بخش پنجم: شکوفاسازی پتانسیل کوچینگ
«سنجش اثرهای مالی، سرمایهگذاریهای آینده را توجیه میکند.همین که بتوانید
دستاوردهای ملموس را نشان دهید، بازی به کلی دگرگون میشود.»
—آلن بارتون، مدیر شرکت آروپ
کوچینگ چه فوایدی برای رهبر و پیروان، یا کوچ و مراجع (کوچی) به همراه دارد؟ پذیرش فرهنگ کوچینگ چه مزایایی برای سازمان میآفریند، و چگونه میتوان بازگشت سرمایه برآمده از کوچینگ را سنجید؟ اندازهگیری اثر کوچینگ همان گمشده و غایت آرزوهاست که در ادامه به آن خواهم پرداخت؛ اما پیش از آن، بگذارید برخی از مزایای کوچینگ در سازمان را برشمریم:
بهبود عملکرد و بهرهوری#
این بهبود بیتردید جایگاه نخست را دارد؛ اگر کوچینگ بدین شیوه کارگر نمیافتاد، کسی به سراغش نمیرفت. کوچینگ بهترینها را از درون تکتک افراد و تیمها بیرون میکشد؛ کاری که آموزش دستوریِ صِرف حتی آرزویش را در سر ندارد و بنابراین هرگز بدان دست نخواهد یافت.
بهبود مسیر رشد و ارتقای شغلی#
پرورش افراد تنها به این معنا نیست که سالی یکی دو بار آنان را به دورههای کوتاهمدت آموزشی بفرستیم. پرورش افراد در حین کار، همزمان با افزایش رضایت و ماندگاری کارکنان، فرهنگی یادگیرنده خلق میکند. شیوهٔ رهبری شما یا انسانها را رشد میدهد یا بال پروازشان را میبندد؛ این کاملاً به شما بستگی دارد.
بهبود روابط و تعامل کاری#
احترام گذاشتن و ارزش نهادن به انسانها، روابط را استحکام میبخشد، اشتیاق و مشارکت کاری را بالا میبرد و کامیابی حاصل از کوچینگ را دوچندان میکند. خودِ عملِ پرسیدن از افراد، به آنان و پاسخی که میدهند بها میدهد. اگر تنها کارتان دستور دادن باشد، هیچ بدهبستانی رخ نمیدهد و بدین ترتیب هیچ ارزشی در هیچ جا آفریده نمیشود؛ این کار درست مانند سخن گفتن با دیوار است. روزگاری از یک تنیسور نوجوان بسیار کمحرف ولی بااستعداد پرسیدم به نظرش چه چیزی در ضربهٔ فورهندش خوب و قوی است؟ لبخندی زد و گفت: «نمیدانم. تا حالا هیچکس نظر من را نپرسیده بود.» همین یک جمله برای من گویای همهچیز بود.
افزایش رضایت شغلی و ماندگاری کارکنان#
به سبب لذت برآمده از یک رویکرد همدلانه و مشارکتی، هوای محیط کار رو به بهبودی میرود. کسانی که سبک رهبری کوچینگی را به کار میبندند، گزارش میدهند که در کنار افزایش رضایت و ماندگاری اعضای تیمشان، رضایت شغلی خودِ آنان نیز بیشتر شدهاست.
زمان بیشتر برای رهبر#
اعضای تیمی که کوچ میشوند، از مسئولیتپذیری استقبال میکنند و نیازی نیست مدام دنبالشان دوید یا پاییدنشان را در دستور کار گذاشت. رهبران میگویند احساس میکنند باری سنگین از روی شانههایشان برداشته شده، استرس کمتری دارند و زمان بیشتری به دست میآورند تا گامی به پس بگذارند و به مسائل راهبردی بیندیشند، نه اینکه در گرداب کارهای روزمره غرق شوند.
افزایش نوآوری#
رهبران اذعان دارند که کوچینگ و فضای کوچینگی، همهٔ اعضای تیم را به ارائهٔ پیشنهادهای خلاقانه تشویق میکند و بنابراین نوآوری را بدون ترس از تمسخر یا رد شدنِ شتابزده، پروبال میدهد. یک ایدهٔ خلاقانه اغلب جرقهای برای زایش ایدههای دیگر است.
