دانشنامه پارس مسترزپارس مسترز ایران toastmasters.ir ↗

کوچینگ برای عملکرد

فصل ۱۳: اراده و اقدام (Will): چه کاری انجام خواهید داد؟

فهرست این صفحه

بخش سوم: تمرین کوچینگ

فراهم آوردن شرایط برای یادگیریِپیوسته، کلید اصلیِبهبود عملکرد است.

هدف از این مرحلهٔ پایانی در فرآیند کوچینگ، تبدیل گفتگو به تصمیم است. این مرحله در واقع ساختن یک برنامهٔ عملی برای برآوردن نیازی است که به‌روشنی مشخص شده، بر زمینی بنا گردیده که به‌دقت نقشه‌برداری شده و با بهره‌گیری از گستردهترین مصالح ساختمانیِ ممکن فراهم آمده‌است. حرف «W» در مدل GROW نمایانگر «اراده» (Will) در عبارت «چه خواهید کرد؟» است تا بر اصل اراده، نیت و مسئولیت تأکید ورزد. بدون تمایل قلبی یا قدرت اراده، هیچ تعهد واقعی برای عمل وجود نخواهد داشت. هنگامی که با پرسیدن سوالاتِ مربوط به هدف، واقعیت و گزینه‌ها، مراجع را به روی دیدگاه‌ها و فرصت‌های دیگر گشودید، زمان آن فرا رسیده‌است که این بینش‌های نو را به اقدام پیوند بزنید تا ایده‌های تازه پیگیری و اجرا شوند. این مرحلهٔ اراده را می‌توان به دو بخش تقسیم کرد:

  • گام اول: ایجاد پاسخ‌گویی (مسئولیت‌پذیریِ اجرایی) – تعریف دقیق اقدام‌ها، چارچوب زمانی و معیارهای سنجش دستیابی به نتایج.
  • گام دوم: پیگیری و بازخورد – بررسی چگونگی پیشرفت کار و کاوش در بازخوردها به منظور یادگیری. مقالهٔ اخیری در‌مک‌کینزی کوارترلی به قلم اونستاین و همکاران بیان داشت که شرکت‌های بسیاری نظیر جنرال الکتریک، گپ و ادوبی سیستمز «خواهان ایجاد اهدافی هستند که نسبت به اهداف سالانه شناورتر و تغییرپذیرتر باشند؛ جلسات گفتگوی بازخوردِ پی‌درپی را به جای جلسات سالانه یا شش‌ماهه می‌خواهند، و خواهان کوچینگِ آینده‌نگر برای توسعه هستند تا رتبه‌بندی‌ها و نمره‌دهی‌های گذشته‌نگر.» چرخش اصلی در اینجا به سوی توسعه و یادگیریِ مداوم از طریق گونهٔ متفاوتی از بازخورد است. تجربهٔ ما نیز دقیقاً همین را نشان داده‌است؛ مشتریانی مانند مِدترونیک—پیشگام جهانی در فناوری، خدمات و راهکارهای پزشکی که در حال حاضر ۸۸ هزار کارمند دارد—در به‌کارگیری رویکرد کوچینگ برای دگرگون ساختن گفتگوهای عملکردی پیشتاز است. از آغاز یک شراکت در سال ۲۰۰۸، این رویکرد اکنون در قلب فرآیند «عملکرد و توسعهٔ شغلیِ» مدترونیک نهادینه شده تا رهبرانی را پرورش دهد که گفتگویی معنادار، مستمر و مبتنی بر کوچینگ پیرامون مدیریت عملکرد و توسعهٔ شغلی داشته باشند. و درست در مرحلهٔ اراده است که این توسعهٔ پیوسته رخ می‌دهد؛ زیرا اینجاست که افراد آنچه را آموخته‌اند برمی‌دارند و در عملِ روزمره به کار می‌بندند. ما بار دیگر به نمونهٔ شرکت مدترونیک بازخواهیم گشت، اما اکنون بیایید این گفتگو را با بررسی نحوهٔ پایه‌ریزی پاسخ‌گویی آغاز کنیم.

گام اول: ایجاد پاسخ‌گویی#

شاید بتوان گفت مهم‌ترین نقشِ یک کوچ، برقراری و حفظ پاسخ‌گویی است؛ مفهومی که با مسئولیت تفاوت دارد. حفظ پاسخ‌گویی به این معناست که از مراجعان بخواهید مشخصاً تعریف کنند چه کاری را در چه زمانی انجام خواهند داد، و سپس به آن‌ها اعتماد کنید تا دقیقاً همان کار را پیش ببرند. دلیل اهمیت فراوان پاسخ‌گویی در این است که قدرتِ تبدیل یک گفتگوی کوچینگی به عمل و اقدام را دارد. هر یک از ما به‌طور فردی مسئول رشد و توسعهٔ خویشتنیم. به‌کارگیری رویکرد کوچینگ در این گامِ حیاتی، به معنای کمک به فرد برای ایجاد معیارهای سنجش و ساختارهای پاسخ‌گوییِ متناسب با خودش است، به‌گونه‌ای که با رسالت، اهداف و برنامه‌های شخصی او هماهنگ باشد. این یک مهارت بنیادین در مدیریت عملکرد است که گفتگو را به تصمیم‌های عینی و گام‌های عملی به همراه تاریخ‌های هدف برای اتمام کار تبدیل می‌کند. این رویکرد همچنین همسویی و وفاق می‌آفریند؛ همان‌طور که یکی از مدیران شرکت‌کننده در کارگاه‌های ما گزارش داد: «تیم من عاشق این بود که پاسخ‌گویی را در کار جاری می‌کردم— از کجا بدانم انجام شده؟ تا چه زمانی؟ این کار واقعاً کمکشان می‌کرد همه‌چیز را دقیق ارزیابی کنند و بدانند که همگی همسو هستیم.»

برای پایه‌ریزی پاسخ‌گویی، پرسش‌های کلیدی عبارتند از:

  • چه کار خواهید کرد؟
  • چه زمانی؟
  • من از کجا بدانم (که کار انجام شده‌است)؟

البته می‌توانید پرسش‌های فرعی دیگری برای شفاف‌سازی هر یک از این محورها بیفزایید (که نمونه‌های بیشتری را در ادامه ارائه می‌کنم)، اما این سه پرسشِ اساسی، ستون فقراتِ این مرحله را شکل می‌دهند. خواسته‌ها و دستورهای یک مدیر خودکامه، هرقدر هم با دیپلماسی بیان شوند، غالباً با تسلیمِ خاموش، مقاومت پنهان یا دلخوری و رنجش روبرو می‌شوند. در نقطهٔ مقابل، همانطور که در گفتگوی می‌شل و سام خواهید دید، سبکِ کوچینگ می‌تواند درجهٔ شگفت‌انگیزی از قاطعیت و سخت‌گیریِ سازنده را بدون ایجاد هیچ حس بدی وارد مرحلهٔ پرسشگری کند؛ چراکه کوچ‌ها ارادهٔ خود را تحمیل نمی‌کنند، بلکه ارادهٔ درونی مراجع را بیدار می‌سازند. مراجعان همواره حق انتخاب و حس مالکیت خود را حفظ می‌کنند، حتی اگر تصمیمشان دست نزدن به هیچ اقدامی باشد؛ از این رو با پرسش‌های محکم احساس فشار و سرکوب نمی‌کنند. حتی ممکن است از دیدن و پی بردن به دودلی و بلاتکلیفیِ خود به خنده بیفتند. اگر مراجع احساس کند به او فشار می‌آید، نشانهٔ آن است که کوچ ناخودآگاه در حال تحمیل نظر خود مبنی بر انجام یک اقدام خاص است؛ چنین خواسته‌هایی را باید مستقیماً در قالب مدیریت بیان کرد، نه اینکه در لفا‌فهٔ کوچینگ پیچید.

