیم حواس و همچنین درگیر کردن مغز میشود.
اگرچه آگاهیِ بالا برای عملکردِ بالا حیاتی است، اما شما از مکانیزمی برخوردارید که بهطور مداوم تلاش میکند آگاهی شما را تا سطح «بهاندازهٔ کافی برای گلیم خود را از آب بیرون کشیدن» کاهش دهد. اگرچه این موضوع Input ناامیدکننده به نظر میرسد، اما در واقع برای جلوگیری از اضافهبارِ ورودی ضروری است. نکتهٔ منفی اینجاست که اگر شما آگاهی خود و افرادی را که با آنها کار میکنید افزایش ندهید، خروجیهایی در سطح مینیمال ارائه خواهید داد. هنرِ کوچ در این است که آگاهی را در سطح مناسب و در حوزههایی که مورد نیاز است، افزایش داده و حفظ کند.
من آگاهی را به عنوانِ ورودیِ مرتبط و باکیفیت بالا تعریف میکنم. میتوانم واژهٔ «خودساخته» را پیش از آن اضافه کنم، اما از جهتی این مفهوم از پیش درون آن مستتر است؛ زیرا ورودی هرگز کیفیت بالایی نخواهد داشت مگر آنکه خودساخته باشد. خودِ فرآیندِ درگیر شدن در یک موضوع، کیفیت را فراهم میسازد. تصویر ضعیفی را که از شنیدنِ جملهٔ «گلهای آن بیرون قرمز هستند» به دست میآورید، مقایسه کنید با ورودیای که هنگامی دریافت میکنید که میپرسم «گلهای آن بیرون چه رنگی هستند؟» و شما ناچار میشوید خودتان با چشمان خود ببینید. و حتی بهتر از آن زمانی است که بپرسم چه رنگی و با چه طیف یا سایهای. و دانستن اینکه چه چیزی برای مراجعان بیشترین ارتباط و اهمیت را دارد، کلیدِ دانستنِ این است که کانون توجه آنها را به کجا هدایت کنیم.
در این مثال، اگر مراجع کوررنگ میبود، لازم میشد بپرسم شکل گلها چگونه است. یک روش، تصویری استاندارد از گل به دست میدهد؛ روش دیگر، انفجاری پرجزئیات از زندگی در هزاران سایهٔ ظریف از رنگ قرمز را در یک لحظهٔ خاص نمایان میسازد. این تصویر منحصربهفرد است. ۱۵ دقیقه بعد شرایط متفاوت خواهد شد، زیرا خورشید جابهجا شدهاست. این وضعیت هرگز کاملاً تکرار نخواهد شد. بنابراین، ورودیِ خودساخته بینهایت غنیتر، ملموستر و واقعیتر است. توجه متمرکزِ فراتر از حد نرمال، به عملکردِ فراتر از حد نرمال منجر میشود.
واژهٔ دیگری که آگاهی را توصیف میکند بازخورد است؛ بازخورد از محیط، از بدن شما، از اعمال شما، از ابزاری که استفاده میکنید، در تقابل با بازخورد دیگران. هنگامی که بازخورد یا ورودیِ باکیفیت دریافت شود، تغییر بهطور طبیعی و بدون فشار رخ میدهد.
بیایید بررسی کنیم که چگونه افزایش آگاهی، انتخابهای متفاوتی (و در نتیجه مسئولیتپذیری) در عمل به شما میدهد. تلفن خود را بیصدا کنید، راحت بنشینید، رانلکس کنید و پرسشهای تمرین خودکوچی در «جعبهابزار پرسشهای کوچینگ» (کیسه پرسش ۱) را دنبال کنید. به حدود ۲۰ دقیقه زمان نیاز دارید. در حالی که فعالیت خودکوچی را به پایان میبردید، شاید متوجه شده باشید که با دسترسی به سایر امواج مغزی برای پاسخ به پرسشها، بازتابیتر شدهاید. انتظار دارم اکنون به دستیابی به هدفتان نزدیکتر شده باشید. و احتمالاً احساس توانمندی و اعتمادبهنفس بیشتری میکنید، زیرا تجربه کردهاید که با پرسیدن پرسشهای درست از خودتان و گوش دادن به درون خود، میتوانید راهحلهای خود را پیدا کنید. پرسشها به افزایش آگاهی شما کمک میکنند؛ امری که شما را تشویق میکند تا مسئولیت دستیابی به هدفتان را بر عهده بگیرید. این واقعیت که خودتان به راهحلهایتان میرسید، اعتمادبهنفس شما را نیز افزایش میدهد که میتوانید به هدفتان برسید. این مصداق آگاهی در مقامِ التیامبخشی است.