بهرهگیری بهتر از سرمایهٔ انسانی و دانش#
بسیاری از رهبران تا پیش از ورود به کوچینگ، بههیچوجه تصوری از منابع نهفتهای که در دست دارند ندارند. کوچینگ آنان را به ذهنیت و مهارتهایی مجهز میکند که به توانمندیها و ویژگیهای ارزشمند نیروهایشان متصل شوند. از این مسیر، استعدادهای پنهان بسیاری در تیم آشکار میشود؛ استعدادهایی که پیش از این ناشناخته بودند. همچنین راهحلهایی برای مسائل کاربردی یافت میشود که تنها به دست کسانی قابل کشف است که به سبب انجام پیوستهٔ یک کار یا ارتباط مستقیم با گروهی از ذینفعان، دانشی عمیق در آن زمینه اندوختهاند.
نیروهایی که فراتر از وظیفه گام برمیدارند#
در فضایی که انسانها قدر دانسته میشوند، همواره آمادهاند تا حتی پیش از آنکه از آنان خواسته شود، دل به دریا بزنند و نهایت تلاش خود را به کار گیرند. در سازمانهای پرشماری که برای افراد ارزشی قائل نیستند، کارکنان تنها همان چیزی را انجام میدهند که به آنان دیکته شدهاست، آن هم در کمترین حد ممکن.
چابکی و انعطافپذیری بیشتر#
جانمایهٔ ذهنیت کوچینگیْ تغییر، پاسخگویی هوشمندانه و مسئولیتپذیری است. در آینده، به سبب افزایش رقابت در بازار، نوآوریهای فناورانه، ارتباطات جهانی لحظهای، عدم قطعیتهای اقتصادی و ناپایداریهای اجتماعی، نیاز به انعطافپذیری بیشتر و بیشتر خواهد شد، نه کمتر. تنها انسانها و سازمانهای انعطافپذیر و تابآور بالنده خواهند شد.
فرهنگ عملکرد برتر#
اصول کوچینگ، ستونهای سبک رهبری در «فرهنگ عملکرد برتر» هستند؛ همان آرمانی که بسیاری از رهبران کسبوکار و سازمانها در پی آنند. مهمتر از آن، این اصول به رهبران امکان میدهد تا نیروهای خود را در این سفر شانه به شانه همراه سازند، نه اینکه صرفاً فرمانی صادر کنند و انتظار پیروی کورکورانه داشته باشند.
مهارتی برای زندگی#
کوچینگ هم یک بینش ذهنی است و هم یک رفتار، با کاربردهایی گوناگون در کار و زندگی شخصی. تقاضا برای آن روزبهروز بیشتر میشود؛ چنانکه حتی کسانی که قصد تغییر شغل دارند، آن را در هر کجا مهارتی گرانبها خواهند یافت. رهبران عمیقاً سپاسگزارند که سازمانشان بر مهارتی در زندگی سرمایهگذاری میکند که بر تمام شئون زیست آنان اثر مثبت دارد. گزارش شده که بهکارگیری مهارتهای کوچینگ با نوجوانانِ چالشبرانگیز، بازخوردهای فوقالعاده موفقی داشتهاست.
بازگشت سرمایه در کوچینگ عملکرد#
این منافع چگونه قابل اندازهگیری هستند؟ شمار بسیار اندکی از افراد یا سازمانها در جهان توان انجام این کار را دارند، و من بر این باورم که همین امر جلوی رشد صنعت کوچینگ را گرفته است. کوچینگ تا زمانی که تغییر رفتار و دستاوردهای پس از آن—از جمله سودآوری خالص برای سازمان—ردیابی نشود، همچنان مانند یک «جعبهٔ سیاه» ناشناخته باقی خواهد ماند.
بیش از ده سال پیش، مؤسسهٔ مشاوران عملکرد روشی ارزیابانه به نام «بازگشت سرمایه در کوچینگ عملکرد» ابداع کرد تا اثر دگرگونیهای رفتاری را بر سود نهایی شرکت بسنجد. هر زمان که این روش را با مراجعان در میان میگذاریم، بارها و بارها نفس راحتی از سر آسودگی میکشند؛ چرا که هرگز نمونهاش را ندیدهاند. ما همواره میتوانیم میانگین بازگشت سرمایهٔ ۸۰۰ درصدی را برای دورههای کوچینگ و توسعهٔ رهبری نشان دهیم. بخشی از رسالت ما، حرفهایسازی صنعت کوچینگ و خلق تعالی و استانداردهای شایسته در سازمانهاست. در همین راستا، این روششناسی را در دسترس همگان نهادهایم؛ شما میتوانید فرمها و الگوهای این ابزار ارزیابی را از وبسایت www.coachingperformance.com بارگیری کنید.