بیایید پرسش‌های نمونهٔ زیر را در حوزهٔ «اراده»—که در بیشتر موقعیت‌های کوچینگ کاربرد دارند—از زاویهٔ عواملی که آن‌ها را به پرسش‌هایی اثربخش و پرتوان تبدیل می‌کند، بررسی کنیم:

  • چه کار خواهید کرد؟ این پرسش کاملاً با «چه کارهایی می‌توانید بکنید؟»، «به چه کاری فکر می‌کنید؟» یا «کدام‌یک از این‌ها را ترجیح می‌دهید؟» فرق دارد؛ هیچ‌یک از این جملات دلالت بر یک تصمیم قطعی ندارند. زمانی که کوچ این سوال را با صدایی رسا و استوار مطرح کند که نشان دهد زمان تصمیم‌گیری رسیده‌است، می‌تواند آن را با پرسشی مانند این پی بگیرد: «بر اساس کدام‌یک از این گزینه‌ها اقدام خواهید کرد؟» در بیشتر موضوعات کوچینگ، برنامهٔ اقدامی ترکیبی از چند گزینه یا ادغام بخش‌هایی از چند راهکار خواهد بود.

گزینه‌ها تا این مرحله تا حدی کلی و منعطف تعریف شده‌اند؛ اکنون نوبت کوچ است تا با پرسیدن سوالات مناسب، جزئیات گزینهٔ منتخب را روشن سازد. بی‌گمان مهم‌ترینِ این پرسش‌ها چنین است:

  • چه زمانی آن را انجام خواهید داد؟ این سوال دشوارترین پرسش از میان همه است. همهٔ ما ایده‌های بزرگی داریم از اینکه دلمان می‌خواهد چه کارهایی بکنیم یا قرار است در آینده چه دستاوردی داشته باشیم؛ اما تنها زمانی که چارچوب زمانی مشخصی برای آن تعیین می‌کنیم، رنگ و بوی واقعیت به خود می‌گیرد. گفتن عبارتی مثل «یک وقتی در سال آینده» نیز به هیچ وجه کافی نیست. اگر قرار است اتفاقی رخ دهد، زمانبندی باید کاملاً معین و مشخص باشد.

اگر اقدام مورد نظر یک‌باره است، پاسخ ایدئال چیزی شبیه به این خواهد بود: «سه‌شنبهٔ آینده، دوازدهم ماه، رأس ساعت ۱۰ صبح.» معمولاً هم تاریخ و ساعت شروع و هم زمان پایان کار باید روشن باشد. اگر اقدام قرار است تکرارشونده و پیوسته باشد، بازه‌ها باید دقیقاً مشخص شوند: «ما ساعت ۹ صبحِ اولین چهارشنبهٔ هر ماه جلسه خواهیم داشت.» بستن کار و ملزم کردن مراجع به زمان‌بندی‌های دقیق بر عهدهٔ کوچ است. مراجع ممکن است سعی کند طفره برود، اما یک کوچ کارآزموده به‌سادگی به او تخفیف نمی‌دهد و رهایش نمی‌کند.

  • این اقدام چگونه در خدمت هدف شما خواهد بود؟ اکنون که یک اقدام و یک چارچوب زمانی دارید، پیش از هر گام بعدی ضروری است بررسی کنید که آیا این کار در مسیر دستیابی به هر دو هدف (هدف همین جلسه و هدف بلندمدت) قرار دارد یا خیر. بدون این بازنگری، ممکن است مراجع متوجه شود که بسیار از مسیر اصلی منحرف شده‌است. اگر چنین شد، نباید در عوض کردن اقدام شتاب کرد، بلکه باید دید آیا با توجه به حقایق آشکارشده پس از تعیین هدف، این خودِ هدف نیست که نیازمند تعدیل و اصلاح است؟
  • در طول مسیر ممکن است با چه موانعی روبرو شوید؟ آمادگی برای پیش‌بینی و خنثی کردن هرگونه شرایطی که بتواند مانع تکمیل اقدام شود، حیاتی است. ممکن است پیشامدهای بیرونیِ ایجاد کننده‌ی اختلال در کمین باشند، اما موانع درونی نیز ممکن است پدیدار شوند؛ مانند سست‌دلی یا کمآوردن مراجع. تعهدِ برخی افراد به‌مرور آب می‌رود و تاب نمی‌آورد، به‌طوری که گویی لحظه‌شماری می‌کنند مانعی سر راه پیدا شود تا بهانه‌ای برای انجام ندادن کار دستشان بیاید! فرآیند کوچینگ جلوی این تله را از پیش می‌گیرد.
  • من از کجا بدانم؟ چه کسانی باید مطلع شوند؟ بسیار در فضای کسب‌وکار پیش می‌آید که برنامه‌ها تغییر می‌کنند و افرادی که باید بی‌درنگ در جریان قرار گیرند، موضوع را خیلی دیر و دست‌دوم از این و آن می‌شنوند؛ موضوعی که برای روحیه و روابط کارکنان بسیار مخرب است. کوچ باید مطمئن شود که تمام افراد مرتبط فهرست شده‌اند و برنامه‌ای برای آگاه ساختن آن‌ها در نظر گرفته شده‌است.
  • به چه پشتیبانی و حمایتی نیاز دارید؟ این پرسش احتمالاً به سوال پیشین پیوند می‌خورد، اما حمایت می‌تواند اشکال گوناگونی داشته باشد؛ از هماهنگی برای بهره‌گیری از نیروها، مهارت‌ها یا منابع بیرونی گرفته تا کاری به سادگیِ در جریان گذاشتن یک همکار از قصد و نیت خود و تقاضا از او برای یادآوری و نگه‌داشتن شما در مسیر. صرفِ در میان گذاشتن تصمیم کاریِ خود با انسانی دیگر، غالباً اثری نیرومند دارد و تضمین می‌کند کار را انجام دهید.
  • چگونه و در چه زمانی آن حمایت را به دست خواهید آورد؟ تمایلِ صِرف به حمایت بدون برداشتن گام‌های لازم برای دریافت آن، گرهی از کار باز نمی‌کند. در اینجا کوچ باید صبورانه پافشاری کند تا اقداماتِ مراجع کاملاً روشن و حتمی شوند.
  • چه ملاحظات دیگری در ذهن دارید؟ این یک پرسش جامع و فراگیر است تا مراجع نتواند ادعا کند کوچ چیزی را از قلم انداخته است؛ این خودِ مراجع است که مسئولیت دارد اطمینان یابد هیچ نکته‌ای ناگفته نمانده است.
  • میزان تعهد شما به انجام این اقدام در مقیاس ۱ تا ۱۰ چقدر است؟ این سوال سنجشِ میزان حتمی بودنِ پیامد در عالم واقع نیست؛ بلکه سنجش نیت و ارادهٔ مراجع برای به سرانجام رساندن سهم خودش از کار است. پایانِ کار ممکن است به موافقت یا اقدامات دیگران وابسته باشد و آن بخش را نمی‌توان نمره‌گذاری کرد.
  • چه چیزی مانع از این می‌شود که نمره شما ۱۰ باشد؟ انگیزهٔ مراجع را محک بزنید و با سوالی شبیه به این پیگیری کنید: «اگر به خودت کمتر از ۸ داده‌ای، چگونه می‌توانی اندازه و حجم وظیفه را کوچک‌تر کنی یا چارچوب زمانی را طولانی‌تر بسازی تا نمره‌ات به ۸ یا بالاتر برسد؟» اگر نمره همچنان زیر ۸ ماند، به مراجع پیشنهاد کنید آن گام عملی را کلاً خط بزند؛ زیرا بسیار بعید است دست به اجرای آن بزند. این کار—برخلاف آنچه شاید به نظر آید—خرابکاری در کار نیست؛ تجربهٔ ما نشان داده کسانی که تعهد خود را زیر ۸ نمره می‌دهند، ارادهٔ پایبندی به آن کار را ندارند و به‌ندرت پیگیرش می‌شوند. با این حال، وقتی مراجع با پذیرش شکست و حذف کار روبرو می‌شود، چه بسا ناگهان انگیزهٔ لازم را پیدا کند!

