بخش چهارم: کاربردهای ویژه کوچینگ
۸۷درصد از کارفرمایانِشرکتکننده در نظرسنجی، کوچینگ فردی(یکبهیک)ارائه میدهند.
—فدراسیون بینالمللی کوچینگو مؤسسهٔ سرمایهٔ انسانی
اکنون زمان آن رسیدهاست که یک فصل کامل را به جلسات رسمی کوچینگ فردی (۱: ۱) اختصاص دهیم؛ جلساتی که بهدست کوچهای درونی یا بیرونی سازمان برگزار میشود. پیریزی جلسات رسمی کوچینگ—یعنی بازههای زمانی مشخصی که در آنها کوچینگ فردی رخ میدهد—نیازمند آن است که از همان آغاز، ساختاری روشن پایهگذاری شود. چه کوچ درونی سازمان باشید و چه کوچی بیرونی که جلسات رسمی کوچینگ را در سازمانها برگزار میکند، در این بخش چند راهنما آورده شدهاست تا بتوانید بیشترین بهره را از کوچینگ خود به دست آورید.
دورههای زمانی کوچینگ رسمی#
کوچینگ رسمی که معمولاً با نامهای کوچینگ فردی (۱: ۱) یا کوچینگ مدیران ارشد شناخته میشود، بیشترین بازدهی را زمانی دارد که در یک دورهٔ ششماهه انجام گیرد. با فاصلهگذاری میان جلسات در درازای چندین ماه، مراجع این فرصت را مییابد تا بارها و بارها عادتهای تازه و شیوههای نوین انجام کارها را تمرین کند؛ آن هم در شرایطی که شما، یعنی کوچ او، به عنوان حامی و پشتیبان در کنارش حضور دارید. افزون بر این، از آنجا که کوچینگ نوعی شراکت ادامهدار با تمرکز بر رشد و تغییر پایدار رفتار است، دستیابی به این مهم زمان میبرد. برای اینکه مراجع فایده و بهرهٔ واقعی ببرد، یک دورهٔ ششماهه کوچینگ پیشنهاد میشود و تمرکز این فصل نیز بر همین موضوع است.
یک گزینهٔ کوتاهتر جایگزین به نام «کوچینگ لیزری» نیز وجود دارد که در قالب سه جلسهٔ مجازی ۶۰ دقیقهای برگزار میشود و روی چالشی خاص تمرکز دارد که مراجع هماکنون با آن روبروست. بیشتر وقتها سازمانها چنین جلساتی را در شمار بالا تهیه میکنند و به عنوان یک خدمت و منبع حمایتی در اختیار کارکنانشان میگذارند.
شمار ساعتهای کوچینگ#
نخستین گام در هر قرارداد و پروژهٔ کوچینگ این است که کوچ از خریدار و سفارشدهندهٔ کوچینگ دریابد که دقیقاً به دنبال چه چیزی است. این موضوع به سادهترین شکل بر پایهٔ شمار ساعتهای کوچینگ و شیوهٔ برگزاریِ مورد نظر تعیین میشود. ممکن است هزینهٔ کوچینگ حضوری در سنجش با مجازی متفاوت باشد و این امر بر بودجه اثر میگذارد. به یاد داشته باشید که دورهٔ آغازینِ ایدهآل برای کوچینگ شش ماه است و همواره امکان تمدید آن وجود دارد.
شیوه برگزاری و درازای جلسات#
پس از توافق بر سر شمار ساعتهای کوچینگ، گام دوم این است که همراه با مراجع، بر سر مناسبترین شیوه و همچنین زمان هر جلسه به توافق برسید. سه گزینهٔ اصلی پیش روی شماست؛ هرچند شیوه و زمان کوچینگ بسته به اینکه کار در کجای جهان انجام میشود تفاوت دارد. برای نمونه، در هند که رفتن از یک سوی شهر بنگلور به سوی دیگر گاه سه ساعت زمان میبرد، بیشتر جلسات کوچینگ بهشکل مجازی برگزار میشود. در برابر آن، در خاورمیانه جلسات کوچینگ بیشتر حضوری است و میتواند تا سه ساعت نیز به درازا بکشد. در شرکتمشاوران عملکرد هر دورهٔ کوچینگ با یک جلسهٔ ارزیابی فردیِ ۶۰ دقیقهای پایان مییابد (شیوهٔ اجرای ارزیابی در فصل ۱۹ بررسی شدهاست).