این چارچوب بر پایهٔ نظریهٔ یادگیری بزرگسالان استوار است؛ انجام این ارزیابی در کنار مراجع، به او کمک میکند تا آگاهتر شود و در نتیجه، مسیر رشد خود را با احساس مالکیّت کامل، استوارتر و پایدارتر به پیش ببرد. این روششناسی سراسر جنبهٔ تسهیلگرانه دارد، حریم محرمانگی را کاملاً پاس میدارد و با بنیادهای کوچینگ در هماهنگی تمام است.
بیایید نگاهی به نمونهای از ارزیابی یک مدیر جوان عملیات بیندازیم که سرپرستی تیمی ۱۸۰ نفره را بر عهده داشت. او را «کِن» مینامیم. هنگامی که کوچینگ را آغاز کرد، هدف بلندمدتش این بود که در درازای سه سال به جایگاه معاونت یا مدیریت ارشد دست یابد. او این آرمان را به مدیر بالادستی خود نگفته بود، اما از راه کوچینگ، او و مدیرش توانستند دیدگاههای خود را در مسیر رشد حرفهایِ او با یکدیگر همراستا سازند. پیشتر گفته بودم که همراستایی اهداف تا چه اندازه برای انگیزهٔ فردی و موفقیت سازمانی حیاتی است.
در آغاز کوچینگ، مدیر کن در مسیر رسیدن او به جایگاه مدیریت ارشد، امتیاز ۱ از ۱۰ را به او داده بود. سه ماه بعد که این ارزیابی انجام شد، امتیازش به ۹ از ۱۰ رسید. این پرش شگفتانگیز در کارایی بهخوبی در ارقام نمایان است. اینکه او در درازای شش ماه به هدف خود رسید، نشان میدهد که کوچینگ فردبهفرد (۱: ۱) برنامهای پرسرعت، منعطف و متناسب با نیاز برای بالندگی رهبری است. روش «سنجش بازگشت سرمایه در کوچینگ عملکرد»، درِ این Ken جعبهٔ سیاه را میگشاید و رخصت میدهد تا درونش دیده شود؛ بدین ترتیب حامیان مالیِ کوچینگ میتوانند ردپای سرمایهگذاری خود را در پیشرفت سازمان مشاهده کنند.
برای سنجش مزایای کوچینگ، بسیار حیاتی است که سه چیز را یادداشت و ثبت کنیم؛ چنانکه در فصل ۱۳ شرح داده شد:
- اهداف و مقاصد: اهدافی که خودِ مراجع صاحب آنهاست و پایشان میایستد.
- اقدامات پیوسته: هم مراجع و هم کوچ باید اطلاعات مربوط به کارهای انجامشده را ثبت کنند تا بتوان به آنها رجوع کرد.
- یادداشتهای آنچه رخ دادهاست: هم مراجع و هم کوچ باید اطلاعات پیشرفتها را برای مراجعات بعدی بنویسند، از جمله بازخوردهایی که در طول مسیر از همکاران دریافت میشود.
ثبت اقدامات و دستاوردها باید در سندی مشترک انجام پذیرد. اگر چیزها مکتوب نشوند، نه میتوان آنها را دریافت و نه میتوان در آینده بدانها بازگشت. کوچهای بسیاری در این کار سستی نشان میدهند. با این حال، اگر در فضای کسبوکاری کار میکنید که دستمزد درخوری برای خدمات کوچینگ خود میگیرید، باید مهارتهای نگارش و ثبت سوابق را در خود صیقل دهید؛ مبادا همهٔ کوچینگ اثرگذارتان—و بالاتر از آن، زحمات ارزندهٔ مراجعتان—نادیده بماند، تنها به این دلیل که هیچکدامتان دقیقاً نمیدانید از کجا آغاز کردهاید و به چه پیشرفتی دست یافتهاید. در ادامه اهدافی را میبینید که کِن برای خود برگزید:
اهداف و برنامهها: ۶ ماهه#
- جابهجایی تمرکز: کار کردن «روی بیزینس» (۶۰ درصد زمان) به جای کار کردن «درونِ بیزینس و کارهای روزمره».
- بهبود مهارت تفویض اختیار.
- اجرای کامل بازآرایی ساختار سازمانی.
- استخدام یک رهبر و مدیر ارشد.
- کاهش گزارشدهندگان مستقیم به ۵ نفر.
- پروراندن سبک رهبری ویژهٔ خود.
- پرورش و رشد نیروهای مستقیم زیردست.