تعهد#

بیشتر ما با کارهایی که مدام در فهرست کارهای روزمره‌مان (چه در محل کار و چه خرده‌کاری‌های منزل) تکرار می‌شوند، آشناییم. فهرست کارها آن‌قدر خط‌خطی و مچاله می‌شود که سرانجام مجبور می‌شویم آن را از نو بازنویسی کنیم و همان چند مورد باز هم به صفحهٔ نو منتقل می‌شوند! با گذشت زمان احساس گناه بجایی به ما دست می‌دهد، اما باز هم هیچ اتفاقی نمی‌افتد و با خود زمزمه می‌کنیم: «چرا هیچ‌وقت این کار را تمام نمی‌کنم؟» فهرست کارهای ناتمامِ ما، سندی آشکار بر کوتاهی ماست. خب، اصلاً چرا احساس بدی داشته باشیم؟ اگر قرار نیست کاری را انجام دهید، خطش بزنید و دورش بیندازید! و اگر می‌خواهید تا همیشه فردی موفق بمانید، هرگز کاری را که واقعاً قصد انجامش را ندارید به فهرست کارهای خود وارد نکنید!

به یاد داشته باشید که هدف بنیادینِ کوچینگ، ساختن و پروراندن خودباوری در مراجع است؛ بنابراین، باید افراد را هم به خاطر تعالیِ خودشان و هم به نفع سازمانشان، به سوی موفقیت کوچ کنید.

ثبت مکتوب#

ضروری است که هم کوچ و هم مراجع، ثبت مکتوبِ روشن و دقیقی از گام‌های اقدامی و زمان‌بندیِ توافق‌شده در دست داشته باشند. توافق کنید که چه کسی یادداشت بردارد و سپس آن‌ها را با یکدیگر به اشتراک بگذارید تا کاملاً هماهنگ و هم‌نظر باشید. از آنجا که مراجع مالک اصلی این اقدامات است، چنانچه کوچ یادداشت برمی‌دارد، مراجع باید آن را بخواند و تأیید کند که گزارشی واقعی از برنامهٔ شخصیِ اوست، آن را تمام و کمال متوجه شده و مصمم به اجرای آن است. در این نقطه من معمولاً به عنوان کوچ، خود را به عنوان حامیِ در دسترس معرفی می‌کنم و به مراجع اطمینان می‌دهم هر زمان که نیاز داشته باشد در کنارش خواهم بود. گاهی هم پیشنهاد می‌دهم پس از یک بازهٔ زمانیِ مناسب، خودم پیگیر اوضاع شوم تا ببینم کارها چطور پیش می‌رود. همهٔ این‌ها سبب می‌شود مراجع بداند نه‌تنها چالش سازنده‌ای را (در جلسه) تجربه کرده، بلکه حمایت دلگرم‌کنندهای را نیز (پس از جلسه) پشت سر خود دارد. قصد من این است که مراجع در پایان جلسه احساس خوبی نسبت به خود داشته باشد و برای برداشتن گام‌های عملی سرشار از انگیزه شود. اگر چنین حسی رخ دهد، هدف محقق خواهد شد.

برای کوچ، اطمینان از شفاف بودن مسیر بعدی برای هر دو سو، و توافق بر سر اینکه در طول مسیر چه زمانی و چگونه سرکشی و بررسیِ پیشرفت کار سودمند خواهد بود، کلید پاسداری از پاسخ‌گویی است.

پیاده‌سازی عملیِ پاسخ‌گویی#

بیایید همهٔ این اصول را در عمل پیاده کنیم و ببینیم می‌شل چگونه این گام نخستین و حیاتی از مرحلهٔ «اراده» را با سام پیش می‌برد:

راهنمای کوچ گفتگوی کوچینگ#

پس از بررسی کامل می‌شل: گزینه‌های متعددی را برای انگیزه دادن به تیمت و بازگرداندن پروژه به ریل گزینه‌ها، به سراغ بررسی کردیم. کارهایی که می‌خواهی با آن‌ها رو به جلو حرکت کنی کدامند؟ سام: کشف اراده و تصمیم قطعاً نحوهٔ مواجههٔ من با مسائلی که پیش می‌آیند، تا خودم استرس کمتری داشته می‌رود. باشم و به تبع آن دیگران هم آرام‌تر شوند. می‌شل: خب، برای نحوهٔ مواجهه با این مسائل قصد داری چه کار کنی؟ سام: وقتی مشکلی پیش می‌آید، با آرامش و اعتمادبه‌نفس با آن روبرو شوم، درباره‌اش با افراد به گفتگو بنشینم و به آن‌ها کمک کنم تا خودشان مسائل را حل‌وفصل کنند.

پرسش‌ها را دقیق و می‌شل: چه زمانی این کار را شروع خواهی کرد؟ سام: از همین الان. می‌شل: چه کار مشخص می‌سازد. خواهی کرد تا مطمئن شوی استرس کمتری داری و بهتر می‌توانی گفتگوهای ثمربخش داشته باشی؟ سام: سه نفس عمیق می‌کشم و پیش از شکل دادن به قضاوتم، با ذهنی دور از قضاوت گوش می‌دهم تا دیدگاه طرف مقابل را درک کنم. همچنین مطمئن می‌شوم که پرسش‌هایم را حولِ این بچینم که «چه چیزی کار می‌کند و چه چیزی کار نمی‌کند»، نه اینکه «تقصیرِ چه کسی است». می‌شل: چه عاملی ممکن است مانع شود که آرام و بااعتمادبه‌نفس بمانی و به جای برخورد، راه گفتگو در پیش بگیری؟ سام: اگر حجم زیادی از مشکلات به یکباره هجوم بیاورند. می‌شل: در آن شرایط چه چیزی به کمکت می‌آید؟ سام: کمی هوای آزاد برای اینکه سرم خلوت و سبک شود. می‌شل: دفعهٔ بعدی که مشکلات سرازیر شدند و خواستی ذهنت باز شود، دقیقاً چه اقدامی خواهی کرد؟ سام: برای یک پیادهرویِ ۱۵ دقیقه‌ای به پارک بیرون می‌روم. می‌شل: چه کار دیگری برای انگیزه دادن به تیم پروژه و بازگرداندن امور به مسیر درست انجام می‌دهی؟ سام: فکر می‌کنم احتمال انتقال تیم پروژه به ساختمان جدید را بررسی کنم. به شناسایی و می‌شل: برای بررسی این امکان، مشخصاً چه کار خواهی کرد؟ سام: باید بفهمم مسئول دسترسی به منابع ساختمانها کیست و مراحل گرفتن مجوز چیست. می‌شل: من فرد مسئول را گوناگون کمک می‌کند. می‌شناسم؛ مایل هستی تو را به او وصل کنم؟ سام: بله، لطفاً. می‌شل: چه کار دیگری از دست من برای حمایت از تو در این مورد برمی‌آید؟ سام: می‌توانی جویا شوی که ضوابط و معیارهای آن‌ها برای انتقال به ساختمان جدید چیست؟ می‌شل: بله، می‌توانم بپرسم. بیا توجهمان را به یوهان و کاترین معطوف کنیم؛ در رابطه با آن‌ها قصد داری چه کار کنی؟ سام: این فرصت خوبی خواهد بود تا با آن‌ها از در صلح و آشتی درآیم. موانع بالقوه را می‌شل: دفعهٔ بعد که با آن‌ها صحبت می‌کنی، دقیقاً چه کاری را متفاوت انجام خواهی پیش‌بینی کرده و برای داد؟ سام: صبور و آرام خواهم بود. می‌شل: چه چیزی در دل جلسه به تو کمک می‌کند مدیریت آن‌ها تا صبور و آرام بمانی؟ سام: باید مطمئن شوم وقت کافی برای حضور کامل و تمام‌عیار برنامه‌ریزی می‌کند. در جلسات دارم و جلسه را با این شروع کنم که نظر خود آن‌ها را دربارهٔ مشکلات و راه‌های حل آن‌ها جویا شوم. سپس آنچه را شنیده‌ام خلاصه می‌کنم و پرسش‌هایی بدون قضاوت می‌پرسم تا تصویر روشنی از واقعیت به دست آورم. می‌شل: بسیار عالی است. و چه کار دیگری؟ سام: به این حقیقت اذعان می‌کنم که شروع خوبی با هم نداشتیم، و به آن‌ها می‌گویم چقدر وجودشان برای این پروژه حیاتی است. می‌شل: چه خواهی کرد تا مطرح کردنِ مسائل برای آن‌ها و دیگران آسان شود؟ سام: کاملاً مطمئن نیستم؛ باید بیشتر درباره‌اش فکر کنم. می‌شل: کِی درباره‌اش فکر خواهی کرد؟ سام: عصر امروز در مترو.