این گزینهها عبارتند از:
- کوچینگ حضوری: برای نمونه، ۶ جلسهٔ ۱۲۰ دقیقهای، ماهی یک بار در درازای ۶ ماه.
- کوچینگ تلفنی یا مجازی: برای نمونه، ۱۲ جلسهٔ ۶۰ دقیقهای، یکهفتهدرمیان در درازای ۶ ماه.
- شیوه ترکیبی: برای نمونه، یک جلسهٔ حضوری ۶۰ دقیقهای، بههمراه ۱۲ جلسهٔ کوچینگ تلفنی ۴۵ دقیقهای (تقریباً یکهفتهدرمیان)، و در پایان یک جلسهٔ حضوری ۶۰ دقیقهای دیگر.
تصویر ۱۴ نمایی از یک دورهٔ رایج کوچینگ با شیوهٔ ترکیبی را نشان میدهد. در بخشهای پیشرو، جزئیات بیشتری دربارهٔ جلسات فردی و دیگر نکات مهم بیان خواهد شد.
تصویر ۱۴: یک نمونه دوره کوچینگ با «شیوه ترکیبی»

جلسهٔ شیمی (سنجش سازگاری اولیه)#
جلسهٔ شیمی همان دیداری است که در آن برای نخستینبار مراجع خود را ملاقات میکنید و معمولاً هزینهای ندارد و رایگان است. این جلسه فرصتی است هم برای شما و هم برای مراجعتان تا بررسی کنید که آیا با یکدیگر همخوان و مناسب کار کردن با هم هستید یا خیر. رسم بر این است که پس از این جلسه، طرفین به یکدیگر اعلام کنند که آیا در ارزیابی و تأمل درونی خود، حس همنوایی و مناسب بودن برای همکاری دارند یا نه. اگر این حس وجود نداشت، نگران نباشید؛ گاهی اوقات پیوند حسی و هماهنگیِ متقابل (شیمی رابطه) بهسادگی شکل نمیگیرد. رازداری و محرمانگی
بهمحض اینکه شما و مراجعتان تصمیم به همکاری گرفتید، مهم است که پایههای یک شراکت را بگذارید و اصل رازداری را پایهریزی کنید. رازداری، کلید بنیادین هر رابطهٔ کوچینگی است و مرزهای آن باید از همان آغاز بهروشنی مشخص شود. خودتان را جای مراجعتان بگذارید که قرار است مسائل عمیق و شخصی خود را بازگو کند. بدون رازداری، مراجعان—بهویژه در سازمانها—از بیان اطلاعات حساس و مهم برای کوچینگ خودداری خواهند کرد و این مسئله بهاحتمال بسیار فراوان اثر مثبت کوچینگ را محدود میسازد. تصویر ۱۵ نشان میدهد که حفظ رازداری یعنی رهبر یا حامی مالیِ مراجع نباید از همهچیزهایی که در جلسه گفته میشود باخبر شود؛ بیضیها نشاندهندهٔ همان مرزهایی هستند که گاهی به آنها «دیوارهای حائل نفوذناپذیر» میگویند.
تصویر ۱۵: رازداری، کلید اصلی رابطهٔ کوچینگی است#

به عنوان کوچ، باید کاملاً روشن باشید که چه کسی شما را به کار گمارده، رابطهٔ او با مراجع چیست، و در خصوص فرایند کوچینگ، به چه کسی پاسخگو هستید. برای نمونه، ممکن است از سوی این افراد دعوت به کار شده باشید:
- از سوی یک رهبر برای کار کردن با یکی از اعضای تیمش.
- از سوی فردی که شما را از طریق واحد منابع انسانی به خدمت گرفته است.
- از سوی واحد منابع انسانی برای کار کردن با یکی از رهبران سازمان.