اهداف و مقاصد: بلندمدت#
- رسیدن به جایگاه معاونت / مدیریت ارشد تا پیش از سن ۳۵ سالگی.
دقت کنید که آمیزهای از هدفهای رفتاری در کنار هدفهای سازمانی یا فنی به چشم میخورد. در این نمونه، ارزیابی پس از گذشت سه ماه صورت پذیرفت تا مشخص شود آیا کوچینگ سودمند بوده و ادامه خواهد یافت یا خیر.
نخست بیایید به اثر کیفیِ کوچینگ بنگریم؛ دگرگونی در رفتار و دیدگاه و اثری که این تغییرات بر جای نهاده است. این کار فرصتی برای بررسی تأثیرات ذهنی و رفتاری—برای نمونه بر رهبران، همتیمیها و همتایانِ مراجع، از دریچهٔ چشم خودِ مراجع—فراهم میآورد. جدول ۶ بخشی از این گزارش را نشان میدهد. میبینید که دو حوزهٔ نخست کاری با دو هدف ابتدایی که در بالا آمد همخوانی دارد.
جدول ۶: بازنگری کوچینگ – کیفی#
حوزه کاری تراز مهارت دگرگونی رفتاری اثر بر کسبوکار
در آغاز و
وضعیت
فعلی
کار کردن روی کسب و کار (نه آغاز: ۳ از ۱۰ اکنون ۲ تا ۳ روز در هفته را در همکاران متوجه آرامش، تمرکز درون کسب و کار) آزاد کردن اکنون: ۸ از اتاقم پشت درهای بسته و سازمانیافتگی بیشتر من زمان برای تفکر راهبردی، به ۱۰ میگذرانم و تمرکزم را بر تدوین شدهاند. این شفافیت راهبردی جای سرگرم شدنِ تماموقت راهبردها میگذارم؛ کاری که تیم را به تحرک واداشته و با کارهای روزمره پیش از این هرگز انجام خروجی کارها را افزایش داده نمیدادم. است.
تفویض اختیار توانمند آغاز: ۲ از ۱۰ کارها را با اعتماد کامل به دیگران مدیران ردهپایینتر احساس ساختن دیگران برای به اکنون: ۷ از میسپارم. به جای دخالتهای مالکیت و غرور بیشتری نسبت دست گرفتن تصمیمگیریها ۱۰ ریز (میکرومدیریت)، جلسات به کارهایشان دارند. سرعت و امور روزمره کوتاه سرکشی میگذارم تا تنها انجام کارها به دلیل معطل هدایت کلی را به دست دهم. نماندن پشت امضای من بیشتر شدهاست.
راهنمای جدول ۶:
- حوزه کاری: مفهومِ مورد بررسی و توصیفی کوتاه از آن.
- تراز مهارت در آغاز و وضعیت فعلی: در مقیاس ۱ تا ۱۰، که در آن ۱۰ تراز آرمانی است که دلتان میخواهد آن مفهوم را در کار خود پیاده سازید.
- دگرگونی رفتاری: تغییراتی در نگرش و رفتارها که خود متوجه آنها شدهاید.
- اثر بر کسبوکار: اثرهای ناملموس یا ملموس بر کسبوکار که از تغییر رفتارها و نگرشها پدید آمدهاست. اکنون زمان آن رسیده که گامی به جلو نهیم و هر جا که شدنی باشد، اثرات کمّی را تا رسیدن به سود نهایی سازمان ردیابی کنیم تا بازگشت سرمایه را به دست آوریم. البته باید تأکید شود که برآورد بازگشت سرمایه یک هنر است، نه یک علمِ خشک و قطعی؛ و دیدهایم که این نکته بهویژه زمانی باید گوشزد شود که ذهنیت مراجع بسیار ریاضیمحور و مهندسی است. جدول ۷ همان دو حوزهٔ کاری را پی میگیرد.
جدول ۷: بازنگری کوچینگ – کمّی#
حوزه کاری اثر مالی (ارزش ریالی / پوندی) تراز
اطمینان کار کردن روی کسب و کار برنامهریزی برای بهبود ۴۰,۰۰۰ پوند صرفهجویی سالانه از محل ٪۸۰
چرخهٔ انبار و کاهش هزینههای راکد جلوگیری از خواب سرمایه
تفویض اختیار آزاد شدن وقت کاری و کاهش اضافه ۱۲,۰۰۰ پوند ارزش زمانی بازیافته در سه ماه ٪۷۵
کاریهای بیمورد#
راهنمای جدول ۷:
- حوزه کاری: مفهومِ مورد بررسی و توصیفی کوتاه از آن.