پاسخ‌گویی را پایه‌ریزی می‌شل: چگونه خودت را متعهد و پاسخ‌گو نگه می‌داری که این کار را حتماً بکنی؟ سام: می‌کند با پرسش: «از یادداشت‌هایی از افکارم برمی‌دارم و فردا صبح آن‌ها را با تو به اشتراک می‌گذارم. کجا بدانم؟» می‌شل: باوری که به تو دارم این است که آماده‌ای تا از استرسِ انجام دادن همهٔ کارها به تنهایی دست بکشی، پتانسیل این را داری که بهترین عملکرد را از تیمت بیرون بکشی و از کاری که می‌کنی لذت ببری. سام: سپاسگزارم!

میزان تعهد را بازبینی می‌شل: بیا بازنگری کوتاهی به اهدافی داشته باشیم که ابتدای صحبتمان تعیین کردی. می‌کند. گفتی می‌خواستی حس کنی قادری کارها را به مسیر درست برگردانی، ایده‌هایی برای انگیزه دادن به تیم می‌خواستی، و مایل بودی روابط سالمی با یوهان و کاترین بسازی. در کجای مسیر این اهداف ایستاده‌ای؟ سام: احساس اعتمادبه‌نفس و امیدواری بسیار بیشتری دارم که می‌توانم کارها را به ریل بازگردانم. راستش حس می‌کنم همین الان هم در مسیرم و اوضاع آن‌قدرها که فکر می‌کردم بد نیست. اقدامات محکمی هم در چنته دارم که مطمئنم به کل تیم، از جمله یوهان و کاترین، انگیزه خواهد داد.

مطمئن می‌شود که می‌شل: به نظر می‌رسد از همهٔ اقداماتی که قرار شد انجام دهی یادداشت برداشته‌ای. یادداشت مکتوب می‌خواهی الان مروری بر آن‌ها بکنیم؟ سام: نه، مطمئنم همه‌چیز را کامل نوشته‌ام و برداشته شده‌است. مشتاقم سریع‌تر کارها را شروع کنم.

سطح تعهد را می‌شل: در مقیاس ۱ تا ۱۰، چقدر به انجام تمام اقداماتی که توافق کردی متعهدی؟ می‌سنجد. سام: نمرهٔ ۹. می‌شل: چه چیزی آن را تبدیل به ۱۰ می‌کند؟ سام: اینکه بدانم اعضای تیم پروژه با همهٔ این‌ها همسو هستند. فکر می‌کنم همین الان بروم و با چند نفرشان گپی بزنم.

جنس پرسش‌های می‌شل تغییر می‌کند؛ از پرسش‌های باز، فراگیر و گسترده که عمدتاً با «چه چیزی» آغاز می‌شدند، به سوی پرسش‌هایی دقیق و روشن گذر می‌کند که سام را به میدان عمل می‌کشانند و حاوی «چه زمانی» و «چگونه» هستند.

می‌شل پای سام را پای آتش نگه می‌دارد (او را با چالش جدی روبرو می‌کند)، تعهدش را می‌آزماید و هیچ گوشهٔ تاریکی را نادیده نمی‌گذارد. برای نمونه، هنگامی که سام می‌گوید برای آسان‌تر کردنِ بیانِ مسائل نیاز به فکر بیشتری دارد، می‌شل بی‌درنگ او را هدایت می‌کند تا زمانِ دقیق این فکر کردن را معلوم کند. همهٔ این‌ها در خدمتِ برنامه و خواستِ اعلامشدهٔ خودِ سام است، نه فرصتی برای می‌شل تا بگوید خودش به چه چیزی معتقد است!

او نشان می‌دهد که در این مسیر یک شریک واقعی برای سام است؛ با پیشنهاد حمایت، در اختیار گذاشتن منابع، ارائهٔ ایده برای تحقق اهداف او، و ابراز اعتماد و ایمان به پتانسیل درونی سام از طریق تصدیق و قدردانی.

می‌شل به هدف آغازینِ سام برمی‌گردد تا مطمئن شود اقداماتش هم‌راستا با آن هستند، و در نهایت با یک مقیاس سادهٔ ۱ تا ۱۰، میزان تعهد سام را به اقدامات پذیرفته‌شده می‌سنجد. تعهدِ عمیق سام به اقدام را می‌توان به وضوح لمس کرد؛ زیرا او خودش به اقداماتی رسیده‌است که او را به سوی اهدافی معنادار برای خودش، تیم پروژه و مشتریان پیش می‌برند.

این نمونه نمادی درخشان از رهبری به سبک کوچینگ در میدان عمل است و بیشتر اصول کوچینگ را پیش چشم به تصویر می‌کشد.

گام دوم: پیگیری و بازخورد#

در این گام است که هرگونه شکاف در انتظارات آشکار می‌شود و یادگیری و همسویی شکل می‌گیرد. اگر قرار است افراد یاد بگیرند، رشد کنند و عملکرد خود را بهبود بخشند، ایجاد مسیرهای هموار بازخورد حیاتی است. با همراهی و شراکت در مسیر بازخورد و به‌کارگیری سبک کوچینگ، همهٔ این‌ها محقق می‌شود. بازخورد به فرصتی تبدیل می‌شود تا سامانهٔ طبیعیِ یادگیری را که در نهاد هر انسانی نهفته است، فعال سازد.

سر زدن و حال‌پرسی (همگامی)، نه مچ‌گیری و کنترل پلیسی#

هنگام پیگیری اقدامات، یکی از این سه حالت رخ داده‌است:

  1. مراجع موفق شده‌است (یا تا حدی موفق شده‌است).
  1. مراجع موفق نشده است.
  1. مراجع اصلاً دست به کار نشده است.

«کیسهٔ پرسش‌های ۶» فهرستی از سوالات مناسب برای هر وضعیت را در اختیارتان می‌گذارد. نکتهٔ کلیدی که باید همواره آویزهٔ گوش داشت این است که در یک زمانِ توافق‌شده در آینده، شما صرفاً سر می‌زنید تا جویای احوال شوید نه اینکه برای کنترل و مچ‌گیری وارد شوید. این شیوه مجاری ارتباطی را باز نگه می‌دارد و همسویی را پاس می‌دارد. ساختن پیوندی مبتنی بر شراکت و اعتماد با مراجع، این احساس را در او زنده می‌کند که می‌تواند برای بازگشت به مسیر روی کمک شما حساب کند. اگر در حال کوچینگ اعضای تیم خود هستید، برقراری اعتمادِ متقابل آن‌ها را تشویق می‌کند پیش از سررسید ضرب‌الاجل، اگر تغییری رخ داد یا کاری از توافق اولیه فاصله گرفت، به شما خبر دهند.