حامی مالی (اسپانسر) که بودجهٔ کوچینگ را در اختیار دارد و فاکتورهای شما را پرداخت میکند، ممکن است همان مدیر مراجع باشد یا نباشد. در تصویر ۱۵، واژهٔ اسپانسر برای فردی به کار رفتهاست که مسئولیت بودجه را بر دوش دارد. هم حامی مالی و هم احتمالاً مدیر مراجع تمایل دارند اهداف کلان و عینیِ کوچینگ و همچنین دستاوردها و نتایج آن را ببینند. بسیار مهم است که همراه با مراجع خود برنامهریزی کنید که این افراد چگونه در جریان کار قرار گیرند و این خودِ مراجع باشد که این موارد را به آنها اطلاع میدهد.
در میان گذاشتن اهداف در آغاز رابطه و گزارش نتایج در پایان، فرصتی عالی برای شماست تا پیوند مراجع خود را با سازمان نیرو بخشید. این کار همسویی میان مراجع و سازمان را پدید میآورد. این بخش بسیار حساسی از کوچینگ است و میتواند یکی از دلایل اصلی برگزاری جلسات باشد. به همین دلیل، گفتگو با مدیرِ مراجع، حامی مالی یا دیگر افراد درون سازمان همواره باید از کانال خودِ مراجع بگذرد تا در همهٔ زمانها رابطهٔ مراجع با سازمان را تقویت و توانمند سازید.
در اینجا دو نکته برای اطمینان از حفظ رازداری و توانمندسازی مراجعان آورده شدهاست:
- به مراجعان کمک کنید تا گفتگوهایی با مدیر یا حامی مالی خود داشته باشند که باعث شود مالکیت کامل اهدافشان را بر عهده بگیرند.
- هر جا که مراجعان تعهد کاملی به اهداف خود نشان نمیدهند، موانع را کاوش کنید و به آنها کمک نمایید تا منابع درونیشان را پیدا کنند و گفتگوهایی شفاف و صادقانه با مدیرشان ترتیب دهند. این گفتگوها معمولاً آنها را به همسویی کامل میرساند.
در برخی شرایط ممکن است برگزاری یک جلسهٔ سهجانبه برای هدفگذاری و ارزیابی شایسته باشد. با این حال، کانون توجه شما باید همواره توانمندسازی و پشتیبانی از مراجع در چارچوب حفظ رازداری باشد، نه اینکه بکوشید رابطهٔ شخصی خود را با سازمان محکم کنید.
جلسهٔ پیریزی بنیادین#
یک جلسهٔ بنیادین پیروزمند، سنگبنای یک دورهٔ کوچینگ موفق خواهد بود. همانطور که از نامش پیداست، این جلسه نقشی کلیدی در ساخت پایههای رابطهٔ کوچینگی با مراجع دارد و مهم است که زمان کافی برای آن بگذارید. این نشست بسیار فراتر از شنیدن خواستههای مراجع است؛ اینجاست که شما نیز نیازها و انتظارات خود را مطرح میکنید تا در کنار هم یک رابطهٔ کوچینگی اثربخش را طراحی کنید.
چندین حوزه وجود دارد که پرداختن به آنها در این جلسه بسیار سودمند است؛ اگرچه من این موارد را در فهرست بررسی آوردهام، اما پیشنهاد نمیکنم بدون گذراندن دورههای آموزشیِ معتبر، کوچینگ فردی رسمی برگزار کنید. فهرست بررسی برای جلسهٔ پیریزی بنیادین:
- شیوه و هماهنگیهای اجرایی: شیوهٔ برگزاری (مجازی، حضوری یا ترکیبی)؛ درازای زمان؛ بسامد جلسات؛ جای برگزاری (که برای جلسات مجازی هم اهمیت دارد).
- توافقنامهها: شفافسازی دربارهٔ اجازهها و آشکار کردن فرضیات ذهنی؛ پرسش از مراجع دربارهٔ اینکه چه اندازه پشتیبانی و چه میزان چالش از سوی شما میخواهد؛ توافق بر سر پاسخگوییها.