مسئولیتپذیری#
مسئولیتپذیری، مفهوم یا هدف کلیدی دیگرِ کوچینگ است. این عامل نیز برای عملکردِ بالا حیاتی است. هنگامی که افکار و اعمال خود را به طور واقعی میپذیرید، انتخاب میکنید یا مسئولیت آنها را بر عهده میگیرید، تعهد شما نسبت به آنها افزایش مییابد و به دنبال آن عملکردتان نیز بالاتر میرود. هنگامی که به شما امر میشود که مسئولیتپذیر باشید، گفته میشود که باید باشید، انتظار میرود که باشید، یا حتی اگر مسئولیت به شما واگذار میشود اما آن را بهطور کامل نمیپذیرید، عملکردتان افزایش نمییابد.
البته ممکن است کار را انجام دهید زیرا در صورت سرپیچی، تهدیدی ضمنی وجود دارد؛ اما انجام دادن کاری برای اجتناب از تهدید، عملکرد را بهینهسازی نمیکند. احساس مسئولیتِ واقعی همواره مستلزم انتخاب است.
بیایید به چند مثال نگاه کنیم.
سرزنش#
اگر من به شما مشاورهای بدهم، بهویژه اگر درخواست نشده باشد، و شما بر اساس آن عمل کنید اما شکست بخورید، چه خواهید کرد؟ البته که مرا سرزنش خواهید کرد؛ و این نشانهٔ روشنی است از اینکه مسئولیت را کجا میبینید. من مشاورهام را با مسئولیت شما معامله کردهام، و این به ندرت معاملهٔ خوبی است. شکست حتی ممکن است بهاندازهٔ مشاورهٔ بدِ من، ناشی از عدم احساس مالکیتِ شما باشد. در محیط کار، هنگامی که مشاوره در قالب یک فرمان باشد، احساس مالکیت به صفر میرسد و این میتواند به رنجش، خرابکاریِ پنهانی، یا پذیرشِ اقدامِ معکوس منجر شود. شما به من هیچ انتخابی ندادید؛ عزتنفس مرا خدشهدار کردید؛ من نمیتوانم آن را از طریق اقدامی که در آن هیچ احساس مالکیتی ندارم جبران کنم، بنابر این مسئولیتِ اقدام جایگزینی را بر عهده میگیرم که به شما آسیب برساند! البته، آن مسیرِ اقدام ممکن است به خودم هم آسیب بزند، اما حداقل انتقامم را گرفتهام! اگر این توالیِ (ناخودآگاه) که با حروف ایتوریک آمده برای شما اغراقآمیز به نظر میرسد، بگذارید به شما اطمینان دهم که میلیونها کارگر با کارفرمایانِ ناوارد وجود دارند که اعتراف میکنند روزی از روزها این مسیر را دنبال کردهاند.
انتخاب#
در اینجا مثال دیگری از تفاوت میان سطحِ نرمال یا تحمیلشدهٔ مسئولیت و مسئولیتِ بالا یا انتخابشده آورده شدهاست. تصور کنید به گروهی از کارگران ساختمانی چنین مأموریتی داده میشود: «پیتر، برو یک نردبان بیاور. یکی توی انبار هست.»
پیتر اگر نردبانی آنجا پیدا نکند چه میکند؟ برمیگردد و میگوید: «نردبانی آنجا نیست.»
چه میشد اگر به جای آن میپرسیدم: «ما به یک نردبان نیاز داریم. یکی توی انبار هست. چه کسی حاضر است برود آن را بیاورد؟»
پیتر پاسخ میدهد «من میآورم»، اما وقتی به انبار میرسد نردبانی وجود ندارد.
این بار چه خواهد کرد؟ جای دیگری را خواهد گشت. چرا؟ زیرا او احساس مسئولیت میکند. او میخواهد موفق شود. او به خاطر خودش و عزتنفس خودش هم که شده، نردبانی پیدا خواهد کرد. کاری که من به شکلی متفاوت انجام دادم این بود که به او انتخاب دادم، و او به آن پاسخ داد.
یکی از مراجعان ما سابقهٔ روابط کارگری ضعیفی داشت. در تلاشی برای بهبود این وضعیت، مجموعهای از دورهها را برای سرپرستان خط تولید برگزار کردم. اگرچه بر اساس شایعات درونسازمانی، دورهٔ ما بسیار لذتبخش بود، اما شرکتکنندگان در ابتدا همواره مشکوک، تدافعی و حتی مقاوم بودند. من تشخیص دادم که الگوی آنها مقاومت در برابر هر چیزی است که مدیران ارشد به آنها میگویند انجام دهند. به آنها گفته شده بود در دوره شرکت کنند، و آنها در برابر آن نیز مقاومت میکردند.