هدف از ارزیابی اقدامات و پیشرفت افراد، رشد و توسعه است. پژوهش‌ها نشان داده‌اند پرورش افراد در بستر کار، اثربخش‌ترین شیوهٔ یادگیری است؛ مدل نام‌آشنای ۷۰: ۲۰: ۱۰ در حوزهٔ یادگیری و توسعه گویای آن است که برای رهبران موفق، بخش اعظم یادگیری (۷۰ درصد) از طریق تجربهٔ حین کار به دست می‌آید، ۲۰ درصد از یادگیری از دیگران حاصل می‌شود و تنها ۱۰ درصد از مسیر آموزش‌های «رسمی» و دوره‌های کلاسی به دست می‌آید.

استفاده از کوچینگ برای یاری رساندن به افراد در رویارویی با چالش‌ها و حل گره‌های روزمره، دقیقاً در دل همین یادگیریِ اثربخش جای می‌گیرد. درک دلیل آن نیز ساده است: این شیوه یادگیری را بلافاصله در بوتهٔ آزمایش می‌گذارد و با اصول آموزش بزرگسالان (یادگیری از طریق عمل) هم‌خوان است. این همان پیگیری است که یادگیری و آگاهی را عمق می‌بخشد، موانع را شناسایی می‌کند و برای رسیدن به اهداف، چالش و حمایت بیشتری به ارمغان می‌آورد. سرزنش و نکوهش هیچ جایگاهی در اینجا ندارد و تمامی بافته‌های شما را پنبه خواهد کرد؛ البته این بدان معنا نیست که نباید رک و صادق باشید.

کاوش در بازخورد#

چگونه بازخورد را به فرصتی برای یادگیری و شکوفایی بدل کنیم؟ برای تکمیل مرحلهٔ اراده، باید فرآیند را پیگیری کنید و با کاوش در زاویه‌های گوناگون بازخورد—به جای «دادنِ بازخورد» به‌صورت یک‌سویه—ببینید چه اموری خوب پیش رفت و دفعهٔ بعد چه کارهایی را می‌توان دگرگون ساخت. این یعنی کوچ و مراجع بازخوردهای سرشار از اطلاعات را از محیط دریافت و بازتاب دهند، نه اینکه صرفاً کوچ دیدگاه شخصی خود را به خوردِ مراجع بدهد.

بیایید ابتدا به پنج سطح بازخوردِ متداول نگاهی بیندازیم. این سطوح به ترتیب از «الف» (کم‌فایدهترین) تا «هـ» (سازنده‌ترین و تنها سطحی که یادگیری چشمگیر و جهش عملکردی می‌آفریند) چیده شده‌اند. چهار مورد دیگر در بهترین حالت بهبودی ناچیز و زودگذر ایجاد می‌کنند و در بدترین حالت سبب افت بیشتر عملکرد و ویرانی عزت‌نفس می‌شوند. سطوح الف تا د در محافل کاری فراوان استفاده می‌شوند و شاید در نگاه نخست معقول بنمایند؛ البته تا زمانی که زیر ذره‌بین قرار نگرفته باشند:

  • الف. فریادِ کوچ: «تو بی‌عرضه و به‌دردنخوری!»این یک نقد شخصی و کوبنده است که عزت‌نفس و اعتمادبه‌نفس فرد را ویران کرده و عملکرد آینده‌اش را به حتم بدتر می‌کند. هیچ نکتهٔ مفیدی در آن نیست.
  • ب. فریادِ کوچ: «این گزارش به‌دردنخور است!»این سخن قضاوت‌گرانه متوجه گزارش است نه شخصیت فرد، و هرچند کمتر، اما باز هم به عزت‌نفس مراجع صدمه می‌زند و هیچ اطلاعاتِ راه‌گشایی به او نمی‌دهد تا بتواند گزارش را بهبود بخشد.
  • ج. مداخلهٔ کوچ: «محتوای گزارش شما رسا و موجز بود، اما صفحهآرایی و شکل ارائه برای جامعهٔ مخاطبانِ هدف زیادی پیش‌پاافتاده و سطح‌پایین است.»این جمله از تخریب دوری جسته و اندک داده‌ای برای عمل در اختیار مراجع می‌گذارد، اما فاقد جزئیات کافی است و هیچ حس مالکیتی در او نمی‌آفریند.
  • د. مداخلهٔ کوچ: «نظرت دربارهٔ گزارش چیست؟»اکنون حس مالکیت به مراجع داده شده، اما احتمالاً پاسخی سرسری مانند «خوب است»، یا یک داوری کلی مانند «عالی است» یا «افتضاح است» تحویل می‌دهد، نه توضیحی توصیفی و کارآمد.
  • هـ. مداخلهٔ کوچ: «بیش از همه از چه بخشی رضایت داری؟»، «اگر فرصت داشتی دوباره انجامش دهی، چه چیزی را تغییر می‌دادی؟»، «چه درس‌هایی در این مسیر می‌آموزی؟»در پاسخ به چنین پرسش‌هایی که با لحنی به‌دور از قضاوت بیان می‌شوند، مراجع گزارشی پر از جزئیات و استدلال‌های پشت آن کار را شرح می‌دهد.

چرا گونهٔ بازخورد در گزینهٔ «هـ» یادگیری را شتاب می‌بخشد و عملکرد را دگرگون می‌سازد؟ زیرا تنها گزینهٔ «هـ» با تمام ملاک‌های اصیل کوچینگ همخوانی دارد. برای پاسخ به سوالات این سطح، مراجع ناگزیر است مغز خود را فعال کرده و عمیقاً درگیر شود. او باید افکارش را گردآوری و صورتبندی کند تا بتواند لب به سخن بگشاید؛ این همان آگاهی است. این روند به او می‌آموزد کارِ خود را سنجش کند و به خودمتکی‌تر شود؛ بدین ترتیب، او «مالکِ» عملکرد و ارزیابیِ کار خود خواهد بود؛ این همان مسئولیت‌پذیری است. هرگاه این دو بال پرواز تقویت شوند، یادگیری جوانه می‌زند. در نقطهٔ مقابل، اگر کوچ فقط نظر خودش را اعلام کند، درگیریِ ذهنی مراجع ناچیز خواهد بود، هیچ مالکیتی پدید نخواهد آمد و معیاری برای کوچ نمی‌ماند تا بسنجد مراجع چه چیز را درک کرده‌است.

به‌کارگیری زبان توصیفی به جای قضاوت‌گرانه—خواه از زبان مراجع در سطح «هـ» و خواه از زبان کوچ در سطح «ج»—جلوی بیدار شدن حس تدافعی را می‌گیرد. از حالت دفاعی باید پرهیز کرد؛ زیرا با بروز آن، حقیقت و واقعیت در زیر تلی از بهانه‌ها و توجیه‌های نادرست دفن می‌شود؛ توجیه‌هایی که شاید هر دو باور کنند اما کمترین سودی برای ارتقای کار ندارد. با این همه، در مداخلهٔ سطح «ج» (و همچنین الف و ب)، کوچ همچنان مالکیتِ سنجش و اصلاح را نزد خود نگه می‌دارد و رابطه در بندِ وابستگی می‌ماند؛ در نتیجه فرصت یادگیری به حداقل می‌رسد. سطوح الف تا د همگی از مرز کمال فاصله دارند، با این حال بیش از هر الگویی در دنیای کار به کار گرفته می‌شوند.