- «آموزش و آشناسازی» مراجع: شفافسازی اینکه کوچینگ چیست (و تفاوت آن با منتورینگ، مشاوره، یا رواندرمانی)؛ اینکه کوچ و مراجع مسئولیتی مشترک در رابطهٔ کوچینگی دارند؛ و مراجع باید مشارکتی تمامعیار داشته باشد.
- اهداف: تعیین اهداف انرژیبخش و الهامبخش (کوتاهمدت و بلندمدت)؛ در صورت نیاز، ارجاع به آخرین ارزیابی عملکرد شغلی؛ توافق بر سر شیوهٔ کار مشترک با اهداف.
- خلاصهٔ پیشینه: از پیش از مراجع بخواهید چکیدهای از مهمترین نقاط عطف زندگیاش تا به امروز را آماده کند (نه داستانِ ریزبهریز کل زندگی)؛ همراه با هم الگوهای رفتاری و باورهای بنیادین او را شناسایی کنید.
- سرچشمههای قدرت یا ارزشها: کشف ارزشها؛ کشف نقاط قوت؛ استعارههایی که به مراجع انگیزه میبخشند؛ طرز فکرها و باورهای محدودکننده.
فاصلهٔ میان جلسات#
فراموش نکنید کار واقعی در فاصلهٔ میان جلسات رخ میدهد؛ یعنی زمانی که مراجع با آگاهی، شیوههای متفاوتی از انجام کارها را میآزماید و آموختههایش را در زندگی و کار پیاده میکند. این یکی از دلایلی است که پاسخگویی، سر زدن به روند کار، و پیگیری، نقشی حیاتی دارند.
ثبت و یادداشت دستاوردهای مورد نظر، اقدامات، و زمانبندیهای تعهدشده و بازبینی آنها در جلسات سپسین برای پیگیری کارها بسیار مهم است (برای آگاهی بیشتر دربارهٔ ثبت و نگهداری سوابق، به فصلهای ۱۳ و ۱۹ نگاه کنید).
جلسات سپسین#
بخش عمدهٔ ساختار جلسات باقیماندهٔ کوچینگ شبیه به این روند خواهد بود:
- سر زدن به روند کار و پیگیری اقدامات جلسهٔ پیشین.
- تعیین اهداف ویژهٔ این جلسه.
- فرایند اصلی کوچینگ.
- پیریزی پاسخگویی و تعهد به اقدام.
بازخورد ۳۶۰ درجه#
یک جلسهٔ بازخورد ۳۶۰ درجه میتواند معیاری سنجشی و مقایسهای بسیار سودمند از وضعیت «پیش و پس» از کوچینگ فراهم کند. در این روش، شما پرسشنامهای را برای مدیر مراجع، زیردستان مستقیم و همردههای او میفرستید یا با آنها مصاحبه میکنید تا نمایی ۳۶۰ درجه و همهجانبه از اثر کوچینگ بر مراجع به دست آورید. یک پرسشنامهٔ سادهٔ ۳۶۰ درجه در نشانی اینترنتی www.coachingperformance.com برای بارگیری در دسترس است. در آغاز رابطهٔ کوچینگی، این کار به شما یک نقطهٔ پایه و خط شروع میدهد تا زمینههای نیازمند بهبود و کانونهای تمرکز را پیدا کنید. تکرار دوبارهٔ آن در پایان کوچینگ به شما امکان میدهد تا دامنهٔ رشد مراجع را به چشم ببینید. اگر قرارداد کوچینگی بلندمدتی دارید (برای نمونه ۱۲ ماهه)، میتوانید این ارزیابی ۳۶۰ درجه را در میانهٔ راه نیز به انجام رسانید.
ارزیابی#
اندازهگیری میزان اثرگذاری یک دورهٔ کوچینگ بر فرد و در بافت گستردهتر سازمان، و بهدستآوردن عددی ملموس برای نرخ بازگشت سرمایه، نیازمند یک فصل جداگانه است که بهطور کامل در فصل ۱۹ بررسی میشود.
پانویسها#
- ۱۶۵. Executive Coaching
- ۱۶۶. Laser Coaching
- ۱۶۷. Chinese walls