برای خنثی کردن این وضعیتِ غیرسازنده، از آنها پرسیدم چقدر در مورد حضور در این دوره حق انتخاب داشتهاند. آنها همگی با هم گفتند: «هیچکدام.»
گفتم: «خب، حالا حق انتخاب دارید. شما تعهد خود را نسبت به شرکت انجام دادهاید — اینجا هستید. تبریک میگویم! حالا، این هم انتخاب شما. میخواهید این دو روز را چطور بگذرانید؟ میتوانید تا حد امکان یاد بگیرید، میتوانید مقاومت کنید، میتوانید هرچقدر که دوست دارید بیتوجه باشید، میتوانید بازیگوشی کنید. یک جمله بنویسید که توصیف کند چه چیزی را برای انجام دادن انتخاب میکنید. اگر ترجیح میدهید میتوانید آن را نزد خود نگه دارید یا با همصندلیتان به اشتراک بگذارید. نیازی نیست من بدانم و به رئیس شما هم نخواهم گفت چه کار میکنید. انتخاب با شماست.»
فضای اتاق دگرگون شد. چیزی شبیه به یک آهِ دستهجمعیِ از سرِ آسودگی، و همچنین رهاییِ انرژی رخ داد و اکثریت قاطع سرپرستان در سطحی بالا درگیر کار شدند. انتخاب و مسئولیتپذیری میتوانند معجزه کنند.
خودباوری، خودبرانگیختگی، انتخاب، شفافیت، تعهد، آگاهی، مسئولیتپذیری و عمل، محصولاتِ کوچینگ هستند. این مثالهای ساده به وضوح نشان میدهند که انتخاب چقدر برای ارتقای عملکردی که با مسئولیتپذیریِ کامل همراه است، اهمیت دارد. این اتفاق رخ نمیدهد مگر آنکه مراجع احساس مسئولیت کند. امر کردن به کسی که در قبال چیزی مسئول باشد، او را نسبت به آن مسئول نمیسازد. آنها ممکن است از شکست بترسند و در صورت شکست احساس گناه کنند، اما این همان احساس مسئولیت نیست. مسئولیتپذیری با انتخاب به دست میآید که آن نیز به نوبه خود مستلزم پرسشگری است. ما در فصل بعدی به ساختار پرسشهای کوچینگ خواهیم پرداخت. فعالیت زیر به شما کمک خواهد کرد تا دربارهٔ آنچه به شما در افزایش آگاهی و مسئولیتپذیری کمک میکند و آنچه شما را عقب نگه میدارد، تأمل کنید.

ترکیب آگاهی و مسئولیتپذیری#
شکل ۸ ماهیت چندبعدی و چندوجهیِ فوایدی را به تصویر میکشد که وقتی رهبران مطابق با دو مفهوم ساده اما قدرتمندِ آگاهی و مسئولیتپذیری به کوچینگ میپردازند، در سراسر سازمان انتشار مییابد. دنبال کردن هر مسیر از پیکانها از بالا به پایین، توالی اثراتی را نشان میدهد که به عملکرد بالا منجر میشود.

کوچ به عنوان متخصص#
صرفنظر از مزایا، ممکن است تعجب کنید که آیا کوچها به تجربه یا دانش فنی در حوزهای که در آن کوچینگ انجام میدهند نیاز دارند یا خیر. پاسخ منفی است؛ البته اگر آنها واقعاً به عنوان افزایشدهندگانِ مستقلِ آگاهی عمل کنند. با این حال، اگر کوچها کاملاً به آنچه ترویج میکنند — یعنی پتانسیلِ مراجع و ارزشِ خودمسئولیتپذیری — باور نداشته باشند، فکر خواهند کرد که برای کوچ کردن واقعاً به تخصص در آن موضوع نیاز دارند. من ادعا نمیکنم که ورودیِ تخصصی هرگز جایگاهی ندارد، اما کوچهای ضعیفتر تمایل دارند بیش از حد از آن استفاده کنند و از این طریق ارزشِ کوچینگ خود را کاهش دهند؛ زیرا هر بار که ورودیِ تخصصی ارائه میشود، مسئولیتِ مراجع کاهش مییابد. پتانسیلِ شما با بهینهسازی فردیت و منحصربهفرد بودنِ خودتان تحقق مییابد، هرگز با قالبریزیِ آن بر اساس نظرِ دیگران دربارهٔ آنچه بهترین رویه محسوب میشود.