چارچوب بازخورد GROW#

پیش‌تر دربارهٔ بهره‌گیری از مدل GROW برای ساختار دادن به یک جلسهٔ کوچینگ سخن گفتم. واقعیت این است که خودِ بازخورد، به‌تنهایی یک گفتگوی مستقل کوچینگی است. از این رو، در دل مرحلهٔ اراده، نقشهٔ راهی برای گفتگوهای موفق بازخورد ارائه می‌دهم که «چارچوب بازخورد GROW» نام دارد. برای اینکه بازخورد مجالی برای یادگیری باشد، سه سوال طلایی وجود دارد:

۱. چه رخ داد؟

۲. چه آموختی؟

۳. در آینده چگونه از این آموخته بهره خواهی برد؟

جدول ۴: چارچوب بازخورد GROW – نکته‌ها#

نمودار یا تصویر کتاب، صفحهٔ ۱۳۵ فایل اصلی

بیایید این پرسش‌ها را در بستر GROW (تصویر ۱۳) قرار دهیم و ببینیم یک جلسهٔ تمام‌عیار بازخورد در سبک کوچینگ برای جهش یادگیری و ارتقای کار به چه شکلی درمی‌آید. از قانون زرین و نکته‌های جدول ۴ پیروی کنید و برای بررسی دقیق‌تر مراحل، به کیسهٔ پرسش‌های ۷ سر بزنید.

تصویر ۱۳: چارچوب بازخورد GROW#

قانون زرین برای هر گام: مراجع ابتدا دیدگاه خود را به اشتراک می‌گذارد؛ کوچ در نوبت دوم دیدگاهش را می‌افزاید.

نمودار یا تصویر کتاب، صفحهٔ ۱۳۶ فایل اصلی

بازخورد و اشتیاق شغلی کارکنان#

کیفیت بازخورد یکی از ارکان کلیدی سنجش در نظرسنجی‌های اشتیاق شغلی کارکنان است؛ موضوعی که مشتری ما، شرکت مسترکارت، از ما خواست رویش تمرکز کنیم؛ چراکه نیروها مایلند در بستری با بازخوردهای اصیل و ارزشمند کار کنند. زمانی که آجی‌پال سینگ بانگا به مدیرعاملی مسترکارت رسید، مأموریت «رقابت برای پیروزی» را پایه‌ریزی کرد. تیم یادگیری و توسعه با گردآوری اطلاعات از ۶۷۰۰ کارمند جهانی در نظرسنجی سالانه، دریافت بهبود بازخورد یکی از کلیدی‌ترین بخش‌ها برای تحقق این مأموریت است. آن‌ها به موسسهٔمشاوران عملکرد مراجعه کردند تا فرهنگی از بازخورد سازنده بسازند.

ما برنامه‌ای اختصاصی برای ۱۵۰۰ مدیر ارشد مسترکارت به نام «کوچینگ برای اثرگذاری» تدارک دیدیم که چارچوب بازخورد GROW هستهٔ اصلی آن بود. جنس گزاره‌های مرتبط با بازخورد در این نظرسنجی‌ها چنین است:

  • «من بازخورد منظم دریافت می‌کنم.»
  • «من بازخوردی می‌گیرم که به بهبود عملکردم کمک می‌کند.»

با درنگ در این دو جمله درمی‌یابید سبک کوچینگ و چارچوب بازخورد GROW هم برقراری بازخورد منظم را تضمین می‌کنند و هم کیفیت و غنای آن را. یک سال بعد که نظرسنجی بعدی انجام گرفت، همهٔ مدیران دوره را پشت سر گذاشته بودند و نتایج، رشدی چشمگیر در سراسر سازمان و به‌ویژه جهشی آشکار در بخش بازخورد را ثبت کرد. یادگیری برای همگان

تردید نکنید که این مسیر نه‌تنها مجالی برای رشد مراجع است، بلکه میدان توسعه برای خودِ مدیری است که نقش کوچ را ایفا می‌کند. این فرصتی ناب برای رهبران است تا با کنجکاوی کشف کنند دفعهٔ بعد چه کار متفاوتی برای آفرینش اوج عملکرد می‌توانند انجام دهند. از یاد نبریم که ذهنیت و رفتار رهبری، پرنفوذترین عامل در تعیین سطح عملکرد است و صددرصد در دایرهٔ کنترل خودِ رهبر قرار دارد.

بازنگری در میدان عمل#

بیایید همهٔ این‌ها را در نمونه‌ای عینی ببینیم و دریابیم چند هفته بعد، هنگامی که می‌شل تعهدات و پاسخ‌گویی سام را پیگیری می‌کند، چه رخ می‌دهد. خواهید دید او چگونه از سوالات کیسهٔ پرسش‌های ۶ برای جویا شدن وضعیت و بررسی روند امور بهره می‌جوید:

راهنمای کوچ گفتگوی کوچینگ#

هدف گفتگو را به‌روشنی بیان می‌شل: مایل هستم اقداماتی را که قرار بود انجام دهی با هم دنبال کنیم. می‌کند. خاطرم هست در پروژهٔ سامیت احساس فشار زیادی داشتی. اوضاع در این چند هفته چطور پیش رفت؟ سام: بهتر. اما هنوز با یوهان و کاترین مشکل دارم. شروع با تمرکز بر آنچه به می‌شل: بسیار خب، معلوم است این یکی از مواردی است که باید درباره‌اش خوبی پیش می‌رود. گفتگو کنیم. گفتی احوالت بهتر است؛ چه چیزی باعث شده اوضاع بهتر شود؟ سام: جلسهٔ تیمیِ بسیار خوبی را با ساختار جدیدی که درباره‌اش صحبت کردیم برگزار کردم و همه مشتاقند گفتگوی دونفرهٔ ماهیانه داشته باشیم. می‌شل: عالی است. چه دستاورد دیگری داشتی؟ سام: با مسئول تأسیسات و ساختمان که معرفی کردی صحبت کردم؛ او قرار است درخواست جابه‌جایی تیم به ساختمان جدید را بررسی کند—خبر خوشحال‌کننده این است که بار مالی بسیار کمی دارد. وقتی کار به آن مرحله برسد، به تأیید رسمی تو نیاز خواهم داشت. هنوز با آن موافقی؟ می‌شل: کاملاً و با کمال میل. روند رسیدگی به مسائل و پاسخ‌گویی متقابل چه شد؟ قصد داشتی تغییراتی در آن پدید آوری، درست است؟ سام: در حال تبادل‌نظر با برخی بچه‌های تیم در آن باره هستم. گروهی فرعی به رهبری «کیم» تشکیل داده‌ام تا فرآیند را بررسی کرده و راهکاری نو ارائه دهند. «جنی» هم قرار است هفتهٔ آینده جلسهٔ تیم را اداره کند تا دربارهٔ پاسخ‌گویی صحبت کنیم و اصولی برای تعامل بچینیم.

موفقیت‌ها را جشن می‌گیرد. می‌شل: به نظر گام بسیار درخشانی می‌آید! مشتاق بودم بدانم دربارهٔ اینکه دیگر همهٔ کارها را تنهایی به دوش نکشی، چطور پیش رفتی؟ قرار بود روحیه و نگرش جدیدی را به بوتهٔ آزمایش بگذاری. این موضوع چطور پیش می‌رود؟ سام: به شکلی غافلگیرکننده، عالی! نگاه کردن به چالش‌ها به عنوان مجالی برای بالندگی و رشد دیگران، به من کمک کرده تا نگاهم دوباره معطوف به انسان‌ها شود. می‌شل: بازگشت به تمرکز روی انسان‌ها برای خودت چه حس و حالی دارد؟ سام: در کل حس واقعاً دلچسبی است. زمان بیشتری را صرف گپ زدن و واکاوی مسائل با تیم پروژه کرده‌ام؛ گمانم به نوعی مشغول کوچینگ آن‌ها بوده‌ام. می‌شل: در بازتاب این رفتار بر تیم چه می‌بینی؟ اثرش چطور بوده‌است؟ سام: تا اینجای کار همه شاداب‌تر به نظر می‌رسند و تنش‌ها کمتر شده‌است. کاش همین فضا در رابطه با یوهان و کاترین هم برقرار بود. می‌شل: بله، گفتی هنوز در آن بخش گره‌هایی داری. آیا الان زمان مناسبی است تا با هم درباره‌اش حرف بزنیم؟ سام: قطعاً. فکر می‌کنم به جایی رسیده‌ایم که باید موضوع را به سطوح بالاتر ارجاع دهیم. آن‌ها هنوز وظایفشان را انجام نمی‌دهند و گویی تمام ایمیل‌های مرا نادیده می‌گیرند.