- اثر مالی: در صورت امکان، کمّیسازی و پولی کردن اثرات حاصل بر کسبوکار با روشهای محاسباتی خودتان.
- تراز اطمینان: درصد اطمینانی که به برآورد اثر مالی خود دارید.
پس از آنکه دادههای اثرات کیفی گردآوری شد، گام بعدی محاسبهٔ بازگشت سرمایه برای کوچینگ با این فرمول است:

جدول بالا برشی از گزارش کامل است. برآوردها در صورت امکان از سوی یک ناظرِ سومشخص یا دادههای نظرسنجی تکمیلی تأیید و صحهگذاری میشوند. مجموع بازگشت سرمایهای که خود مراجع در درازای سه ماه برآورد کرد، رقم چشمگیر ۷۸,۰۰۰ پوند بود. پس از انجام ارزیابی همراه با مراجع، برای پاسداشت حریم محرمانگی، این خودِ مراجع است که گزارش را با سازمان در میان میگذارد. تجربه نشان داده مراجعان از اینکه میتوانند کارهای انجامشده و اثر آن را بر کسبوکار نشان دهند، بینهایت خوشحال میشوند. جالب آنکه به سبب همین ارزیابی، کِن سه ماه بعد به کرسی معاونت و مدیریت ارشد تکیه زد؛ یعنی سه سال زودتر از زمانبندی اولیهاش!
بخش دیگری از رسالت ما در «مشاوران عملکرد»، دگرگون ساختن زاویهٔ دید به سرمایهگذاری روی سرمایههای انسانی است؛ تا مطمئن شویم سرمایهگذاری برای رشد انسانها دیگر یک «مرکز هزینه» شمرده نشود، بلکه به چشم امری درآمدزا که تاروپود استراتژی سازمان را میسازد دیده شود. من همهٔ کسانی را که جلسات رسمی کوچینگ در سازمانها برگزار میکنند تشویق میکنم تا از روش «سنجش بازگشت سرمایه در کوچینگ عملکرد» بهره گیرند. ما دست در دست هم میتوانیم به سازمانها یاری رسانیم تا دریابند بر چه گنجینههای دستنخوردهای از پتانسیل نشستهاند؛ گنجینهای که همان انسانها و نیروهایشان هستند.
سنجش فرهنگها و عملکرد#
در فصل ۲ «منحنی عملکرد» معرفی شد. درست همانند روش سنجش بازگشت سرمایه در کوچینگ عملکرد، «پرسشنامهٔ منحنی عملکرد» نیز اثر کوچینگ را بر سرتاسر فرهنگ سازمانی میسنجد. این پرسشنامه با الهام از دانش اثباتشده در حوزهٔ روانشناسی صنعتی، ذهنیت حاکم بر فضای جمعی و شرایط عملکردی که آن ذهنیت پدید میآورد را میسنجد و آن فرهنگ را در قالب نقطهای بر روی «منحنی عملکرد» تصویر میکند.
در فصل ۶ از این سخن رفت که «آگاهی» و «مسئولیتپذیری» ارکان بنیادین فرایند کوچینگ به شمار میروند. سازمانها نیز درست مانند انسانها، همین که برایشان روشن شود فرهنگشان هماکنون در چه مداری میچرخد، آشکار خواهد شد که چه رفتارهایی باید دگرگون شود تا عملکرد شکوفا گردد. پرسشنامهٔ منحنی عملکرد پدید آمده تا آگاهی و مسئولیتپذیری جمعی برای اقدام و تحول را بیدار کند. آفرینش شرایط لازم برای دستیابی به عملکرد برتر، مسئولیتی دوسویه بر دوش سازمان و تکتک اعضایی است که در آن کار میکنند.
نتایج این پیمایش نشان میدهد که سازمان در کدامیک از مراحل چهارگانهٔ عملکرد دستبهکار است و کانون تمرکز بیدرنگِ بعدی برای ارتقای عملکرد چه باید باشد. جالب آنکه این پرسشنامه تنها ویژهٔ کل سازمانها نیست؛ یک تیم یا حتی فردی کنجکاو نیز میتواند آن را بیازماید. شما میتوانید این پرسشنامه را در نشانی اینترنتی www.coachingperformance.com بیابید و تکمیل کنید.
پانویسها#
- ۱۸۴. Alan Barton
- ۱۸۵. Arup