تلههای دانش#
به نظر میرسد ایدهآل این باشد که یک کوچِ متخصص، از ثروتی از دانشِ فنی نیز برخوردار باشد. با این حال، برای متخصصان بسیار دشوار است که تخصص خود را به اندازهٔ کافی کنار بگذارند تا بتوانند به خوبی کوچ کنند. اجازه دهید این موضوع را با مثالی از تنیس بیشتر توضیح دهم. سالها پیش، تعداد درخواستها برای شرکت در دورههای «تنیس درونی» به قدری زیاد شد که با کمبودِ کوچهای آموزشدیدهٔ تنیس مواجه شدیم. ما دو کوچِ «اسکی درونی» را آوردیم، لباس فرمِ مربیان تنیس را به تن آنها کردیم، راکتی زیر بغلشان گذاشتیم و آنها را روانهٔ میدان کردیم؛ البته با این وعده که تحت هیچ شرایطی سعی نکنند از راکت استفاده کنند.
نه کاملاً مایهٔ تعجب ما، کاری که آنها به عنوان کوچ انجام دادند تا حد زیادی غیرقابلتشخیص از همکارانِ تنیسبازشان بود. با این حال، در چند موردِ قابلتوجه، آنها در واقع عملکرد بهتری داشتند. پس از تأمل، دلیل آن روشن شد. کوچهای تنیس، شرکتکنندگان را از منظرِ خطاهای فنیِ آنها میدیدند؛ اما کوچهای اسکی که نمیتوانستند چنین خطاهایی را تشخیص دهند، شرکتکنندگان را از منظرِ بهرهوری و کاراییِ استفادهشان از بدن خود میدیدند. ناکارآمدیِ بدنی ناشی از تردید به خود و آگاهیِ ناکافیِ بدنی است. کوچهای اسکی، از آنجا که مجبور بودند به خودآگاهی و خودتشخیصیِ شرکتکنندگان اتکا کنند، مشکلات را در ریشهٔ آنها حل میکردند، در حالی که کوچهای تنیس فقط داشتند با معلول (خطای فنی) میجنگیدند. این امر ما را ناچار ساخت تا آموزشهای بیشتری با کوچهای تنیس انجام دهیم تا بتوانیم آنها را قادر سازیم تا به شکل مؤثرتری خود را از تخصصِ خود جدا کنند. یک سطح عمیقتر
بیایید همین ایده را با یک مثالِ ساده از بسترِ کسبوکار بررسی کنیم. مدیرِ جورجینا متوجه شد که او با همکارانش در دپارتمانِ مجاور به اندازهٔ کافی ارتباط برقرار نمیکند، و میدانست که یک یادداشتِ پیشرفتِ هفتگی، راهحلِ کار است. با این حال، تا زمانی که مقاومتِ جورجینا در برابر ارتباط برقرار کردن پابرجا بود، چنین یادداشتی حاویِ اطلاعاتِ ناکافی خواهد بود. مدیر به جای اینکه به توافقِ جورجینا برای ارسال یادداشتها قانع شود، او را کوچ کرد تا مقاومتِ خودش را کشف کرده و آن را رها کند. عدم ارتباطگیری، معلول (نشانه) بود، اما مقاومت، علت بود. مشکلات تنها در سطحی پایینتر از آن سطحی که خود را بروز میدهند، قابل حل هستند.
Georgina رهبر: متخصص یا کوچ؟
برای یک متخصص سخت است، اما به هیچ وجه غیرممکن نیست که یک کوچِ خوب باشد. البته تخصص برای بسیاری از جنبههای دیگرِ وظایفِ یک رهبر ارزشمند است، و حقیقت این است که رهبر به هر حال بیش از دیگران احتمال دارد که یک متخصص باشد. اما فرض کنید یک مدیر ارشد در یک سازمان، به اندازهٔ افرادی که در تیمش هستند از دانشِ فنی برخوردار نباشد.
اگر آنها یک کوچِ خوب باشند، در ایجادِ یک فرهنگِ عملکرد بالا — چه عمقِ فنیِ کمتری داشته باشند و چه نداشته باشند — هیچ مشکلی نخواهند داشت. به محض اینکه آنها دست به این کار بزنند، هرگونه شکافِ اعتبار و اعتماد که ممکن است در ذهنِ برخی از کارمندان وجود داشته باشد، ناپدید خواهد شد.
از آنجا که مهارتها تخصصیتر و از نظر فنی پیچیدهتر میشوند (که یک روندِ جهانی است)، کوچینگ یک پیششرطِ مطلق برای رهبران محسوب میشود.
پانویسها#
- ۹۵. Self-coaching
- ۹۶. Einstein
- ۹۷. Gita Bellin
- ۹۹. Input overload
- ۱۰۰. Feedback