قضاوت نمی‌کند و درباره می‌شل: تعاملت با آن‌ها در این مدت چگونه بوده‌است؟ سام: روی نگارش رخدادها یا عدم انجام کارها کلمات در ایمیل‌هایم به‌شدت دقت کردم تا عبارتی نباشد که برداشت بدی بدون مقصر دانستن مراجع بکنند، و در همان حال تلاش کردم محکم و قاطع بنویسم تا پیگیر کارهایشان کنجکاوی به خرج می‌دهد. شوند. می‌شل: از لحنت چنین برمی‌آید که پس هنوز فرصت گفتگوی حضوری و کلامی با آن‌ها دست نداده است. سام: نه، چند بار ایمیل زده‌ام اما هیچ جوابی نمی‌دهند. می‌شل: هوم… به نظر می‌رسد مقاومت شدیدی از خود نشان می‌دهند. چه راه‌های دیگری را آزمودی؟ سام: دوباره ایمیل‌ها را ارسال کردم، اما باز هم هیچ پاسخی نیامد.

حس شهودی‌اش را بازگو می‌شل: درونم حس می‌کنم موضوعی عمیق‌تر در جریان است. برداشتِ خودت می‌کند و اجازه می‌دهد مراجع از این ماجرا چیست؟ سام: فکر می‌کنم عمداً می‌خواهند حرف خود را به کرسی حقیقتِ حس خود را رو کند. بنشانند و لجبازی کنند، و من قصد ندارم تا سطح رفتاریِ آن‌ها پایین بیایم! وقتش رسیده که شروع کنند و به اندازهٔ حقوق گزافی که برای بیکار نشستن می‌گیرند کار کنند. می‌شل: من متوجه شدم زبانت هنگام صحبت دربارهٔ آن‌ها تفاوت می‌کند و خشم و فرسودگی را در صدایت می‌شنوم. خودت چه احساسی را متوجه می‌شوی؟ سام: بله، عصبانی‌ام، واقعاً عصبانی‌ام! غیرقابل‌قبول است که فکر کنند می‌توانند قسر در بروند و آب از آب تکان نخورد.

اجازه می‌گیرد و بازخوردی می‌شل: حاضری بازخوردی را بشنوی که شاید شنیدنش کمی سخت باشد؟ عاری از داوری می‌دهد تا نظر سام: بله. می‌شل: به نظر می‌رسد رویکردت شبیه به جنگیدن است؛ از مراجع را بپرسد. صحبت‌هایت بوی «ما در برابر آن‌ها» به مشام می‌رسد. خودت چطور می‌بینی؟ آیا این ارزیابی عادلانه‌ای است؟ سام: خب، آن‌ها هم سر سوزنی تلاشی نکردند که جزئی از این تیم باشند. می‌شل: تو چه کردی تا احساس کنند عضوی از این تیمند؟ سام: به جلسات پروژه دعوتشان کردم و نیامدند!

مراجع را با مهربانی و صراحت می‌شل: ما دفعهٔ پیش در همین رابطه گفتگو کردیم؛ خاطرم هست قرار بود با با عدم انجام اقداماتِ اذعان به اینکه کار بد آغاز شد، با آن‌ها صلح کنی و بگویی چقدر حضورشان در توافق‌شده روبرو می‌سازد. پروژه اهمیت دارد و مایل به یک شروع تازه بر پایهٔ احترام و اعتمادی. با آن قرار چه کردی؟ سام: اتفاق نیفتاد. می‌شل: آهان، بسیار خب. چطور شد که انجام نگرفت؟ سام: همان‌طور که گفتم، جواب ایمیل‌هایم را نمی‌دهند.

مقاومت را لمس می‌کند و می‌شل: به نظر می‌رسد در دایره‌ای بسته دور خودمان می‌چرخیم سام. نگرانم برای حل آن، رک و شفاف که ایمیل را ابزار تعامل با کسانی کرده‌ای که با آن‌ها تعارض داری، به‌ویژه وقتی نامش را می‌آورد. نیت تو این است که حس کنند پیوندی ناگسستنی با تیم دارند. حس می‌کنم شاید گفتگویی را که ممکن است با یوهان و کاترین سخت و دشوار باشد پشت گوش می‌اندازی. درونِ تو چه می‌گذرد؟ سام: اصلاً مشتاق آن گفتگو نیستم؛ اما تقصیر من چیست وقتی ایمیلم را بی‌پاسخ می‌گذارند؟ می‌شل: درست می‌گویی که نمی‌توانی آن‌ها را وادار به پاسخ‌گویی به ایمیل کنی. اما با خود فکر می‌کنم چه کار متفاوتی از تو برمی‌آید تا این گفتگو سر بگیرد؟ سام: گمانم می‌توانم گوشی تلفن را بردارم و زنگ بزنم؛ هرچند احتمالاً نام مرا می‌بینند و جواب نمی‌دهند.

برای تعریف ساختارها یا می‌شل: اگر با همان دیدگاهی که در این چند وقت آزمودی به ماجرا نگاه کنی— معیارهای موفقیت با مراجع یعنی دیدن قضایا به عنوان فرصتی برای رشد و بالندگیِ همه از جمله خودت— همگام می‌شود. چگونه سراغ تعامل با یوهان و کاترین می‌رفتی؟ سام: نفسی عمیق می‌کشیدم، تا پای میز کارشان می‌رفتم و آن‌ها را به یک فنجان قهوه دعوت می‌کردم تا یک گفتگوی درست و حسابی داشته باشیم. می‌شل: شروع درخشانی است. چه کار دیگری می‌کردی؟ سام: احتمالاً پیش از آن کمی در هوای آزاد قدم می‌زدم تا ذهنم آرام و سبک شود. می‌شل: بسیار خب، دیگر چه؟ سام: احتمالاً نکات اصلیِ صحبتم را یادداشت می‌کردم تا چیزی را فراموش نکنم. در واقع، همهٔ این کارها را خواهم کرد. می‌شل: چطور به خود یادآوری می‌کنی که این نشست را مجالی برای رشد همه ببینید؟ سام: فکر می‌کنم آن جمله را با خط درشت بالای صفحهٔ یادداشتم بنویسم. می‌شل: چه زمانی این گفتگو را پیش می‌بری؟ سام: هفتهٔ آینده.

برای شکستن سد مقاومت می‌شل: مایل هستم این را اولویت قرار دهی و گفتگو را به همین هفته بیندازی درخواست مطرح می‌کند؛ سام. می‌بینم که این موضوع چقدر خاطرت را آزرده و می‌دانم که قلباً می‌خواهی تشویق و قهرمانسازی. پرونده‌اش بسته شود. تو در نگاه به مشکلات به عنوان مجالی برای رشد موفق بوده‌ای؛ بنابراین یقین دارم می‌توانی با آن‌ها از در صلح درآیی و کاری کنی حس کنند عضوی حیاتی از تیمند. الان در چه فکری هستی؟ سام: حق با توست؛ این یک اولویت است و همین حالا به استقبالش می‌روم. می‌شل: می‌خواهی با آن درگیر شوی یا حلش کنی؟ سام: می‌خواهم یک بار برای همیشه حلش کنم.

ایجاد پاسخ‌گویی تازه و کاوش می‌شل: سام، دقیقاً چه کاری خواهی کرد و چه زمانی؟ سام: با دو بسته شکلات در یادگیری‌های مراجع. به نشانهٔ صلح به ساختمان جدید می‌روم و آن‌ها را به قهوه دعوت می‌کنم. می‌شل: دقیقاً چه خواهی گفت و در این مسیر چه درسی می‌آموزی؟ سام: در آغاز عذرخواهی می‌کنم که با ایمیل‌ها به آن‌ها پیله کرده بودم. می‌گویم می‌خواهم دست‌به‌دست هم دهیم تا رابطه‌ای بر پایهٔ احترام و اعتماد بسازیم تا آن‌ها هم بتوانند همان نقش ارزنده‌ای را ایفا کنند که به نفع همه خواهد بود. دارم یاد می‌گیرم که نباید حس کنم این نبرد «من در برابر آن‌ها» است؛ همهٔ ما در یک جبهه‌ایم. می‌شل: شروع دلپذیری به نظر می‌رسد. پیش از آنکه عصر به خانه بروی، نتیجه را به من بگو سام. از اینکه تصمیم گرفتی زودتر مسئله را حل کنی قدردانی می‌کنم؛ این نشان از قدرت و کمال شخصیت تو دارد.

توجه کنید می‌شل چگونه با پرسش‌های نیرومند سام را به تأمل وا‌می‌دارد: چه رخ داده، اثر آن چه بوده، چه درسی آموخته و دفعهٔ بعد چه کار متفاوتی خواهد کرد؟ هرچند می‌شل شاید چند بار مجبور شد دندان بر جگر بگذارد تا مستقیماً به سام نگوید «بلند شو برو با آن‌ها حرف بزن»، اما او را طوری هدایت کرد که خودش به این نتیجه برسد؛ از این رو پایبندی او به اقدام بسیار بیشتر خواهد بود.

می‌شل از کنار مقاومتی که سام نشان می‌داد شانه خالی نکرد؛ بی‌پرده و بدون کوچک‌ترین داوری آن را نام برد و سام را فراخواند تا بگوید درونش چه می‌گذرد. این کار سبب شد گفتگو رو به جلو حرکت کند و اکراهِ سام از ورود به گفتگویی که آن را دشوار می‌پنداشت برملا شود. سپس می‌شل به او کمک کرد تا برنامهٔ اقدامیِ تازه‌ای تدوین کند که با آن احساس آسودگی بیشتری دارد، و پیش از بستن پیمانِ پاسخ‌گویی، خواستار اجرای بی‌درنگِ آن شد.

همان‌گونه که در این نمونه دیدیم، هرگاه کوچینگ در جانِ سبک رهبری رسوخ کند، دیگر رنگ و بوی یک «جلسهٔ خشکِ کوچینگ» به خود نمی‌گیرد. کسانی که با این وادی ناآشنایند چه بسا متوجه ماهیت کوچینگیِ آن نشوند؛ آن‌ها صرفاً مدیری را می‌بینند که دلسوز، حمایت‌گر، گره‌گشا و بی‌گمان شنونده‌ای تمام‌عیار است. رسمی باشد یا خودمانی، اصول زیربناییِ «بالا بردن آگاهی» و «پروراندن بذر مسئولیت‌پذیری» در نهاد مراجع، همواره شالودهٔ پایدارِ شیوهٔ کوچینگ باقی خواهد ماند.

اراده و منحنی عملکرد#

هنگامی که می‌شل به گام پایانیِ این جلسه گام می‌نهد، هدفش برانگیختن سام به سوی اقدامی است که او را به مقصود نزدیک‌تر سازد. این کار مکالمه را از ورطهٔ «ایده‌های قشنگ» به دشت «تعهد به اقدامی در خدمت مقصودی والاتر» می‌کشاند. می‌شل با پیوند زدن دوبارهٔ سام به انگیزه‌های اصیلش در این پروژه، بستری فراهم می‌سازد تا او تیم را از جایگاهِ «وابسته به هم» (عملکرد همافزا) هدایت کند؛ جایگاهی که در آن، پتانسیل نهفتهٔ سام برای شکوفاسازی و الهام‌بخشی به کارهای بزرگ تیمی آزاد می‌شود. می‌شل نیک می‌داند برای هر رهبری حیاتی است که توازن درونی‌اش را پاس دارد تا مبادا به مراحل پایین‌تر سقوط کند؛ از این رو پیش‌دستانه سام را به سوی مدیریت خویشتن و حفظ آرامش سوق می‌دهد. در نهایت، او نشان می‌دهد که در میدان عمل دوشادوش او ایستاده، پشتش به او گرم است و به توانمندی‌هایش ایمانی عمیق دارد.

آفریدن بستر یادگیری#

با بازگشت دوباره به نمونهٔ شرکت مدترونیک، می‌بینیم آموزش دادن به رهبران برای پیشبرد گفتگوهای مستمر به سبک کوچینگ، پارادایم نوینی در مدیریت عملکرد بنا نهاده است. دوران آن رویکرد سنتی که به کارمند القا می‌کرد «تو نقص داری و باید درستت کنیم»، دیگر به سر آمده‌است. در مقابل، کوچ و مراجع به سانِ دو همگام، دست‌دردست هم می‌کاوند که چه کارهایی به نیکی پیش می‌رود و فرصت‌های شکوفایی در کجاست. کانون توجه بر یادگیری است. هنگام دمیدن روح کوچینگ در کالبد پاسخ‌گویی، تمام تمرکز بر این خواهد بود که با جستجو در آنچه موفق بوده و پای فشردن بر آن، مجالی برای یادگیری، حق انتخاب و انگیزش درونی فراهم شود و در صورت لزوم، مراجع برای دگرگونی مسیر یا گام نهادن در راهی نو حمایت شود. پایه‌ریزی و پیگیری پاسخ‌گویی، پیوند انسان‌ها را با آن آرمانِ الهام‌بخش زنده نگه می‌دارد و اهداف فرآیندی را که چه بسا خشک به نظر آیند، جذاب و گیرا می‌سازد (به فصل ۱۰ نگاه کنید). بدین ترتیب، مفهوم پاسخ‌گویی فرسنگ‌ها از جایگاه نامحبوبش در فرهنگ‌های دستوری و ک‌نترلی سنتی فاصله می‌گیرد و به مدد اصول بنیادین کوچینگ—یعنی تعالیِ آگاهی و مسئولیت‌پذیری— به اهرمی توانمند برای دستیابی به عملکرد متعالی بدل می‌شود.

پانویس‌ها#

  • ۱۴۷. McKinsey Quarterly
  • ۱۴۸. Ewenstein
  • ۱۴۹. GE
  • ۱۵۰. Gap
  • ۱۵۱. Adobe Systems
  • ۱۵۲. MasterCard
  • ۱۵۳. Ajaypal Singh Banga
  • ۱۵۴. Kim
  • ۱۵۵. Jenny

پارس مسترز ایران — با هم، رساتر سخن می‌گوییم.

© ۱۳۹۷ پارس مسترز ایران. تمامی حقوق محفوظ است. پارس مسترز ایران، نشان (لوگوی) پارس مسترز ایران و تمامی علائم تجاری و حقوق نشر مربوط به پارس مسترز ایران، دارایی انحصاری این سازمان است و استفاده از آن‌ها تنها با کسب اجازه مجاز است.

toastmasters.ir • docs.toastmasters.ir • کد منبع با مجوز MIT